home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / willen kunnen zijn / willen / comfortzone

Zit je in de comfortzone?

Zit je in de comfortzone? Dan bevind je je in een situatie die vertrouwd, veilig en overzichtelijk voelt en waarin je voldoende kennis en vaardigheden hebt om aan te kunnen wat er van je verwacht wordt. Daar is op zichzelf niets mis mee. Het wordt pas interessant wanneer comfort verandert in gewenning, vanzelfsprekendheid of stilstand. Dan komt persoonlijke wilskracht in beeld: durf je jezelf opnieuw in beweging te zetten, een uitdaging aan te gaan en iets te doen wat buiten jouw vertrouwde patroon ligt omdat je dat werkelijk wilt?

Moet je uit je comfortzone komen?

Nee, je hoeft niet voortdurend uit jouw comfortzone te komen. Comfort, veiligheid en vertrouwdheid hebben een functie en niemand hoeft iedere dag zijn grenzen te verleggen. De vraag is vooral of jouw comfortzone nog een prettige basis is of ondertussen een plek is geworden waarin je nauwelijks meer leert, jezelf niet meer uitdaagt en alles vanzelfsprekend bent gaan vinden. Dan is beweging nodig, niet omdat ongemak op zichzelf goed zou zijn, maar omdat ontwikkeling soms vraagt dat je iets doet wat je nog niet kent of beheerst.

Wat hebben comfort en behoeften met elkaar te maken?

Comfort ontstaat voor een belangrijk deel doordat veel behoeften gemakkelijk worden vervuld. In onze maatschappij hoeven de meeste mensen zich bijvoorbeeld nauwelijks bezig te houden met het verwerven van hun basisbehoeften. Het vlees ligt in de diepvries en de aardappels halen we bij de supermarkt in plaats van van het land. We zijn eraan gewend geraakt dat veel voorzieningen beschikbaar zijn en dat we daar relatief weinig moeite voor hoeven te doen. Daardoor gaan onze vragen al snel over andere wensen:

• Een dag minder werken.
• Een paar keer per jaar op vakantie gaan.
• Een grotere woning of een extra auto hebben.
• Het recht hierop en het recht daarop hebben.

Daarmee zeg ik niet dat deze wensen verkeerd zijn. Het gaat mij om de vanzelfsprekendheid. Wanneer iets voortdurend beschikbaar is zonder dat je daar nog moeite voor hoeft te doen, kan het besef verdwijnen dat inspanning, verantwoordelijkheid en ontwikkeling eveneens bij het leven horen.

Wanneer wordt comfort een valkuil?

Comfort wordt een valkuil wanneer gemak overgaat in gewenning, gezapigheid en stilstand. Ik moet daarbij denken aan het verhaal van een ondernemer die op zijn veertigste zijn bedrijf verkocht. Twaalf jaar later zei hij tegen mij: 'Sindsdien is er geen zinnige gedachte meer uit mijn hoofd gekomen.' Hij kon alles kopen, hoefde niets meer en ervoer juist dat dit funest was voor zijn persoonlijke ontwikkeling en creativiteit. De doorgeslagen variant van de comfortzone is dus niet rust, maar indutten.

Vanzelfsprekendheid is des duivels oorkussen

Wanneer kom je uit de comfortzone?

Je komt uit jouw comfortzone wanneer je iets moet of wilt doen waarmee je nog weinig ervaring hebt en waarvan je nog niet precies weet hoe het zal verlopen. Stel dat je een presentatie moet geven voor jouw collega's terwijl je dat nauwelijks doet. Opeens ben je nerveus en zenuwachtig omdat er een beroep wordt gedaan op vaardigheden die je normaal weinig nodig hebt. Hetzelfde gebeurt wanneer je aan een nieuwe baan begint. In jouw vorige functie wist iedereen wat je kon, maar in een nieuwe omgeving moet je opnieuw laten zien wat jouw mogelijkheden zijn en leren omgaan met verwachtingen die nog niet vertrouwd voelen.

Waarom is gewenning een gevaar van comfort?

Gewenning is een gevaar omdat je daardoor steeds minder geprikkeld wordt om jezelf te ontwikkelen. Wanneer iets weinig moeite kost, kun je eraan gewend raken dat het vanzelf gaat. Dat geldt voor materiële zaken, sociale contacten, werk en ontwikkeling. Wanneer niemand meer iets van je vraagt en jij ook zelf geen nieuwe uitdaging zoekt, kan de motivatie om vaardigheden te ontwikkelen afnemen. Waarom zou je nog een opleiding volgen, een nieuwe techniek leren of jouw werkwijze veranderen wanneer alles toch prima lijkt te gaan?

Hoe motiveer je jezelf om weer in beweging te komen?

Je motiveert jezelf door een uitdaging te kiezen die werkelijk iets voor jou betekent. Alleen uit jouw comfortzone stappen omdat anderen vinden dat dit goed voor je is, werkt meestal niet lang. Beter is om te onderzoeken waar jij nieuwsgierig naar bent, wat je wilt leren en waar jij jezelf verder in wilt ontwikkelen. Wie uitdaging als persoonlijke drijfveer ervaart, kan bijvoorbeeld onderzoeken hoeveel uitdaging in de eigen functie aanwezig is. Soms ligt de volgende stap juist in het bewust opnieuw uitdagen van jezelf.

• Je wilt jezelf uitdagen.
• Je wilt jezelf nieuwe doelen stellen.
• Je wilt jezelf bewust challengen.

Hoe daag je jezelf uit zonder jezelf te overvragen?

Je daagt jezelf gezond uit wanneer de stap voldoende spannend is om iets nieuws te leren, maar wel aansluit bij wat je wilt, wat je kunt of kunt leren en bij wie je bent. De comfortzone verlaten is dus geen doel op zichzelf. Wanneer je voortdurend grenzen verlegt die niet bij jou passen, wordt ontwikkeling gemakkelijk zelfovervraging. Een goede uitdaging geeft spanning én perspectief: je weet waarvoor je het doet, je kunt er iets van leren en je merkt dat jouw wereld daarna iets groter is geworden.

Wat gebeurt er met een organisatie die in de comfortzone blijft?

Een organisatie die te lang in de comfortzone blijft kan een vanzelfsprekendheidscultuur ontwikkelen. Ik ken een bedrijf waar medewerkers het vanzelfsprekend vonden dat klanten bleven komen, dat er voldoende werk was, dat nieuwe klanten zich vanzelf meldden en dat ieder jaar een bonus werd uitgekeerd. Dat ging goed totdat de markt veranderde, de omzet daalde en de vanzelfsprekendheden verdwenen.

• De klanten bleven vanzelf komen.
• Er was altijd voldoende werk.
• Er kwamen vanzelf nieuwe klanten bij.
• Er werd ieder jaar een bonus uitgekeerd.

Pas toen bleek wat jarenlang niet was gebeurd. Medewerkers waren onvoldoende uitgedaagd om zich te ontwikkelen, opleidingen en vakkennis waren niet voldoende bijgehouden, innovatie was achtergebleven en er was weinig acquisitie gepleegd. Het bedrijf werkte nog steeds vanuit de gedachte dat dezelfde dienstverlening wel een paar eeuwen mee zou kunnen. Uiteindelijk waren producten en dienstverlening verouderd en moest de organisatie reorganiseren. Ook binnen organisaties is comfort dus niet het probleem; vanzelfsprekendheid zonder ontwikkeling is dat wel.

Veelgestelde vragen over de comfortzone

De volgende vragen helpen om het verschil te zien tussen gezonde vertrouwdheid, stilstand en jezelf op een passende manier uitdagen.

Is de comfortzone slecht?

Nee. De comfortzone is niet slecht, want veiligheid, routine en vertrouwdheid geven rust en zorgen ervoor dat je veel dingen zonder onnodige spanning kunt doen. Het wordt pas een probleem wanneer je er zo in vastgroeit dat ontwikkeling, nieuwsgierigheid en beweging verdwijnen.

Waarom voelt buiten de comfortzone gaan spannend?

Omdat je terechtkomt in een situatie waarin je minder kunt vertrouwen op routine en ervaring. Je weet nog niet precies wat er gaat gebeuren of hoe goed je iets kunt, waardoor onzekerheid en spanning toenemen.

Moet je voortdurend nieuwe uitdagingen zoeken?

Nee. Voortdurend nieuwe uitdagingen zoeken is niet nodig en kan zelfs vermoeiend worden. Ontwikkeling vraagt ook tijd om ervaringen te verwerken, vaardigheden eigen te maken en te genieten van wat je inmiddels beheerst.

Hoe weet je dat je te lang in jouw comfortzone zit?

Dat merk je bijvoorbeeld wanneer je nauwelijks nog iets nieuws leert, weinig nieuwsgierigheid ervaart, steeds meer op automatische piloot functioneert of merkt dat jouw vaardigheden en kennis achterblijven bij ontwikkelingen om je heen.

Wat is het verschil tussen comfort en gemakzucht?

Comfort betekent dat je je veilig en vertrouwd voelt in een situatie die je aankunt. Gemakzucht ontstaat wanneer je inspanning en ontwikkeling begint te vermijden terwijl je eigenlijk wel weet dat beweging nodig of mogelijk is.