home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / voelen gevoelens / ontevredenheid / balen

Baal je? Wat is balen eigenlijk?

Baal je ook zo enorm? In de serie artikelen over boosheid en woede heb ik balen geplaatst omdat het een duidelijke uiting is van onvrede, irritatie en boosheid over iets wat anders loopt dan je wilt. Je vindt een situatie heel vervelend, bent iets meer dan zat of verwijt jezelf dat je iets niet goed hebt aangepakt. Het gevoel kan tijdelijk zijn, maar ook laten zien dat jouw grenzen zijn bereikt en dat er iets moet veranderen. In dit artikel ga ik in op de betekenis van balen, mogelijke oorzaken en wat je ermee kunt doen.

Wat betekent balen als een stekker?

Stekkers kunnen niet balen, maar jij wel. De uitdrukking ‘balen als een stekker’ benadrukt dat je ergens behoorlijk de pest over in hebt. Je bent teleurgesteld, geïrriteerd of boos en zou willen dat je de situatie ongedaan kon maken.

Waarvan baal jij eigenlijk? Richt jouw gevoel zich vooral op jezelf, jouw werk of jouw relatie? Door daar onderscheid in te maken, wordt duidelijker wat jou raakt en waar je mogelijk invloed op hebt.

Waarom kun je van jezelf balen?

Je kunt van jezelf balen wanneer je vindt dat je iets verkeerd hebt gedaan, onvoldoende hebt gepresteerd of een kans hebt laten liggen. Vaak kijk je achteraf terug en bedenk je wat je anders had moeten doen. Daardoor richt de onvrede zich niet alleen op de gebeurtenis, maar ook op jouw eigen gedrag of keuzes.

• Je hebt iets gedaan of nagelaten waar je beslist niet trots op bent.
• Je hebt een stommiteit begaan die je jezelf maar niet kunt vergeven.
• Je hebt afspraken met jezelf gemaakt die je niet nakomt. Je wilde bijvoorbeeld afvallen of stoppen met roken, maar dat lukt je niet.
• Je hebt een examen verprutst of bleef tijdens een sollicitatiegesprek steken.
• Je moest een presentatie houden en voor jouw gevoel liep die voor geen meter.
• Je had je niet goed voorbereid op bepaalde omstandigheden en baalt ervan dat je de situatie hebt onderschat.

Van jezelf balen kan helpen wanneer het gevoel je aanzet om iets te herstellen, beter voor te bereiden of een nieuwe poging te wagen. Het wordt minder helpend wanneer je de gebeurtenis blijft herhalen in jouw hoofd en jezelf voortdurend blijft veroordelen.

Waarom kun je van jouw werk balen?

Je kunt van jouw baan of werk balen wanneer de werkelijkheid steeds verder afstaat van wat je nodig hebt of was beloofd. Misschien ontbreekt de waardering, ontwikkel je je onvoldoende of kost het werk steeds meer energie. Het gevoel kan dan een tijdelijke reactie op een tegenvaller zijn, maar ook een signaal dat er structureel iets niet past.

• Je krijgt voor jouw gevoel niet genoeg betaald voor het werk dat je doet.
• Er is geen kans op doorgroei.
• Je bent ontevreden over de arbeidsvoorwaarden.
• Je krijgt niet de waardering die jou toekomt.
• Het werk is saai en eentonig.
• Er is geen klik met jouw collega’s.
• Je bent slecht beoordeeld en vindt dat niet terecht.
• Het werk wordt steeds complexer en je hebt moeite om de ontwikkelingen bij te benen.
• De interne communicatie verloopt slecht.
• Je bent het oneens met het bedrijfsbeleid.

Wanneer je regelmatig van jouw werk baalt, is het belangrijk om te onderzoeken of je vooral last hebt van een oplosbaar probleem of dat de baan als geheel niet meer bij jou past. Dat verschil bepaalt of een gesprek, een andere aanpak of een grotere verandering nodig is.

Waarom kun je van jouw relatie balen?

Je kunt van jouw relatie balen wanneer jouw verwachtingen, behoeften en dagelijkse werkelijkheid niet meer bij elkaar aansluiten. Je had gehoopt op verbondenheid, begrip of verbetering, maar merkt dat dezelfde problemen blijven terugkeren. Daardoor kan teleurstelling steeds meer overgaan in moedeloosheid en onvrede.

• Het loopt allemaal anders dan je had gedacht.
• Je merkt dat jij en jouw partner uit elkaar groeien.
• Alle gesprekken om dichter bij elkaar te komen helpen niet.
• Jij en jouw partner begrijpen elkaar vaak niet.
• Jij en jouw partner komen ondanks alle gesprekken steeds weer in dezelfde negatieve spiraal terecht.
• Je weet dat het waarschijnlijk niet goed komt met jouw relatie.

Wanneer je van jouw relatie baalt, helpt het niet om het gevoel alleen op te kroppen of in verwijten naar buiten te brengen. Het is belangrijk om concreet te benoemen wat er misgaat, welke behoefte onvoldoende wordt vervuld en welke verandering je nog mogelijk acht.

Wat kun je doen wanneer je ergens van baalt?

Wat je kunt doen, hangt af van wat er aan de hand is en hoeveel invloed je op de situatie hebt. Wanneer je iets kunt herstellen, veranderen of opnieuw proberen, is het belangrijk om jouw invloed ook werkelijk te gebruiken. Balen kan dan de aanzet zijn om verantwoordelijkheid te nemen en een concrete stap te zetten.

Heb je geen invloed op de uitkomst, dan ligt de uitdaging ergens anders. Je moet dan proberen los te laten wat je niet meer kunt veranderen en voorkomen dat je jezelf eindeloos blijft kwellen met wat er anders had moeten gaan. Dat betekent niet dat je het gevoel ontkent, maar dat je voorkomt dat het jou blijft vasthouden.

Alleen maar blijven balen helpt je niet verder. Het gevoel wordt pas bruikbaar wanneer je onderzoekt wat het je vertelt. Moet je iets herstellen, een andere keuze maken, jouw verwachtingen bijstellen of accepteren dat de situatie niet meer terug te draaien is?

Welke gevoelens en reacties hangen samen met balen?

Balen is nauw verbonden met ontevredenheid en onvrede. Je vindt dat een situatie anders zou moeten zijn en ervaart een duidelijk verschil tussen wat je wilde en wat er werkelijk gebeurde. Wanneer je vooral wordt tegengewerkt of niet verder komt, kan daar ook frustratie bij ontstaan.

Wanneer jouw slechte humeur langer blijft hangen, kun je chagrijnig worden. Jouw omgeving merkt dan aan jouw gezicht, houding en reacties dat je ergens ontevreden over bent. Je kunt jouw onvrede ook uiten door te mopperen over alles wat niet goed gaat of door anderen af te snauwen.

Wanneer het gevoel niet meer over één tegenvaller gaat, maar over jouw werk, relatie of levensrichting als geheel, kan er innerlijke onvrede ontstaan. Soms krijg je juist steeds meer tegenzin en wil je niet langer doorgaan met de taak of situatie. Deze gevoelens en reacties zijn niet hetzelfde, maar kunnen allemaal ontstaan wanneer je te lang ontevreden blijft.

Veelgestelde vragen over balen

Balen kan ook vragen oproepen over teleurstelling, zelfkritiek en de manier waarop je na een tegenvaller verdergaat. Hieronder vind je vijf aanvullende vragen.

Waarom blijf je soms lang van een klein voorval balen?

Een klein voorval kan een grotere betekenis hebben dan op het eerste gezicht zichtbaar is. Misschien raakt het een oude onzekerheid, bevestigt het een terugkerend patroon of was het de laatste tegenvaller in een toch al zware periode. Daardoor reageer je niet alleen op het voorval zelf, maar ook op alles wat zich eerder heeft opgebouwd.

Wat is het verschil tussen balen en teleurgesteld zijn?

Bij teleurstelling ligt de nadruk op een verwachting of hoop die niet is uitgekomen. Bij balen zit vaak ook irritatie, boosheid of zelfverwijt. Je vindt de situatie niet alleen jammer, maar hebt er nadrukkelijk de pest over in.

Waarom reageer je jouw slechte humeur soms op anderen af?

Wanneer je veel spanning ervaart, wordt jouw draagkracht kleiner. Een vraag, opmerking of kleine irritatie kan dan voldoende zijn om kortaf of snauwerig te reageren. De ander veroorzaakt jouw onvrede niet altijd, maar krijgt wel de opgebouwde reactie over zich heen.

Hoe voorkom je dat balen overgaat in zelfveroordeling?

Maak onderscheid tussen wat je hebt gedaan en wie je bent. Je kunt een fout hebben gemaakt, onvoldoende voorbereid zijn geweest of een verkeerde beslissing hebben genomen zonder dat je daarom als mens mislukt bent. Onderzoek wat je kunt herstellen en welke les je kunt meenemen, maar voorkom dat één gebeurtenis jouw volledige zelfbeeld bepaalt.

Wanneer is professionele hulp bij aanhoudende onvrede verstandig?

Professionele hulp kan verstandig zijn wanneer je vrijwel voortdurend baalt van jezelf, jouw werk, relatie of leven. Ook wanneer het gevoel samengaat met sterke somberheid, zelfverwijt, agressieve reacties of het idee dat verandering onmogelijk is, kan begeleiding helpen om de onderliggende onvrede te onderzoeken.