home / persoonlijke ontwikkeling / hsp / de ander lezen

De ander lezen

Een ander kunnen lezen is een uitdrukking die nogal eens gebezigd wordt wanneer het gaat over de kenmerken van een hoogsensitief persoon. In dit artikel ga ik in op ‘een ander lezen’ en wat dit betekent. Dit artikel is onderdeel van het thema kenmerken van hoogsensitiviteit. Binnen deze serie artikelen lees je meer over eigenschappen, kwaliteiten, valkuilen en misverstanden die horen bij HSP-ers. Binnen deze reeks vind je onder andere ook artikelen over:

• Hoogsensitief en pleasen
• Denken HSP-ers zwart-wit
• Verplichtingen en HSP
• Dominantie en hooggevoeligheid
• Verslavingsgevoeligheid bij HSP
• Het gevoelsleven van HSP
• Hoogsensitiviteit en kritiek ontvangen
• Observeren hoogsensitieve personen?
• Verwarring over identiteit bij hoogsensitieve personen!
• Welke misverstanden zijn er over HSP?
• Associatief denken: hoort dat bij HSP?
• Is hoogsensitiviteit wetenschappelijk aangetoond?
• Diepgaande verwerking bij HSP: een belangrijk kenmerk
• Subtiele zintuiglijke waarneming
• Moet je als HSP-er gediagnosticeerd worden? 
• Hooggevoelig, heldervoelend of hoogsensitief: wat is het verschil?

Wat betekent ‘de ander lezen’ bij HSP-ers?

Hoogsensitieve personen staan bekend om hun sterke  zintuiglijke waarneming. Ze nemen scherp waar (zien, horen, ruiken, voelen en proeven). De ander lezen omschrijf ik als: ‘sterk aanvoelen en begrijpen wat de ander nodig heeft’ of ‘sterk waarnemen wat de behoefte van de ander is’. Soms voelt men de behoefte van de ander nog sterker aan dan de persoon in kwestie zelf door heeft. Kortom:

• Aanvoelen wat de ander voelt.
• Aanvoelen en begrijpen waar de behoefte van de ander ligt.
• Horen wat de ander zegt, begrijpen wat de ander bedoelt en vooral horen wat de ander niet zegt maar toch bedoelt.

Hoe voelen HSP-ers andere mensen zo goed aan?

Een ander lezen: hoe gaat dat in zijn werk? Eigenlijk heel subtiel:

• De stem van iemand horen en de intonaties fijnzinniger waarnemen.
• De mimiek van een persoon scherp waarnemen zoals gelaatsuitdrukkingen.
• Non-verbale communicatie fijnzinnig oppikken.
• Iemands gevoelens fijnzinnig diep kunnen peilen.

Waarom is ‘de ander lezen’ niet altijd een voordeel?

Zo op het eerste gezicht lijkt dit een geweldige gave wanneer je zo’n sterk inlevingsvermogen hebt dat je de ander bijna kunt ontleden. Het heeft echter nogal gevolgen voor de onderlinge relatie en communicatie. Een paar voorbeelden:

• De ander wordt boos: heeft er helemaal geen belang bij dat hij/zij ‘gelezen wordt’.
• De ander krijgt feedback maar herkent dit helemaal niet of is nog niet zover.
• De ander ervaart het als arrogantie of betweterij: ‘wie meen je wel dat je bent dat je dat over mij zegt?’.
• De HSP-er durft het niet te zeggen uit schroom, bedeesdheid, verlegenheid voortgekomen uit eerdere ervaringen.

Kortom: de ander kunnen lezen is niet altijd een feestje en kan soms grote implicaties in een relatie veroorzaken.

Waarom voelen HSP-ers machtsmisbruik en onechtheid snel aan?

Soms heeft die prachtige kwaliteit om een ander te kunnen lezen een averechts bijeffect. HSP-ers staan erom bekend dat ze  wars staan van macht, gezag en hiërarchie maar dat speelt een nog veel grotere rol wanneer er sprake is van machtsmisbruik. Dat zorgt voor het opborrelen van een rechtvaardigheidsgevoel dat zijn weerga niet kent. Wat dacht je bijvoorbeeld van:

• Het doorzien van onderhuidse machtsspelletjes en interne stoelendansen gericht op macht en aanzien.
• Het doorzien van andere bijbedoelingen die nooit op tafel komen.
• Het doorzien van onbetrouwbaarheid, onoprechtheid, onechtheid.
• Het doorvoelen van onderhuidse krachten in teams en organisaties waar niemand de vinger op kan leggen (terwijl het er toch is).

Waarom reageren sommige mensen sterk op HSP-ers?

Soms kan ‘de ander lezen’ een aantrekkende werking hebben en soms heeft ‘de ander lezen’ een afstotende werking. Wat ik daarmee bedoel? Iemand vertelde: ‘zodra ik bij de nieuwe directeur in de buurt kom, gaat hij zich anders gedragen, doet hij zich anders voor, vermijdt hij mij of wordt hij soms agressief’. Kortom:

• Soms voelt de ander zich teveel bekeken en doorzien (en daar zit hij/zij niet op te wachten).
• Soms voelt de ander dat je niet gevoelig bent voor zijn ingenomen machtspositie en kan hij/zij geen vat op jou krijgen.

Waarom HSP-ers vaak onderhuidse spanningen aanvoelen

Veel HSP-ers voelen spanningen aan voordat ze uitgesproken worden. Ze merken bijvoorbeeld dat de sfeer verandert terwijl anderen nog zeggen dat er niets aan de hand is. Dat komt doordat hoogsensitieve personen vaak subtiele signalen oppikken. Een andere blik, een kleine verandering in stemgebruik, stilte of lichaamstaal kan al veel informatie geven.

HSP-ers voelen vaak aan wat er onder de oppervlakte speelt. Alsof ze onder de radar waarnemen. Juist daardoor merken ze soms spanningen, irritaties of emoties op die anderen nog helemaal niet bewust registreren.

Waarom ‘de ander lezen’ vermoeiend kan zijn

De ander lezen kan ook vermoeiend zijn. Wanneer je voortdurend bezig bent met signalen, stemmingen en emoties van anderen, kost dat energie. Dat komt ook vaak doordat ze al die indrukken diepergaand verwerken. Sommige HSP-ers staan zó afgestemd op hun omgeving dat ze nauwelijks meer voelen wat er in henzelf gebeurt. 

Daardoor kunnen sociale situaties uitputtend zijn. Zeker wanneer je spanningen van anderen overneemt of voortdurend probeert aan te voelen hoe het met iedereen gaat. Veel HSP-ers hebben daarom rust, stilte en herstelmomenten nodig om weer terug te keren naar zichzelf.

De ander lezen in relaties

‘De ander lezen’ speelt ook een grote rol in relaties. Veel HSP-ers voelen hun partner sterk aan. Ze merken kleine veranderingen op in sfeer, afstandelijkheid, spanning of emoties. Daardoor kunnen relaties intens beleefd worden. Soms voelt een HSP-er al dat er iets speelt voordat de ander daar zelf woorden aan geeft. Dat kan zorgen voor diepe verbinding maar ook voor verwarring wanneer je te veel bezig bent met de gevoelens van de ander. Lees hierover ook het artikel over HSP en relaties.

Waarom moeten HSP-ers leren loslaten?

Leerpunt voor de HSP-er is om vooral niet te veel met anderen bezig te zijn en de eigen sensor niet te veel op anderen te richten. Het kan zorgen voor onbalans, verwarring en negatieve gevoelens. Een ander leerpunt is om de verantwoordelijkheid bij de ander te laten daar waar nodig. Loslaten is dus een belangrijk woord en leerdoel. Iemand aanvoelen en begrijpen is fijn. Emoties van een ander overnemen is de valkuil die op de loer ligt.

Veelgestelde vragen – FAQ

De ander lezen roept bij veel HSP-ers vragen op. Hieronder beantwoord ik een aantal veelgestelde vragen.

Wat betekent ‘de ander lezen’?

Dat betekent dat je subtiele signalen, emoties en behoeften van anderen sterk aanvoelt en opmerkt.

Kunnen HSP-ers echt voelen wat anderen voelen?

HSP-ers kunnen emoties, sfeer en spanningen vaak sterk aanvoelen. Dat betekent niet dat ze gedachten kunnen lezen.

Waarom voel ik spanning van anderen zo sterk?

Omdat jouw zenuwstelsel subtiele signalen vaak minder sterk filtert. Daardoor komen emoties en spanningen sneller binnen.

Is ‘de ander lezen’ een kwaliteit of een valkuil?

Het is allebei. Het helpt je om mensen goed aan te voelen maar kan ook leiden tot overprikkeling of emotionele uitputting.

Waarom raak ik uitgeput van sociale situaties?

Omdat je voortdurend signalen, emoties, stemmingen en prikkels verwerkt tijdens contact met anderen.