home / persoonlijke ontwikkeling / conflicthantering / conflictstijl

Conflictstijlen: inzicht in jouw eigen stijl vergroten

Wil je jouw inzicht in jouw conflictstijl vergroten om te achterhalen wat jouw leerdoel is bij het omgaan met conflicten? Ieder mens heeft een voorkeursmanier van reageren wanneer er spanning, verschil van mening of conflict ontstaat. De een gaat forceren, de ander sust of dekt toe. Weer een ander vermijdt het conflict, zoekt naar een oplossing of probeert een compromis te sluiten. Bij conflicthantering is het belangrijk dat je jouw eigen stijl herkent. Niet omdat één stijl altijd goed of fout is, maar omdat je wilt weten wanneer jouw stijl helpt en wanneer jouw stijl een valkuil wordt.

• Forceren of afdwingen.
• Sussen of toedekken.
• Vermijden.
• Oplossen.
• Onderhandelen en een compromis sluiten.

Steeds zie je de spanning die ontstaat tussen de inhoud van het conflict en de relatie.

Welke vijf conflictstijlen zijn er?

Er is een vijftal conflictstijlen en geen enkele stijl is op voorhand goed of fout. Ieder mens zal een voorkeurstijl hebben, misschien zelfs meerdere. Toch is de conflictstijl belangrijk voor de conflictsituatie. De volgende vijf stijlen zijn te onderscheiden:

Forceren of afdwingen: jouw wil doordrukken

Een conflict forceren is effectief als er zeer beslist opgetreden moet worden. Bijvoorbeeld wanneer het organisatiebelang belangrijker is dan de relatie: reorganisatie, ontslag, inkrimping of kostenbeheersing. Forceren gaat ten koste van de relatie, maar soms is het van groot belang dat er snel en daadkrachtig opgetreden wordt. De belangen zijn dan groter dan de waarde van de relatie. Lees meer over forceren of afdwingen bij conflict.

Sussen of toedekken: de ander gelijk geven

Een conflict toedekken is effectief in de situatie waarin blijkt dat je ongelijk hebt of waarbij de relatie belangrijker is dan de belangen die op het spel staan. Je gebruikt deze stijl op de goede manier wanneer je weet dat de belangen voor de ander belangrijker zijn dan voor jou, terwijl het voor jou wel van belang is dat de relatie in stand blijft. Ik noem het een vorm van wegbewegen en ontwijken.

Vermijden of uit de weg gaan: het conflict ontlopen

Een conflict ontlopen is effectief op het moment dat de inhoud niet zo belangrijk is. Wellicht heb je andere zaken die op dat moment veel belangrijker zijn. Of wellicht weet je zeker dat je aan het kortste eindje trekt en is het beter om het conflict te ontlopen. Het voordeel van deze stijl is dat je weinig risico’s loopt. Maar conflictvermijdend gedrag kan ook een valkuil worden. Je praat dan over algemene onderwerpen, gooit het gesprek steeds over een andere boeg of doet alsof er niets aan de hand is. De spanning is wel voelbaar, maar het echte verhaal komt niet op tafel. Soms lijkt dat zelfs op struisvogelpolitiek: de kop in het zand steken.

Probleemoplossen of samenwerken: beide partijen lossen het op

Een conflict oplossen is verreweg de beste conflictstijl, maar wordt doorgaans het minst gebruikt. In dit geval wordt niet meteen naar een compromis gezocht, maar probeer je de onderlinge verschillen en belangen op tafel te krijgen en gezamenlijk tot een oplossing te komen. Hiervoor is het belangrijk dat er wederzijds respect is en dat de communicatie open is.

Onderhandelen of het compromis zoeken: de gulden middenweg

Onderhandelen is vooral effectief als beide partijen kunnen winnen. De relatie blijft in stand. Beide partijen geven iets toe. Soms is het conflict niet belangrijk genoeg om in een gevechtssituatie verzeild te raken. De stijl onderhandelen is directer dan vermijden of sussen, maar minder direct dan forceren of probleemoplossen. Onderhandelen werkt alleen als beide partijen bereid zijn om wat water bij de wijn te doen. Lees ook meer over compromis sluiten.

Wanneer wordt een conflictstijl ineffectief?

Iedere conflictstijl heeft een keerzijde en is soms ineffectief:

• Forceren is ineffectief wanneer je deze stijl gebruikt om jouw zin door te drijven terwijl de continuïteit van de relatie wordt geschaad door jouw optreden. In een cultuur waar forceren veel wordt gebruikt, is vaak sprake van een sterke machtsverhouding. Dan spelen ook gevoelens en emoties bij conflicten een grote rol: druk, frustratie, irritatie of behoefte aan controle.
• Sussen is ineffectief wanneer je jouw eigen belangen wegcijfert omdat je het conflict niet aan durft te gaan. Dit kan voortkomen uit angst voor afwijzing of uit de behoefte om bij de ander in een goed blaadje te staan.
• Vermijden is vooral ineffectief wanneer je het conflict niet aan durft te gaan omdat je bang bent voor de consequenties. Bovendien kan de relatie op de lange termijn geschaad worden. De spanning verdwijnt niet, maar blijft onderhuids aanwezig.
• Probleemoplossen is ineffectief wanneer je vooraf al kunt inschatten dat de ander het conflict niet kan of wil oplossen. Het is mooi dat je van goede wil bent, maar wanneer de ander niet wil meewerken, komt er niets van terecht. Bovendien is respect van jouw kant voor de ander niet voldoende. Bij deze stijl is het ook noodzakelijk dat de ander respect voor jou heeft.
• Onderhandelen is ineffectief wanneer je deze stijl gebruikt bij een conflict waarover niet te onderhandelen valt, zoals principekwesties of normen en waarden. Bovendien bestaat de kans dat beide partijen niet echt tevreden zijn over het resultaat.

Wat is jouw leerdoel bij conflicten?

Jouw leerdoel begint bij herkennen. Welke stijl zet jij vaak in? Ga je snel forceren? Ben je geneigd om te sussen? Vermijd je spanning? Wil je te snel oplossen? Of zoek je bijna automatisch naar een compromis?

Geen enkele conflictstijl is altijd goed of fout. De vraag is: past jouw stijl bij de situatie? Soms moet je steviger zijn. Soms moet je juist meer luisteren. Soms moet je stoppen met vermijden. En soms moet je leren verdragen dat een conflict niet meteen opgelost is.

Je conflictstijl leren herkennen is daarom een belangrijk onderdeel van conflictvaardigheden ontwikkelen. Je leert bewuster kiezen hoe je reageert, in plaats van automatisch terug te vallen op jouw vertrouwde patroon.

Veelgestelde vragen over conflictstijlen

Hieronder beantwoord ik een paar vragen over conflictstijlen en jouw manier van reageren bij conflicten.

Wat is een conflictstijl?

Een conflictstijl is jouw voorkeursmanier van reageren wanneer er spanning, verschil van mening of conflict ontstaat. Het laat zien of je bijvoorbeeld snel doordrukt, vermijdt, sust, oplost of naar een compromis zoekt.

Welke conflictstijlen zijn er?

Er zijn vijf veelvoorkomende conflictstijlen: forceren of afdwingen, sussen of toedekken, vermijden, probleemoplossen of samenwerken, en onderhandelen of een compromis sluiten.

Is één conflictstijl beter dan de andere?

Nee. Geen enkele conflictstijl is op voorhand goed of fout. Het hangt af van de situatie, de belangen die spelen en de waarde van de relatie. Een stijl wordt pas een probleem wanneer je hem steeds inzet terwijl de situatie iets anders vraagt.

Wanneer wordt een conflictstijl een valkuil?

Een conflictstijl wordt een valkuil wanneer je automatisch reageert. Bijvoorbeeld altijd doordrukken, altijd sussen, altijd vermijden of altijd willen oplossen. Dan kies je niet meer bewust, maar val je terug op een patroon.

Kun je jouw conflictstijl veranderen?

Je kunt jouw natuurlijke voorkeur niet zomaar uitzetten, maar je kunt wel leren bewuster te reageren. Door inzicht te krijgen in jouw stijl en valkuilen kun je oefenen met ander gedrag in conflictsituaties.