home / persoonlijke ontwikkeling / hsp / leidinggeven hsp ers

Leidinggeven aan hoogsensitieve personen

Leidinggeven aan HSP-ers vraagt soms om een andere benadering dan leidinggeven aan mensen die geen HSP-er zijn. In het bredere kader van HSP op de werkvloer kijk ik in dit artikel specifiek naar wat dit vraagt van jou als leidinggevende. In de praktijk merk ik dat veel leidinggevenden toch nog erg onbekend zijn met het fenomeen HSP. Gevolg is dat er beeldvorming, onjuistheden en misverstanden over HSP ontstaan, wat soms verkeerd uitpakt bij de aansturing van medewerkers die HSP-er zijn.

Hoe bevorder je goed functioneren bij HSP-ers?

Je bevordert goed functioneren bij HSP-ers door:

• Hun creativiteit te benutten.
• Hun sensitiviteit serieus te nemen en te erkennen.
• Ze de ruimte te geven en duidelijk te zijn over kaders.
• Hen te steunen, te waarderen en te stimuleren.
• Overprikkeling te herkennen en daar op een goede manier mee te leren omgaan.

Waarom is erkenning van talent belangrijk bij HSP-ers?

HSP-ers denken soms anders dan anderen. Ze zijn creatief, denken out of the box, zijn minder op regels en procedures gericht, komen sneller tot de kern en essentie. Het benutten en erkennen van dit talent is vele malen beter dan toch die HSP-er willen drukken in het keurslijf van de regels, systemen, procedures en wetmatigheden.

Wat gebeurt er als je een HSP-er alleen rationeel benadert?

Wat is het verschil tussen HSP en niet-HSP? Het schoolvoorbeeld tussen een hoogsensitief persoon en een rationeel ingesteld mens is als volgt te omschrijven. De HSP-er zegt: ‘ik heb het gevoel dat het in dat team niet goed gaat’, waarop de rationeel ingestelde manager zegt: ‘hier kan ik helemaal niets mee, kun je dat ook onderbouwen?’.

Begrijp je?

Als er nu één ding is wat die HSP-er niet kan, is dat het onderbouwen van zijn sensorische intuïtie. Hij/zij voelt dat er iets niet in de haak is, dat er onderhuids iets broeit, dat er in het onderbuikgevoel iets is wat niet klopt. Maar een rationele en logische verklaring is niet te bedenken bij dit gevoel. Hoe dat kan? Ook dat vraagt naar logica! Hoe kan het dat de aarde om de zon draait (wat iedereen rationeel wel weet), terwijl we toch het gevoel hebben dat de zon in het oosten opkomt en in het westen ondergaat? Gevoel, beleving en ervaring is soms anders dan logica op basis van rede en argumenten. HSP-ers hebben vaak een onderbuikgevoel bij iets. Je helpt ze door ze te stimuleren woorden te geven aan dat onderbuikgevoel en je helpt ze niet door ze af te straffen op dat onderbuikgevoel.

Hoe ga je als leidinggevende om met kritiek bij HSP-ers?

Onlangs zei een hoogsensitief persoon: ‘geef mij alsjeblieft geen kritiek, maar ga met mij in gesprek en ga met mij sparren’. Waarom? Ze zei: ‘ik heb dagen nodig om bij te komen wanneer ik kritiek krijg!’. Kenmerk van HSP is dat kritiek harder binnenkomt dan bij anderen. Het helpt niet door te zeggen:

• Trek je dat niet zo aan.
• Maak het niet groter dan het is.
• Probeer het wel te relativeren.
• Betrek het niet op jezelf. 
• Harde woorden en harde intonaties komen nu eenmaal fijnzinniger binnen op de sensor van de HSP-er.

En inderdaad: voor je het weet is het kwaad al geschied.

Hoe herken en begeleid je overprikkeling bij HSP-ers?

HSP-ers zijn soms overprikkeld door overstimulatie. En ze kunnen ook in de overdrive terechtkomen. Deels veroorzaken ze dat zelf door al hun energie op te souperen wanneer ze in de flow zitten of door de sensor voortdurend op het erf van de ander te plaatsen. Deels overkomt ze dat door de werkplek waar ze functioneren. Geluiden, overmatige reuk of een drukke omgeving hebben soms impact. Wanneer jouw hoogsensitieve medewerker overprikkeld is, betekent dit dat er hersteltijd ingebouwd moet worden. Maar vanuit overprikkeling kan de HSP-er reageren op jou of op collega’s door dicht te klappen of juist door te directief te zijn, maar ook door het overzicht te verliezen, in paniek te raken of onrustig te worden. In ieder geval is het belangrijk om deze overprikkeling als leidinggevende te herkennen en serieus te nemen zonder er heel negatief, belerend of bevoogdend op in te gaan.

Waarom zijn vertrouwen en stimulans cruciaal voor HSP-ers?

HSP-ers hebben net als ieder mens vertrouwen en waardering nodig. Maar voor een hoogsensitief persoon geldt, evenals voor een hoogbegaafd persoon, dat dit vertrouwen de bakermat is voor goed functioneren. HSP-ers voelen nog sneller aan dan anderen wanneer dat vertrouwen er niet is en dat kan meteen onbalans veroorzaken. Waardering is nodig om goed te kunnen functioneren. Dat betekent dat ze gestimuleerd en gefaciliteerd moeten worden in hun eigen ontwikkeling en ruimte moeten krijgen om hun werk te doen naar eigen inzicht.

Hoe bouw je als leidinggevende autoriteit op bij HSP-ers?

Leidinggevenden verwerven autoriteit en overwicht op natuurlijke wijze wanneer je respect hebt voor de HSP-er en moeite doet om hen te begrijpen. Leidinggevenden verwerven geen autoriteit op basis van de streepjes op het overhemd. Leiderschap is wat anders dan heerschappij voeren over mensen. Dat voelt een hoogsensitief mens aan als geen ander. In die zin staat hij/zij wars van macht en hiërarchie, c.q. van politieke of bestuurlijke machtsspelletjes/machtsspellen.

Wat vraagt leidinggeven aan HSP-ers van jou als leidinggevende?

Leidinggeven aan HSP-ers vraagt niet alleen iets van de medewerker, maar ook van jou als leidinggevende. Het vraagt om bewustzijn van hoe jij werkt, communiceert en aanstuurt.

• Bewustzijn van je eigen leiderschapsstijl.
• Omgaan met verschillen in tempo en prikkelverwerking.
• Luisteren naar wat niet direct wordt uitgesproken.
• Balans houden tussen empathie en duidelijke grenzen.

Waar loop je als leidinggevende nog meer tegenaan bij HSP-ers?

In de praktijk hangt leidinggeven aan HSP-ers vaak samen met andere thema’s op de werkvloer. Door breder te kijken, krijg je meer grip op wat er speelt en waar je kunt bijsturen.

• HSP en loopbaan: waar komt iemand tot zijn recht?
• HSP in een leidinggevende functie: kan dat?
• HSP en communicatie: hoe stem je beter af?
• HSP en conflicten en spanningen: omgaan met onderhuidse druk
• HSP en presenteren: zichtbaar zijn zonder jezelf te verliezen
• HSP en macht en gezag: omgaan met hiërarchie
• HSP en timemanagement: omgaan met energie en prikkels
• Hooggevoelig als docent of leerkracht

Veelgestelde vragen – FAQ

Hier tref je enkele veelgestelde vragen.

Hoe ga je om met een overprikkelde medewerker?

Herken signalen van overprikkeling en zorg voor hersteltijd. Ga niet corrigeren op gedrag zonder de oorzaak te begrijpen.

Moet je HSP-ers anders aansturen?

Niet per se anders, maar wel bewuster. Aansluiten bij hun manier van verwerken en communiceren maakt het verschil.

Kunnen HSP-ers tegen kritiek?

Ja, maar de manier waarop je het brengt is cruciaal. In gesprek gaan werkt beter dan directief corrigeren.

Hoe voorkom je uitval bij HSP-ers?

Door tijdig signalen te herkennen, ruimte te geven en te zorgen voor een passende werkomgeving.

Wat als een HSP-er zich terugtrekt?

Dat is vaak een signaal van overbelasting of onveiligheid. Ga het gesprek aan in plaats van het gedrag te beoordelen.