home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / willen kunnen zijn

Willen, kunnen en zijn: de basis van persoonlijke ontwikkeling

Persoonlijke ontwikkeling gaat voor mij over drie vragen die voortdurend met elkaar samenhangen: wat wil je, wat kun je en wie ben je? Natuurlijk horen willen en kunnen ook bij wie je bent. Toch trek ik ZIJN bewust even apart, omdat juist die persoonlijke basis zo vaak wordt overgeslagen. De kracht ontstaat wanneer wat je wilt aansluit bij wie je bent en wanneer je jouw talenten, kennis en vaardigheden kunt inzetten om daar vorm aan te geven. Dan ontstaat er niet alleen ontwikkeling, maar vaak ook meer voldoening, werkplezier en werkgeluk. Daarom is dit denkkader een belangrijk onderdeel van persoonlijke ontwikkeling en groei.

Wanneer klopt de combinatie van willen, kunnen en zijn?

De combinatie klopt wanneer je iets wilt wat voldoende bij je past en waarvoor je jouw talenten en mogelijkheden kunt inzetten of ontwikkelen. Daar zit voor mij de kern. Stel dat je iets heel graag wilt en dat het bovendien aansluit bij jouw natuurlijke kwaliteiten. Dan gebruik je talent voor een richting waar je zelf voor kiest. Voeg daar kennis, vaardigheden en ervaring aan toe en er ontstaat een krachtige combinatie. Juist daar liggen vaak voldoening, werklust en het gevoel dat je op jouw plek bent.

Het omgekeerde bestaat natuurlijk ook. Je kunt iets uitstekend kunnen maar er niets meer aan vinden. Je kunt iets verlangen waarvoor je nauwelijks aanleg hebt. Of je kunt jarenlang vaardigheden ontwikkelen die wel gewaardeerd worden door jouw omgeving maar niet aansluiten bij wie jij bent. Daarom is de vraag niet alleen: ‘Kan ik dit?’ De betere vraag is: ‘Wil ik dit, kan ik dit of kan ik het leren, en past het bij mij?’

Wat betekent kunnen binnen persoonlijke ontwikkeling?

Wat betekent willen binnen persoonlijke ontwikkeling?

Wat betekent zijn binnen persoonlijke ontwikkeling?

Zijn gaat over jouw persoonlijke basis: jouw kernkwaliteiten, talenten, waarden en normen, overtuigingen, geweten, levensverhaal en alles wat je onderweg heeft gevormd. Natuurlijk zijn wat je wilt en wat je kunt ook onderdelen van wie je bent. Toch zet ik zijn apart, omdat juist daar vaak de toets ligt of iets werkelijk bij je past. Een vaardigheid kun je leren, maar jouw kernkwaliteiten vormen de bouwstenen waarmee je geboren bent. Ook jouw persoonlijke waarden, overtuigingen en levenservaringen hebben invloed op hoe jij kijkt, kiest en handelt.

Daarom vind ik ontdekken wie je werkelijk bent zo belangrijk. Wanneer je onvoldoende zicht hebt op jouw eigen basis, kun je jarenlang iets doen wat je best kunt en misschien zelfs ooit wilde, maar wat uiteindelijk niet bij je blijkt te passen.

Wat gebeurt er als willen, kunnen en zijn niet bij elkaar passen?

Dan ontstaat er gemakkelijk ruis. Je kunt iets willen wat niet binnen jouw mogelijkheden ligt. Je kunt iets goed kunnen maar het niet langer willen. Of je kunt iets nastreven wat maatschappelijk aantrekkelijk lijkt maar nauwelijks bij jouw persoonlijkheid past. Dat betekent niet dat alles altijd honderd procent in balans moet zijn, maar grote tegenstrijdigheden kosten vaak energie.

Waarom hoort leren ook bij willen, kunnen en zijn?

Leren is veel meer dan kennis opnemen of een vaardigheid oefenen. Natuurlijk is leren ook kennis vermeerderen en kunde ontwikkelen. Maar leren betekent net zo goed dat je ontdekt wat je wilt, zicht krijgt op wie je bent en gaat begrijpen wat wel en niet bij je past. Dat is een andere vorm van leren dan wanneer iemand voor de klas een verhaal vertelt dat jij vervolgens netjes opschrijft. Het gaat hier om bewustwording en ervaring.

Je leert bijvoorbeeld dat een bepaalde werkomgeving niet bij je past. Je ontdekt een kwaliteit waarvan je nooit besefte dat die bijzonder was. Je krijgt zicht op een behoefte die je jarenlang hebt genegeerd of je merkt dat een overtuiging die je ooit meekreeg niet langer van jou is. Dat zijn allemaal leerprocessen. Daarom krijgt leren en jezelf ontwikkelen binnen deze structuur een eigen plaats.

Wat betekent jezelf profileren vanuit willen, kunnen en zijn?

Jezelf profileren betekent zichtbaar maken wie je bent, wat je kunt en waar je voor wilt gaan. Niet jezelf groter voordoen dan je bent, maar ook niet kleiner. Profileren is niet opscheppen. Het betekent dat je woorden kunt geven aan jouw kwaliteiten, ervaring, keuzes, waarden en ambities en dat je daar op een geloofwaardige manier voor durft te staan.

De combinatie is daarbij essentieel. Alleen vertellen wat je kunt levert gemakkelijk een soort uitgebreid cv op. Alleen vertellen wat je wilt kan nogal vrijblijvend klinken. Alleen beschrijven wie je bent blijft misschien abstract. Maar wanneer je kunt zeggen: dit ben ik, dit kan ik, hiervoor wil ik mijn kwaliteiten inzetten en hier wil ik naartoe, ontstaat een herkenbaar profiel. Dat is de kern van jezelf geloofwaardig profileren.

Waarom zijn durven en doen essentieel?

Hoe hangen de zeven onderdelen met elkaar samen?

Willen, kunnen en zijn vormen voor mij de inhoudelijke basis. Leren zorgt ervoor dat je daar steeds meer zicht op krijgt en dat je nieuwe kennis, vaardigheden en bewustzijn ontwikkelt. Profileren betekent dat je die combinatie zichtbaar en geloofwaardig kunt maken. Durven helpt je om belemmeringen niet voortdurend het laatste woord te geven en doen zorgt ervoor dat jouw ontwikkeling ook werkelijk in beweging komt.

• Willen gaat over wat je werkelijk wilt.
• Kunnen gaat over wat je kunt en kunt leren.
• Zijn gaat over wie je bent en wat bij je past.
• Leren gaat over kennis, kunde, ervaring en bewustwording.
• Profileren maakt zichtbaar wie je bent, wat je kunt en waar je voor gaat.
• Durven helpt je om werkelijk te kiezen en ruimte in te nemen.
• Doen brengt jouw inzicht uiteindelijk in de praktijk.

Wat betekent deze combinatie voor jouw loopbaan?

Voor jouw loopbaan is de samenhang belangrijker dan alleen een lijst met competenties. Je kunt een uitstekend cv hebben en toch op de verkeerde plek terechtkomen. Je kunt ook heel duidelijk weten wat je wilt, terwijl je nog niet weet welke vaardigheden daarvoor nodig zijn. En soms weet je precies wat je kunt, maar nauwelijks welk werk bij jouw waarden en persoonlijkheid past. Daarom is een persoonlijke visie ontwikkelen zo waardevol: je verbindt jouw talenten, mogelijkheden en verlangens aan een richting die werkelijk bij jou past.

Is zelfinzicht genoeg?

Nee. Zelfinzicht is essentieel, maar uiteindelijk moet het ergens toe leiden. Je kunt jezelf prachtig doorgronden en toch jarenlang op dezelfde plek blijven staan. Persoonlijke ontwikkeling vraagt daarom om een beweging van inzicht naar leren, van leren naar durven en uiteindelijk naar doen. Niet alles hoeft meteen groots te veranderen. Een kleine stap die werkelijk bij jou past is vaak waardevoller dan een indrukwekkend ontwikkelplan waar niets mee gebeurt.

Veelgestelde vragen over willen, kunnen en zijn

De volgende vragen helpen om het samenspel tussen willen, kunnen, zijn, leren, profileren, durven en doen helder te krijgen.

Wat is het belangrijkste: willen, kunnen of zijn?

Geen van drieën staat volledig op zichzelf, maar zijn vormt voor mij wel de persoonlijke basis. Wat je wilt en wat je kunt krijgen meer betekenis wanneer ze voldoende aansluiten bij jouw aard, kwaliteiten en waarden.

Moet je altijd eerst weten wie je bent voordat je kunt kiezen?

Nee. Je leert jezelf ook kennen door te kiezen, te ervaren en dingen uit te proberen. Zelfkennis en ervaring beïnvloeden elkaar voortdurend. Je hoeft dus niet te wachten totdat je jezelf volledig doorgrond hebt.

Wat als ik iets wil wat ik nog niet kan?

Onderzoek dan of je het kunt leren en of het voldoende bij je past. Niet kunnen hoeft geen eindpunt te zijn, maar enig realisme blijft nodig. Sommige vaardigheden zijn goed te ontwikkelen en andere mogelijkheden liggen simpelweg minder voor de hand.

Waarom hoort profileren bij persoonlijke ontwikkeling?

Omdat persoonlijke ontwikkeling ook vraagt dat je kunt laten zien wie je bent, wat je kunt en waar je voor staat. Profileren helpt je om jouw persoonlijke combinatie zichtbaar te maken zonder jezelf groter of kleiner voor te doen dan je bent.

Waarom zijn durven en doen nodig als ik al veel zelfinzicht heb?

Omdat inzicht zonder handelen weinig verandert. Durven helpt je om belemmeringen te doorbreken en doen vertaalt jouw inzicht naar ervaring, gedrag en concrete verandering.