home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / willen kunnen zijn / doen

Doen: daar is gebrek aan!

Doen: daar is gebrek aan! Dat is iets wat ik de laatste jaren steeds vaker zie. Hoe vaker ik ernaar kijk, hoe duidelijker het wordt dat we ontzettend goed zijn geworden in nadenken, analyseren en beschouwen, terwijl we ergens onderweg het daadwerkelijke doen een beetje zijn kwijtgeraakt. Binnen willen, kunnen en zijn is doen de stap waardoor wat je wilt, kunt en in je hebt ook werkelijk in beweging komt.

Je weet wat je moet doen, maar je doet het niet

Ik zat deze week tegenover een vrouw die universitair is opgeleid, gepromoveerd is en cum laude is geslaagd. Iemand die uitstekend kan denken, analyseren en doorgronden. En toch liep ze vast. Niet omdat ze niet wist wat ze moest doen, maar omdat ze het niet deed. Ze hield haar uren niet bij, terwijl ze als financial precies wist dat dit noodzakelijk was voor de facturering en dus voor haar inkomen. Ze begreep het volledig. En toch gebeurde het niet. Op een gegeven moment vroeg ze mij of ik iets had waardoor ze van dat uitstelgedrag af kon komen. Ik zei: ‘Ja, ik heb wel iets. Ik noem het paracetaDOE.’ En ik meen dat ook echt. Het klinkt misschien simpel of zelfs een beetje flauw, maar daar zit precies de kern. Niet nog een model en niet nog een analyse, maar het moment waarop je besluit om iets te gaan doen. Ook als het nog niet perfect is en ook als je er nog niet helemaal klaar voor bent. Uiteindelijk komt er namelijk altijd een moment waarop je moet stoppen met nadenken en gewoon moet beginnen.

Waarom is begrijpen alleen niet genoeg?

Wat hier speelt, zie ik bij veel mensen terug. Ze zitten niet vast omdat ze het niet snappen, maar omdat ze niet beginnen. En precies daar stokt het. In een ander artikel ga ik daar dieper op in: waarom kom ik niet in actie? Daar beschrijf ik hoe initiërend vermogen werkt en waarom dat vaak de ontbrekende schakel is. Het gaat hier niet om kennis, maar om het vermogen om het begin te maken, juist op het moment dat er geen druk van buitenaf is. Wat je aan de buitenkant ziet, lijkt vaak op uitstelgedrag. Maar als je beter kijkt, zie je dat het vaak gaat om het vermijden van het begin. Je bent wel bezig, maar niet met datgene wat er echt toe doet. Daardoor heb je aan het eind van de dag het gevoel dat je niets hebt gedaan.

Willen, kunnen en zijn: waarom is doen de ontbrekende schakel?

Als je naar ontwikkeling kijkt, kom je vaak uit bij drie elementen. Wat wil je? Wat kun je? En past het bij wie je bent? Je kunt iets willen, je kunt het misschien ook en het kan zelfs bij je passen. Maar als je niet tot doen komt, gebeurt er niets. Alles blijft dan hangen in potentie. Daarom is doen geen bijzaak. Het is de schakel die alles in beweging zet en ervoor zorgt dat wat in je hoofd zit ook daadwerkelijk werkelijkheid wordt.

Waarom begint gedragsverandering niet met begrijpen?

Veel mensen denken dat persoonlijke ontwikkeling gaat over het aanleren van nieuwe vaardigheden of het vinden van de juiste methode. In de praktijk gaat het veel vaker over het doorbreken van patronen die zo ingesleten zijn dat je ze bijna automatisch blijft herhalen. Neem stoppen met roken. Je kunt boeken lezen, cursussen volgen en precies begrijpen waarom je rookt en in welke behoefte dat voorziet. Dat kan allemaal waardevol zijn. Maar er komt een moment waarop je het pakje sigaretten moet weggooien en moet stoppen. Dat moment kun je niet analyseren. Dat moet je doen. En nee, dat is niet gemakkelijk, maar het is wel noodzakelijk. Zolang je blijft nadenken over hoe je zou kunnen stoppen, verandert er niets.

Waarom ontstaat vertrouwen door te doen?

Wat ik ook vaak zie, is dat mensen wachten tot ze zich zeker voelen voordat ze beginnen. Alsof vertrouwen een voorwaarde is om te mogen starten. Maar vertrouwen werkt anders. Vertrouwen ontstaat niet voordat je iets doet, maar juist doordat je iets doet en ervaart wat er gebeurt. Je zet een stap, merkt dat het kan en daardoor groeit je vertrouwen een beetje. Met dat vertrouwen zet je weer een volgende stap. Zo ontstaat er een opwaartse beweging. Niet door te blijven nadenken, maar door in actie te komen. Soms vraagt dat ook dat je iets durft voordat je precies weet hoe het afloopt.

Hoe zet je jezelf praktisch aan tot doen?

Ik heb een klant die een stratenmakersbedrijf heeft. Daar hebben ze iets veranderd wat een groot effect had op de manier waarop er werd gewerkt. Vroeger brachten zij alle stenen in één keer voor het hele plein. Daardoor werd het werk groot, zwaar en onoverzichtelijk en werd het lastiger om echt in beweging te komen. Dus hebben ze dat anders ingericht. Ze leveren nu per dag precies wat er die dag nodig is, niet meer en niet minder. Als die stenen gelegd zijn, is het werk voor die dag klaar en ga je naar huis, zonder dat je bezig blijft met alles wat nog moet. De volgende dag komt er weer een nieuwe lading. Zo ontstaat dat plein stap voor stap, zonder dat iemand vooraf het hele overzicht hoeft te hebben.

Wat daar gebeurde, was interessant. Mensen kregen meer voldoening, omdat een dag ook echt afgerond voelde en er aan het eind van de dag iets zichtbaar lag. Er kwam meer werkplezier, omdat het werk behapbaar werd en mensen konden zien wat ze gedaan hadden. En er werd uiteindelijk meer gedaan, omdat de drempel om te beginnen lager werd en de beweging erin bleef. Dat is precies waar het bij jou vaak misgaat. Jij kijkt naar het geheel en maakt het groot, waardoor je het gevoel krijgt dat je eerst overzicht en zekerheid nodig hebt voordat je begint. Maar daardoor kom je niet in beweging. De beweging ontstaat juist wanneer je het terugbrengt tot wat er vandaag ligt en wat jij vandaag te doen hebt. Dat is hoe je jezelf aanzet tot doen. Niet door te wachten tot alles duidelijk is, maar door te beginnen met wat er nu ligt. Dat is wat ik bedoel met paracetaDOE.

Wat heeft doen met jouw loopbaan te maken?

Ook in jouw loopbaan kun je lang blijven nadenken over werk, keuzes en mogelijkheden. Je kunt onderzoeken wat bij je past en welke stap je zou willen zetten. Dat is zinvol, maar er komt een moment waarop je moet handelen: een gesprek voeren, solliciteren, een opleiding onderzoeken of een besluit nemen. In onze serie over loopbaan en loopbaanontwikkeling lees je meer over richting kiezen, passend werk en het zetten van stappen in jouw loopbaan.

Ontstaat focus door erover na te denken?

Ik sprak een ondernemer die zei dat hij een goed plan had, maar focus miste. Dan komt al snel de vraag hoe je focus ontwikkelt en daar kun je allerlei theorieën op loslaten. Maar uiteindelijk komt het neer op iets veel simpelers. Je ontwikkelt geen focus door erover te praten. Je ontwikkelt focus door te doen, door te beginnen, door afgeleid te raken en opnieuw te starten. Dat proces herhaal je net zo lang tot er iets ontstaat. Focus is geen voorwaarde. Het is een gevolg van doen.

Waar ga jij vandaag mee beginnen?

Als ik alles terugbreng tot de kern, dan kom ik steeds weer uit op hetzelfde punt: je hoeft het niet altijd beter te begrijpen, je moet beginnen. Dat betekent niet dat je alles zomaar moet doen zonder na te denken. Het betekent wel dat je ergens stopt met denken en start met handelen, juist op het moment dat het nog niet perfect voelt. Waar zou jij vandaag mee kunnen beginnen, zonder het eerst helemaal rond te maken in je hoofd?

Veelgestelde vragen over doen en in actie komen

Onderstaande vragen helpen je om beter te begrijpen waarom je blijft nadenken en hoe je werkelijk in beweging komt.

Waarom helpt nadenken mij niet altijd verder?

Nadenken geeft inzicht, maar brengt op zichzelf geen beweging. Er komt een moment waarop je alleen verder komt door een eerste stap te zetten en te ervaren wat er gebeurt.

Is gewoon doen niet te simpel gedacht?

Nee. Doen klinkt eenvoudig, maar is vaak juist het lastigste deel. Je moet beginnen terwijl je nog niet alles weet en terwijl je je misschien nog onzeker voelt.

Hoe begin ik wanneer ik geen motivatie voel?

Maak de eerste stap klein en concreet. Wacht niet tot je voldoende motivatie voelt. Door te beginnen, kan de motivatie juist ontstaan.

Wat doe ik als ik bang ben om te falen?

Je hoeft de angst niet eerst volledig weg te krijgen. Onderzoek wat een haalbare eerste stap is en geef jezelf toestemming om te leren van wat er gebeurt.

Hoe leer ik om vaker in actie te komen?

Breng jouw taak terug tot iets wat je vandaag kunt uitvoeren. Begin daarmee en rond het af. Door dit vaker te doen, verlaag je de drempel om opnieuw te beginnen.