home / leiderschapsontwikkeling / directie ondernemers / crisis bedrijf / bedrijf failliet

Bang om failliet te gaan? Wat kun je als ondernemer doen?

Bang om failliet te gaan? Die gedachte kan hard binnenkomen. Misschien loopt de liquiditeit terug, blijven betalingen achter of maak je al langere tijd onvoldoende resultaat. Binnen een ernstige crisis in jouw bedrijf kan dan de vraag ontstaan of de onderneming nog levensvatbaar is en hoeveel tijd je nog hebt om in te grijpen.

Een faillissement is geen onderwerp om groter te maken dan het is, maar ook niet om voor je uit te schuiven. Angst, schaamte en optimisme kunnen ervoor zorgen dat ondernemers te lang hopen op die ene order, die ene betaling of een plotseling herstel van de markt. Juist wanneer je bang bent dat het misgaat, heb je feiten, overzicht en passende deskundigheid nodig.

Een faillissement kan je wel degelijk overkomen

In de oude versie van dit artikel schreef ik nogal stellig dat een faillissement je niet overkomt. Dat zou ik nu anders formuleren. Ondernemers kunnen te maken krijgen met omstandigheden die zij niet of nauwelijks konden voorzien: het plotseling wegvallen van een grote opdrachtgever, fraude, ernstige ziekte, een sterke marktverandering of een opeenstapeling van tegenvallers.

Wat wel overeind blijft, is dat tijdig handelen ertoe doet. Hoe eerder je weet hoe ernstig de situatie is, hoe meer mogelijkheden er meestal nog onderzocht kunnen worden. Wachten maakt verplichtingen niet kleiner en informatie niet beter.

Begin bij de werkelijkheid van vandaag

Wanneer ondernemers onder druk staan, merk ik soms dat hoop en werkelijkheid door elkaar gaan lopen. Een grote offerte staat nog uit, een klant heeft beloofd volgende week te betalen of een nieuwe commerciële actie moet de omzet herstellen. Dat kan allemaal gebeuren, maar je kunt de continuïteit van jouw bedrijf niet uitsluitend baseren op gebeurtenissen die nog onzeker zijn.

Maak daarom eerst een zo feitelijk mogelijk beeld van de onderneming. Wat staat er vandaag op de rekening? Welke bedragen komen naar verwachting binnen? Welke betalingen moeten wanneer gedaan worden? Welke opdrachten zijn definitief en welke nog niet? Wat gebeurt er wanneer een verwachte betaling twee of vier weken later komt?

Daar raakt dit onderwerp direct aan goed zicht op liquiditeitsproblemen binnen jouw onderneming. Winst en liquiditeit zijn niet hetzelfde. Juist in zwaar weer moet je beide begrijpen.

Wacht niet met professionele hulp

Bij ernstige financiële problemen heb je niet alleen coaching nodig. Je kunt afhankelijk van de situatie deskundigheid nodig hebben op financieel, juridisch, fiscaal of insolventiegebied. Ook gemeenten bieden ondersteuning bij problematische schulden van ondernemers en er zijn landelijke organisaties waar ondernemers met geldproblemen terechtkunnen.

Een accountant kan helpen bij cijfers en financiële analyse, een financier kan met jou bespreken welke mogelijkheden binnen de financiering bestaan en een juridisch adviseur kan noodzakelijk zijn wanneer verplichtingen, aansprakelijkheid of een formele procedure een rol gaan spelen. Wanneer de situatie ernstig is, moet de juiste specialist op tijd aan tafel zitten.

Blijf ook met jouw bank of financier praten

De oude gedachte dat je beter voorzichtig kunt zijn met gesprekken met jouw bank omdat die belanghebbende is, vind ik te kort door de bocht. Natuurlijk heeft een financier een eigen positie. Maar wanneer je rente, aflossing of andere verplichtingen niet kunt nakomen, lost stilte weinig op.

Ga een gesprek daarom goed voorbereid in. Zorg dat je actuele cijfers hebt, inzicht kunt geven in de oorzaak van de problemen en kunt uitleggen welke maatregelen je zelf neemt. Een financier kan geen wonderen verrichten, maar een warrig verhaal zonder cijfers verkleint jouw mogelijkheden eerder dan een tijdig en goed voorbereid gesprek.

Praten met leveranciers en andere schuldeisers

Hetzelfde geldt voor leveranciers. Wanneer je een betaling niet kunt nakomen, is niets laten horen meestal geen sterke strategie. Maak duidelijk wat je wel en niet kunt toezeggen en doe geen betalingsbeloften waarvan je op voorhand weet dat je ze niet kunt houden.

Daarbij geldt wel dat financiële nood juridisch ingewikkeld kan worden. Zeker wanneer niet alle schuldeisers meer betaald kunnen worden of wanneer een faillissement daadwerkelijk dichtbij komt, moet je niet zelf gaan improviseren met de volgorde waarin je iedereen betaalt. Laat je dan tijdig adviseren over wat in jouw situatie wel en niet verstandig is.

Communiceer met jouw medewerkers

Ook medewerkers merken vaak eerder iets dan een ondernemer denkt. Leveranciers bellen vaker, investeringen worden uitgesteld of bepaalde uitgaven worden plotseling scherp bewaakt. Wanneer er werkelijk grote onzekerheid is, ontstaat in de organisatie vanzelf een verhaal als jij zelf niets vertelt.

Dat betekent niet dat je ieder detail van jouw financiële positie met iedereen moet delen. Wel moet je zorgvuldig communiceren over zaken die medewerkers rechtstreeks raken en geen zekerheid suggereren die je zelf niet hebt. Rust ontstaat niet door problemen te ontkennen, maar door helder te zijn over wat bekend is, wat nog onzeker is en welke stappen worden gezet.

Waarom ondernemers soms te lang wachten

Van buitenaf is het gemakkelijk om te zeggen dat een ondernemer eerder aan de bel had moeten trekken. Van binnenuit ligt dat vaak ingewikkelder. Een ondernemer heeft jarenlang verantwoordelijkheid gedragen, medewerkers aangenomen en zijn reputatie opgebouwd. Toegeven dat de onderneming misschien niet meer kan doorgaan zoals voorheen voelt dan niet als een gewone zakelijke mededeling.

Daar komt bij dat ondernemers vaak optimistisch en oplossingsgericht zijn. Dat helpt enorm bij het opbouwen van een bedrijf, maar kan tegen je werken wanneer je voortdurend gelooft dat volgende maand alles beter zal zijn. Ook schaamte speelt een rol. De angst dat personeel, familie, klanten of zakelijke relaties zullen denken dat je hebt gefaald kan ervoor zorgen dat je problemen te lang alleen draagt.

Een faillissement van het bedrijf is niet hetzelfde als persoonlijk falen

Daar wil ik nadrukkelijk onderscheid in maken. Een onderneming kan mislukken, een strategie kan verkeerd uitpakken en een bedrijf kan uiteindelijk failliet worden verklaard. Dat betekent niet automatisch dat jij als mens mislukt bent. Natuurlijk moet je eerlijk kijken naar jouw eigen beslissingen en verantwoordelijkheid, maar er is verschil tussen verantwoordelijkheid nemen en jezelf volledig afschrijven.

Juist dat onderscheid wordt belangrijk wanneer financiële problemen maandenlang jouw leven gaan beheersen. Slaaptekort, onzekerheid en voortdurend rekenen beïnvloeden niet alleen jouw bedrijf, maar ook jouw vermogen om helder te blijven denken.

Angst voor faillissement beïnvloedt jouw beslissingen

Angst kan twee kanten op werken. De ene ondernemer bevriest en stelt beslissingen uit. De andere ondernemer gaat juist steeds harder handelen, neemt nieuwe risico's en probeert met een laatste grote actie alles om te draaien. Beide reacties kunnen begrijpelijk zijn, maar ze zijn niet automatisch verstandig.

Daarom helpt het om naast de financiële werkelijkheid ook te kijken naar hoe je als ondernemer omgaat met onzekerheid tijdens een bedrijfscrisis. Je hoeft spanning niet weg te krijgen voordat je kunt handelen, maar je wilt wel voorkomen dat angst iedere beslissing gaat bepalen.

Wanneer een faillissement werkelijk in beeld komt

Op een bepaald moment kan de vraag niet meer uitsluitend zijn hoe je het faillissement voorkomt. Je moet dan ook onderzoeken wat er gebeurt wanneer voortzetting niet meer verantwoord of mogelijk is. Dat is het moment voor passende juridische en financiële deskundigheid. Een faillissement is een formele juridische procedure en niet iets wat een coach, accountant of ondernemer zelf vaststelt.

De rechtsvorm van jouw onderneming, eventuele persoonlijke garanties, financieringen, belastingschulden en andere verplichtingen kunnen allemaal invloed hebben op de gevolgen. Trek daarom geen algemene conclusies over jouw privésituatie op basis van een artikel op internet. Laat jouw eigen positie beoordelen door iemand die daarvoor deskundig is.

Coaching naast financiële en juridische begeleiding

Waar coaching wel iets kan toevoegen, is bij de ondernemer zelf. Juist wanneer accountants, juristen en financiers zich terecht richten op cijfers, schulden, afspraken en procedures, kan de persoonlijke kant uit beeld verdwijnen. Terwijl jij degene bent die ondertussen beslissingen moet blijven nemen, gesprekken moet voeren en misschien thuis ook moet uitleggen wat er gebeurt.

Coaching vervangt specialistisch advies nooit. Het kan wel helpen om overzicht te houden, jouw gedachten te ordenen en onderscheid te maken tussen wat je kunt beïnvloeden en wat niet. Soms moet je een bedrijf redden. Soms moet je een heel moeilijke beslissing onder ogen zien. In beide situaties heb je er weinig aan wanneer jijzelf volledig vastloopt.

Na een faillissement opnieuw ondernemen?

Een faillissement hoeft niet te betekenen dat iemand nooit meer ondernemer kan zijn. Maar ik vind het te gemakkelijk om een faillissement automatisch een tweede kans of leerzame ervaring te noemen. Daarvoor kan de impact veel te groot zijn en iedere situatie is anders.

Wie later opnieuw wil ondernemen doet er wel goed aan terug te kijken. Welke externe omstandigheden speelden een rol? Welke beslissingen zou je nu anders nemen? Welke signalen heb je te laat gezien? Waar was jouw organisatie te kwetsbaar? En welke afspraken, financiële informatie of deskundigheid zou je de volgende keer eerder organiseren?

Zo kan een zeer moeilijke ervaring uiteindelijk leiden tot scherper ondernemerschap. Niet omdat je blij moet zijn dat het gebeurd is, maar omdat je kunt besluiten de ervaring niet verloren te laten gaan.

Wat kun je vandaag doen als je bang bent voor faillissement?

Begin niet met de vraag hoe je jouw angst zo snel mogelijk weg krijgt. Begin met de vraag welke feiten je vandaag nodig hebt om de situatie te beoordelen. Maak daarna duidelijk welke acties geen uitstel verdragen en welke deskundigheid daarbij hoort.

• Breng jouw actuele liquiditeitspositie en verplichtingen in kaart.
• Werk meerdere realistische scenario's uit.
• Maak onderscheid tussen zekere inkomsten en verwachte inkomsten.
• Bespreek betalingsproblemen tijdig met betrokken partijen.
• Schakel passende financiële en juridische deskundigheid in.
• Onderzoek of herstel, reorganisatie of een andere route realistisch is.
• Blijf aandacht houden voor jouw eigen functioneren onder langdurige druk.

En vooral: probeer niet alles alleen op te lossen omdat jij toevallig de ondernemer bent. Zelf verantwoordelijkheid nemen betekent niet dat je alle kennis zelf moet hebben.

Een lezing uit de praktijk over faillissement

Ik heb in het verleden voor businessclubs en ondernemersverenigingen gesproken over het thema: failliet gaan, dat gebeurt mij niet. De titel was bewust prikkelend, omdat veel ondernemers liever nadenken over groei en kansen dan over een scenario waarin het bedrijf ernstig in de problemen komt.

De kern van zo'n gesprek is nog steeds actueel. Juist wanneer het goed gaat, kun je nadenken over kwetsbaarheden. Hoe afhankelijk ben je van grote klanten? Wat gebeurt er wanneer jijzelf langdurig uitvalt? Hoe sterk is jouw financiële buffer? Welke informatie wil je maandelijks beschikbaar hebben? En wie bel je wanneer het werkelijk misgaat? Crisisvoorbereiding doe je gemakkelijker voordat je midden in de crisis zit.

Veelgestelde vragen over een dreigend faillissement

Wanneer jouw onderneming financieel in zwaar weer zit, lopen zakelijke en persoonlijke vragen gemakkelijk door elkaar. Deze vijf vragen helpen om het onderscheid scherper te krijgen en tijdig de juiste stappen te zetten.

Wanneer dreigt een bedrijf failliet te gaan?

Dat kun je niet aan een enkel cijfer aflezen. Structurele betalingsproblemen, oplopende schulden en onvoldoende perspectief op herstel zijn ernstige signalen. Een formeel faillissement is uiteindelijk een juridische procedure waar wettelijke voorwaarden voor gelden en waarover de rechter beslist.

Kan ik een faillissement nog voorkomen?

Soms wel en soms niet. Dat hangt af van de financiële positie, schulden, levensvatbaarheid van de onderneming en de tijd die nog beschikbaar is. Er bestaan verschillende routes voor ondernemingen met schulden, maar welke mogelijkheid passend is moet op basis van jouw concrete situatie worden beoordeeld.

Moet ik mijn bank of accountant vertellen dat het slecht gaat?

Wanneer je verplichtingen niet meer kunt nakomen, is het meestal onverstandig om langdurig niets te zeggen. Ga wel voorbereid het gesprek in en zorg dat je actuele cijfers en scenario's hebt. Afhankelijk van de ernst van de situatie kan daarnaast onafhankelijke financiële of juridische expertise nodig zijn.

Wat doet een dreigend faillissement met een ondernemer?

De spanning kan enorm zijn. Naast geldzorgen spelen verantwoordelijkheid voor medewerkers, familie, reputatie en toekomst een rol. Wanneer het faillissement daadwerkelijk plaatsvindt kan dat bovendien als een ingrijpend verlies worden ervaren. Daarom behandelen we de persoonlijke verwerking na een faillissement op een aparte pagina.

Kan coaching helpen wanneer mijn bedrijf bijna failliet gaat?

Coaching kan helpen bij jouw persoonlijke functioneren, reflectie en besluitvorming, maar vervangt geen accountant, juridisch adviseur, insolventiespecialist of andere deskundige. Bij ernstige betalingsproblemen moet de noodzakelijke financiële en juridische hulp voorrang krijgen. Coaching kan daar eventueel naast staan.