Vrijblijvend adviesgesprek
Contact opnemen
Google+ Facebook Twitter Linkedin YouTube
Direct informatie? 0528 23 60 30
Of mail naar: info@desteven.nl
zoeken

Risicomanagement bij verzuim en arbeidsongeschiktheid

Risicomanagement bij verzuim en arbeidsongeschiktheid gaat over het bevorderen van gezondheid, vitaliteit en welzijn van werknemers. Het is een organisatietraject ontwikkeld door De Steven en onderdeel van een allesomvattend traject wat wij gezond ondernemen noemen.

Risicomanagement

Gezonde organisaties

Wanneer het gaat over gezonde organisaties dan gaat het over een organisatie die gezond en vitaal is. Dat gaat niet alleen over financiële gezondheid (uiteraard ook zeer belangrijk) maar het gaat ook over zaken als klanttevredenheid, medewerker tevredenheid, verloop in de organisatie etc. In feite gaat het vooral ook over de gezondheid en vitaliteit van uw medewerkers. Een gezonde organisatie is dus ook af te lezen aan de ziekteverzuimcijfers. Gezonde organisaties hebben structureel een verzuimpercentage lager dan 3%.

Kenmerken van de gezonde organisatie

Een gezonde organisatie heeft een aantal kenmerken. We noemen er een paar:

  • Een gezonde organisatie heeft een laag verzuimpercentage: organisaties met een verzuimcijfer boven 5% zijn op zijn minst niet gezond
  • Een gezonde organisatie heeft het vermogen te overleven als de omstandigheden veranderen. Met ander woorden een gezonde organisatie kan zich snel aanpassen aan veranderende omstandigheden. Strikt genomen is het echter niet de organisatie die zich aanpast, maar zijn het de medewerkers van de organisatie die zich aanpassen.   
  • Gezond ondernemen is gericht op het voorkomen van verzuim en niet op het beheersen van verzuim. Alle verzuim boven de drie procent is in principe beïnvloedbaar en het kenmerk van gezond ondernemen is dat men het zover niet laat komen. Hoge verzuimpercentages terugdringen betekent vaak eerst opruimen en dweilen met de kraan open. Gezond ondernemen is er juist op gericht om te dweilen terwijl de kraan dicht is.                     

Risico-inventarisatie

Risico-inventarisatie: strategisch, tactisch en operationeel niveau

Voorkomen van verzuim boven de 3 % begint bij het achterhalen van risico’s op alle organisatie niveaus. Met behulp van risicomanagement wordt in kaart gebracht waar knelpunten kunnen ontstaan, wat de gevolgen van die knelpunten zijn en welke acties nodig zijn om schade te voorkomen.  Dat gaat natuurlijk over gezondheidsrisico’s (risico van ziek worden) en veiligheidsrisico’s (onveiligheidsrisico’s)  waardoor ziekte en ziekteverzuim kan ontstaan. In feite zijn er risico’s op strategisch, tactisch en operationeel niveau.

  • Strategisch niveau

    Risico’s op strategisch niveau raken al snel de visie en de missie van de organisatie. Daarbij gaat het nog niet eens zozeer of er een visie op verzuim is. De beste visie op verzuim heet namelijk: visie op inzetbaarheid van de medewerker en dan wel een inzetbaarheid op de lange termijn die continuïteit biedt (dus duurzame inzetbaarheid).  De visie op veiligheid is minstens zo belangrijk. Veiligheid bevorderen is de beste manier om ongevallen te voorkomen immers.  Bij de visie op inzetbaarheid hoort in feite een visie op gezond werken. Wat is gezond werken en hoe kijken wij aan als organisatie tegen gezond werken en gezonde werkomgevingen?

  • Tactisch niveau en operationeel niveau

    Ook op tactisch niveau zijn er allerlei zaken te bedenken die soms ook door elkaar lopen:

    • wordt aan de Arbo richtlijnen voldaan?
    • heeft u de RI&E op orde?
    • heeft u alle arbeidsrisico’s in kaart en heeft u adequate maatregelen genomen?
    • volgt u de uitvoering en resultaten van de maatregel?
    • laat u zich bijstaan door een preventiemedewerker?
    • is het onderhoud van machines en installaties goed geregeld?
    • zijn er veiligheidsregels ten aanzien van gevaarlijke stoffen?
    • wat zijn de risico’s in het kader van brandveiligheid?
  • Wendbaarheid

    Gezonde organisaties zijn in staat om op basis van veranderende behoeften hun producten, diensten aan te passen en ook om hun medewerkers mee te nemen in die verandering. Dat gaat niet alleen om verandering van diensten en producten maar ook om verandering van structuur (organisatiestructuur), functie-inhoud en vooral ook de veranderbereidheid bij medewerkers.

  • Compliance risico’s

    Naast strategische, tactische en operationele risico’s zijn er compliance risico’s (voldoen aan wet- en regelgeving):  Vanwege het bijzondere karakter noemen we compliance risico’s apart.

    Niet voldoen aan wet- en regelgeving is om meerdere reden bedreigend voor de continuïteit. Om te beginnen kan het grote reputatieschade en daarmee klantverlies opleveren. Verder kunnen ze leiden tot rechtszaken die hoge kosten met zich meebrengen. En in sommige gevallen kan zelfs regelrechte sluiting het gevolg zijn.

Risicobeheersing

Risicobeheersing gaat over het beheersen van risico’s die schadelijk zijn voor de organisatie en voor de gezondheid en het welzijn van de medewerker. Toch gaat het bij risicomanagement het minst om risicobeheersing. Het nalaten van bevorderen van gezondheid is namelijk het grootste risico wat denkbaar is. Risicomanagement is dus gezond ondernemen bevorderen waardoor ziekte en verzuim voorkomen wordt. Centraal staat dus de afstemming tussen de mens (medewerker behoefte) en de organisatie (organisatiebehoefte).  We noemen het daarom ook wel Integraal Gezondheid Management.  Verzuim management is eigenlijk damagecontrole. De schade is dan al ontstaan en je moet zorgen dat het niet erger wordt. Wilt u 3% verzuim of minder dan kunt u niet volstaan met alleen verzuim management maar is het hele traject nodig voor gezond ondernemen.

Bedrijfscontinuïteit management

Bedrijfscontinuïteit management is zicht hebben op alle factoren die verstorend kunnen werken op het realiseren van de strategie. Anders gezegd, zicht hebben op verstoringen van de processen die samen de keten vormen die een bedrijf op gang houden. Als één proces verstoord raakt of niet goed draait, breekt de keten en kan alles stil komen te liggen. De keten is immers zo sterk als zijn zwakste schakel. Om de continuïteit te bewaken is het dus zaak om zicht te hebben op alle processen in hun samenhang.

Bedrijfscontinuïteit

Gezonde organisaties hebben de minste risico’s

Balans hoofd hart en handen

Gezonde organisaties hebben de minste risico’s. We vergelijken de organisatie wel eens met het menselijk lichaam dat bestaat uit hoofd, hart en handen. Een gezonde balans tussen hoofd, hart en handen zorgt voor gezonde mensen (werknemers).

  • Hoofd

    Het hoofd van de organisatie is het onderdeel waar het denkwerk gebeurd. Het is een rationele besturing van de organisatie die plaatsvindt in het hoofd. Een belangrijk onderdeel want hier wordt de structuur gevormd en de processen bedacht. Ook worden procedures gevormd, veiligheidsvoorschriften uitgedacht, verzuimprotocollen ontworpen etc. Allemaal zaken die noodzakelijk zijn om risico’s te vermijden of uit te sluiten. Organisaties die hier te weinig aandacht aan besteden, creëren onduidelijkheid voor de medewerker en dat brengt risico’s mee. Organisaties die teveel aansturen vanuit het hoofd komen terecht in bureaucratie of een overmatige regelgeving of procedurevorming.  Te veel structuur is ook slecht voor de organisatie gezondheid. Mensen worden dan in een keurslijf gedrukt zonder dat ze hun eigen ideeën kunnen of mogen toepassen.  

  • Het hart

    Het hart is de centrale levenslijn van de organisatie. In het hart van de organisatie treft u de visie van de organisatie, de kernwaarden van de organisatie, de organisatiecultuur, commitment van de medewerkers, draagvlak, het ‘wij-gevoel’ etc. We noemen het ook wel eens de onderstroom van de organisatie. Werkt het hart van de organisatie goed, dan ontstaat vertrouwen en krijgen mensen energie en  passie om voor die organisatie te werken.

    Met te weinig hartenergie kan de organisatie niet goed presteren. Als er geen vertrouwen is, er geen gezamenlijke doelstellingen zijn, geen duidelijkheid is of onvoldoende richting, gaat iedereen zijn eigen gang en kost het werk meer energie dan het oplevert.

    Te veel hartenergie is ook niet goed. Het hart is de energiemotor van een organisatie. Zonder rem in de zin van regels en afspraken kan het hart vanuit enthousiasme doorslaan. Het hart heeft het hoofd nodig om het enthousiasme in banen te houden.

  • Handen

    De handen van de organisatie noemen we maar even de praktische invulling. Een praktische invulling om risico’s te vermijden, uit te sluiten en gezondheid te bevorderen. Daarbij is een grote variëteit aan activiteiten zoals het implementeren van veiligheidsmaatregelen (plaatsen van strepen en het aanbrengen van looppaden op het bedrijfsterrein, het aanbrengen van doorvalbeveiligingen, hekwerken en anti-slipmaterialen) tot het organiseren en plannen van de BHV cursus of de cursus tiltechnieken.

Implementeren risicomanagement

Verzuim boven de 3% is een gevolg van fouten of missers in de cultuur, structuur of vertrouwen.  Richt u altijd op het opsporen en oplossen van de missers en het gevolg is een laag ziekteverzuim, meer tevreden medewerkers en betere prestaties. Het kenmerk van risicomanagement is dat u liever niets over laat aan toeval en dat u op zoek gaat naar afstemming tussen mens en organisaties om risico’s uit te sluiten. Wilt u alle risico’s voor gezond ondernemen binnen uw organisatie in kaart krijgen en uw knelpunten oplossen? We komen u graag helpen.

Gezondheidsmanagement

Dit artikel is geschreven in de serie over gezond ondernemen en gezondheidsmanagement

Gezondheidsmanagement

Organisatieontwikkeling

Bekijk de mogelijkheden voor training, advies en consultancy rond organisatieontwikkeling en organisatieverandering

Organisatieontwikkeling

Auteur

Dit artikel is geschreven door: Peter Weustink

Peter Weustink trainer - coach