Jezelf altijd aanpassen aan anderen: waarom doe je dat?
Jezelf aanpassen: is dat een patroon dat bij jou hoort? Dat is fijn! Blijkbaar hoort de kwaliteit aanpassingsvermogen bij jou! En toch bedoel ik dat niet helemaal. Want is aanpassingsvermogen nu precies hetzelfde als jezelf aanpassen? Ik probeer het uit te leggen in dit artikel. Dit artikel maakt deel uit van een serie over iedereen naar de zin willen maken. In deze serie lees je hoe jezelf aanpassen, pleasen en voldoen aan verwachtingen ervoor kunnen zorgen dat jouw eigen belangen steeds meer naar de achtergrond verdwijnen.
Wat betekent jezelf aanpassen aan anderen?
Aanpassingsvermogen is een gave in tweeërlei opzicht: je past de omstandigheden aan of je weet je aan te passen aan de omstandigheden. Ik schreef daar een artikel over en dat ga ik nu niet herhalen.
Jezelf aanpassen leg ik als volgt uit in de goede zin:
- Je stemt jouw communicatie af op de ander: je weet met wie je praat en je levelt met de ander.
- Je verplaatst je in de ander en je schakelt als het ware mee.
Maar er is een grens. En ga je die over, dan gaat er iets verkeerd. Weet je hoe die grens heet? De valkuil heb ik IABW: in alle bochten wringen genoemd. Wanneer je de grens van jezelf aanpassen overgaat, dan wring je je in alle bochten:
- Om het de ander naar de zin te maken.
- Om de sfeer goed te houden.
- Om te voldoen aan de verwachtingen van de ander.
- Om de ander niet teleur te stellen.
- Om een schouderklopje te krijgen van de ander.
- Om een knipoogje aan waardering op te halen.
- Om harmonie te verkrijgen, wat alleen lukt als jij jouw belangen ondergeschikt maakt.
- Voor de lieve vrede.
Waarom pas je je voortdurend aan anderen aan?
Misschien ben je bang voor teleurstelling, kritiek of afwijzing. Je wilt de sfeer goed houden en voorkomen dat iemand boos of verdrietig wordt. Daardoor kies je sneller voor aanpassen dan voor zeggen wat jij zelf wilt.
Soms merk je dat nauwelijks meer. Het patroon is zo gewoon geworden dat je automatisch naar de behoefte van de ander kijkt en jouw eigen behoefte pas veel later opmerkt.

Hoe pas je jezelf aan in jouw baan?
Ik kom regelmatig mensen tegen die zich met gemak aanpassen in hun baan. Maar wanneer je in de valkuil komt die ik IABW heb genoemd, dan wring je je in alle bochten en:
- Zeg je: ‘Ik doe het, want mijn schoorsteen moet ook roken’, maar plezier ervaar je niet.
- Weet je heel goed dat je jouw talent daar niet kwijt kunt, maar je blijft zitten waar je zit en je verroert je niet.
- Zie je elke dag tegen je werk op en toch ga je onder het motto: ‘Je moet het maar nemen zoals het is.’
Wat je eraan kunt doen? Ik gebruik weleens deze zin: ‘Pas jij je aan in jouw baan of ga je op zoek naar een passende baan?’ Want dat is het. Je hebt een passende baan nodig en met minder neem je geen genoegen.
Hoe stop je met jezelf voortdurend aanpassen?
Ik stel de vraag verkeerd. Je kunt er namelijk wat aan doen. Maar wil je er ook wat aan doen? Dan ga je een weg op van oude patronen doorbreken, zinloze en belemmerende overtuigingen opruimen en nieuwe overtuigingen aannemen.
Jouw leerdoel is dat je leert afstemmen zonder jezelf kwijt te raken. Je houdt rekening met de ander, maar je blijft ook voelen wat jij zelf wilt, nodig hebt en belangrijk vindt.
Dat betekent dat je niet automatisch meegaat, maar eerst stilstaat bij jouw eigen grens en keuze. Daarna kun je bewust besluiten of je je wilt aanpassen.
Ontdek hoe assertief jij bent
Wil je ontdekken hoe assertief je bent en in welke situaties je jezelf nog duidelijker kunt uitspreken? Doe dan de gratis assertiviteitstest. Je krijgt inzicht in jouw sterke kanten en ontdekt welke persoonlijke ontwikkelpunten jou helpen om steviger te staan.
Doe de assertiviteitstestLeer meer over assertiviteit (webinar)
Wil je beter omgaan met kritiek, duidelijker je grenzen aangeven en steviger voor jezelf opkomen? Met onze assertiviteitskit krijg je praktische uitleg en oefeningen waarmee je direct aan de slag kunt. De kit bestaat uit een e-book en een webinar.
Verdiep je in assertiviteit en zelfvertrouwen
Wil je leren om duidelijker voor jezelf op te komen en beter je grenzen aan te geven? Lees dan het e-book Word assertief: doorbreek de vicieuze cirkel.
Merk je dat kritiek je onzeker maakt of dat je te veel twijfelt aan jezelf? Dan helpt het e-book Mag ik er twee kilo zelfvertrouwen bij? je om meer inzicht te krijgen in zelfvertrouwen en onzekerheid.
Veelgestelde vragen - FAQ
Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over jezelf aanpassen aan anderen.
Waarom pas ik mij steeds aan anderen aan?
Misschien wil je kritiek, afwijzing of teleurstelling voorkomen. Je past je aan om de sfeer goed te houden en om te voldoen aan wat je denkt dat anderen van jou verwachten.
Is jezelf aanpassen altijd verkeerd?
Nee. Je aanpassen kan juist sociaal en behulpzaam zijn. Het wordt lastig wanneer je automatisch meegaat en jouw eigen wensen, grenzen en belangen niet meer meeneemt.
Hoe merk ik dat ik mij te veel aanpas?
Je merkt dat bijvoorbeeld wanneer je vaak ja zegt terwijl je nee bedoelt, jouw mening inslikt of pas achteraf beseft dat je iets eigenlijk niet wilde.
Waarom raak ik mezelf kwijt door mij steeds aan te passen?
Wanneer je voortdurend kijkt naar wat de ander wil, besteed je minder aandacht aan jouw eigen behoeften en grenzen. Daardoor wordt het steeds moeilijker om te voelen en te zeggen wat jij zelf wilt.
Hoe kan ik rekening houden met anderen zonder mezelf kwijt te raken?
Sta eerst stil bij wat jij zelf wilt, nodig hebt en belangrijk vindt. Daarna kun je rekening houden met de ander en bewust kiezen in hoeverre je je wilt aanpassen.
Wil jij assertiever worden?
In onze individuele training assertiviteit werk je aan situaties die jij in jouw dagelijks leven of werk tegenkomt. Samen onderzoeken we wat jou belemmert om duidelijk te zijn, grenzen aan te geven en met vertrouwen voor jezelf op te komen. Je krijgt persoonlijke begeleiding, praktische handvatten en gerichte oefeningen die aansluiten bij jouw vragen, leerdoelen, tempo en situatie, zodat je merkbaar steviger staat en met meer vertrouwen handelt.
Online training autonomie

Speciaal voor jou wanneer je assertiever wilt worden, heb ik een online training ontwikkeld over autonomie en persoonlijk leiderschap. Misschien verwacht je bij assertiviteit een training met een andere naam, maar autonomie en persoonlijk leiderschap gaan precies over assertief zijn: luisteren naar jezelf, duidelijke keuzes maken, grenzen aangeven en minder afhankelijk zijn van wat anderen van je vinden.
Met deze training werk je dus rechtstreeks aan jouw assertiviteit.
Auteur
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.

Publicatiedatum: 29-05-2022
Update: 28 juni 2026.


