home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / gemoedelijk / amicaal

Amicaal of te amicaal: waar ligt de grens?

Ben jij amicaal? Dan ga jij op een vriendschappelijke manier om met de ander. Amicaal duidt op een hartelijke, informele, spontane, joviale en gemoedelijke omgang. Wanneer gemoedelijk zijn bij jou past, kan een amicale omgang daar heel natuurlijk uit voortkomen. Er is iets ongedwongens, vriendschappelijks of kameraadschappelijks in de relatie.

Het is in ieder geval geen zakelijke, afstandelijke of formele omgangsvorm. Een amicale omgangsvorm heeft veel kracht. Het voelt snel als vertrouwd. De ander zal zich doorgaans sneller thuis voelen in een amicale omgeving.

Wanneer wordt amicaal gedrag te amicaal?

Te amicaal noem ik de valkuil van amicaal. Wie te amicaal is, passeert een grens. Welke grens? Een grens die te maken heeft met afstand en nabijheid. De duiding van te amicaal heeft alles te maken met normen. Er is geen regelgeving of wetgeving in de EU over het verschil tussen amicaal en te amicaal. Toch klopt dat niet helemaal, want er zijn uitspraken te vinden waarbij het tuchtcollege oordeelde over een advocaat die te amicaal was in de omgang met een verdachte. Volgens het tuchtcollege heeft de advocaat niet die afstand gehouden tot de verdachte die beroepshalve van een advocaat verwacht mag worden.

Te amicaal zijn heeft dus te maken met omgangsvormen en omgangsnormen. Enkele voorbeelden:

• De een wil graag met je en jij aangesproken worden terwijl de ander daar niet van gediend is.
• De een vindt het fijn om met de voornaam aangesproken te worden terwijl een ander dat te amicaal vindt.
• Bepaald taalgebruik kan te amicaal zijn.
• Fysiek contact, zoals omhelzen, zoenen, een hand op de rug plaatsen of een klop op de schouder, kan als grensoverschrijdend worden ervaren.
• Te openhartig kan een vorm van te amicaal zijn.

Wat voor jou warm, spontaan en menselijk voelt, hoeft dus niet automatisch zo bij de ander binnen te komen. Juist omdat veel omgangsnormen nergens letterlijk zijn vastgelegd, moet je in het contact steeds opnieuw afstemmen.

Waarom kan een goede bedoeling toch grensoverschrijdend overkomen?

Omdat jouw bedoeling niet bepaalt waar de grens van de ander ligt. Jij kunt iemand omhelzen omdat je hartelijk wilt zijn, terwijl de ander dat als te dichtbij ervaart. Jij kunt iemand onmiddellijk bij de voornaam noemen omdat je geen behoefte hebt aan formeel gedoe, terwijl de ander juist waarde hecht aan enige afstand.

Dat betekent niet dat jouw hartelijkheid verkeerd is. Het betekent dat amicaal gedrag pas werkelijk prettig is wanneer de ander zich er ook prettig bij voelt. Je kunt het dus heel goed bedoelen en toch onvoldoende aanvoelen wat voor de ander passend is. Daar zit volgens mij precies het verschil tussen spontaan nabij zijn en over een grens heen stappen.

Wat is het verschil tussen amicaal, openhartig en te amicaal?

Amicaal gaat vooral over de manier waarop je met iemand omgaat. Hartelijk, informeel, joviaal, gemoedelijk en met weinig formele afstand. Open en openhartig zijn gaat veel meer over wat jij van jezelf laat zien en wat je deelt met anderen.

Die twee kunnen natuurlijk samengaan. Wie amicaal is, kan gemakkelijk praten en snel een persoonlijke sfeer creëren. Wie openhartig is, vertelt misschien gemakkelijker wat er werkelijk in hem of haar omgaat. Maar het ene is niet automatisch het andere.

Te amicaal wordt het wanneer jouw manier van omgaan te weinig rekening houdt met de gewenste afstand van de ander. Te openhartig kan daar onderdeel van zijn wanneer jij bijvoorbeeld persoonlijke informatie deelt of vragen stelt terwijl de relatie of situatie daar volgens de ander nog helemaal niet aan toe is. De kern blijft dus afstemmen: hoeveel nabijheid past hier en hoeveel openheid past hier?

Welke vormen kan te amicaal gedrag aannemen?

De valkuil te amicaal kan voorkomen in tal van verschijningsvormen. Stel jouw huisarts zoent je wanneer je binnenkomt of de therapeut waar je een vervolgafspraak hebt gaat met jou om alsof je bij elkaar in de klas hebt gezeten. Of je gaat met jouw directeur om alsof het je broer is.

Iemand werpt tegen: 'Ja, maar wij zijn toch allemaal gewone mensen die brood bij de bakker halen.' Daar heb je gelijk in, hoewel er ook verschil is in bakkers en slagers. Maar wanneer je gewoon bent, hoef je niet te amicaal te zijn. Wellicht brengt dat de kern onder de aandacht. Te amicaal betekent weinig respect hebben voor andermans grenzen, opvattingen of normen en waarden. Het is onvoldoende aanvoelen wat er wel en niet kan, wat de ander wel of niet fijn vindt.

Hoe merk je dat de ander meer afstand nodig heeft?

Door niet alleen te letten op wat iemand zegt maar ook op wat er in het contact gebeurt. Misschien reageert iemand terughoudender wanneer jij heel persoonlijk wordt. Misschien neemt de ander letterlijk wat meer afstand. Misschien wordt een grap niet ontvangen zoals jij verwachtte of merk je dat iemand formeler blijft terwijl jij probeert de omgang steeds informeler te maken.

Daar heb je inlevingsvermogen voor nodig. Niet om voortdurend te raden wat de ander denkt, maar om signalen waar te nemen en jouw gedrag daarop af te stemmen. Soms hoef je helemaal niets ingewikkelds te doen. Een stapje terug, minder snel persoonlijk worden of de ander zelf laten bepalen hoeveel informaliteit prettig is, kan voldoende zijn.

Niet iedereen hoeft zich dus aan jouw manier van contact maken aan te passen. Jij kunt ook bewegen. Amicaal zijn blijft dan een kracht omdat je hartelijk en toegankelijk bent zonder vanzelfsprekend te bepalen hoeveel nabijheid er in de relatie moet zijn.

Waarom kan te amicaal gedrag in organisaties lastig zijn?

Te amicaal of te close met elkaar omgaan kan een professionele omgangsvorm binnen de organisatie behoorlijk in de weg staan. Wanneer je deze valkuil herkent, zul je ook herkennen dat het soms moeilijk is om:

• Objectief te blijven bij de beoordeling van prestaties en functioneren.
• Zakelijk met elkaar om te gaan.
• Afspraken te maken en elkaar aan deze afspraken te houden.
• Elkaar aan te spreken op bepaald gedrag.
• Serieus met elkaar om te gaan: elkaar serieus nemen, afspraken serieus nemen en aanspreken serieus nemen.

Een warme en informele sfeer kan heel prettig zijn. Maar te close met elkaar omgaan kan ertoe leiden dat rollen vervagen. Een leidinggevende vindt het misschien moeilijker om iemand aan te spreken omdat de relatie bijna vriendschappelijk is geworden. Collega's kunnen afspraken gemakkelijker relativeren omdat het onderling toch allemaal wel goed zit.

Daarom is professioneel niet hetzelfde als afstandelijk en informeel niet hetzelfde als grenzeloos. Je kunt heel amicaal met elkaar omgaan en tegelijkertijd helder blijven over rollen, afspraken en verantwoordelijkheden.

Ontwikkeldoelen wanneer je te amicaal bent

• Beter leren aanvoelen hoeveel afstand en nabijheid voor de ander prettig is.
• Warm, spontaan en toegankelijk blijven zonder over persoonlijke of professionele grenzen heen te gaan.
• Meer sociale flexibiliteit ontwikkelen zodat je jouw omgangsvorm kunt afstemmen op persoon, relatie en situatie.

Veelgestelde vragen over amicaal en te amicaal gedrag

Amicaal contact kan prettig, warm en vertrouwenwekkend zijn. De grens wordt interessant wanneer de ander jouw informaliteit, nabijheid of vanzelfsprekendheid niet op dezelfde manier ervaart als jij. Daarom gaat het bij deze valkuil niet alleen om wat jij bedoelt, maar ook om wat er tussen jou en de ander gebeurt.

Wat betekent amicaal?

Amicaal betekent dat je op een hartelijke, informele, spontane, joviale en gemoedelijke manier met iemand omgaat. De omgang voelt vriendschappelijk, kameraadschappelijk en ongedwongen.

Is amicaal zijn een goede eigenschap?

Ja. Een amicale omgang kan ervoor zorgen dat mensen zich snel vertrouwd en thuis voelen. Je bent toegankelijk en verkleint gemakkelijk de afstand. De valkuil ontstaat wanneer jij onvoldoende rekening houdt met de grens van de ander.

Wanneer ben je te amicaal?

Je bent te amicaal wanneer jouw informele of persoonlijke manier van omgaan onvoldoende aansluit bij wat de ander prettig vindt of bij wat de situatie vraagt. Je houdt dan te weinig afstand of gaat te gemakkelijk over een grens heen.

Kan fysiek contact te amicaal zijn?

Ja. Omhelzen, zoenen, een hand op de rug of een klop op de schouder kan door de een als hartelijk worden ervaren en door de ander als ongewenst of grensoverschrijdend. Afstemmen blijft dus belangrijk.

Waarom kan te amicaal zijn op het werk lastig worden?

Omdat te veel nabijheid professionele rollen kan vertroebelen. Het kan moeilijker worden om objectief te beoordelen, zakelijke afspraken te maken, elkaar aan te spreken of voldoende professionele afstand te bewaren.