De schoorsteen moet ook roken
Elke week hoor ik de uitdrukking dat de schoorsteen wel moet roken. Dat is taal voor: ik moet geld verdienen om de huur of hypotheek te kunnen betalen. Dat zorgt ervoor dat je kunt leven, dat je aan jouw verplichtingen kunt voldoen en dat je financieel niet in de problemen komt. Maar wanneer dit de belangrijkste reden wordt om in een baan te blijven die niet meer bij je past, kun je uiteindelijk vastlopen in je werk.
Wat is positief aan: de schoorsteen moet roken?
Ik begrijp jou. De schoorsteen moet roken. Je moet inkomen verwerven om aan jouw verplichtingen te voldoen. Je moet voor jezelf zorgen in economisch opzicht en misschien ook voor jouw gezin. Je hebt verantwoordelijkheidsgevoel en dat is fijn. Je doet niet zomaar iets en je bent zeker niet nalatig. Dat is positief.
Wat kan er negatief aan zijn?
Is er ook iets negatiefs? Ja, vind ik wel. Ik heb te vaak het woord 'moet' gehoord. Je moet zoveel. Van wie? Van jezelf? Of heb je jezelf in een situatie gewrongen waarin de financiële verplichtingen enorm zijn?
En is die schoorsteen het enige wat telt? Of doet het er ook nog toe wat je graag zou willen, waar jouw hart en bezieling liggen en waar je werkplezier van krijgt?
Wanneer rookt de schoorsteen het beste?
Mijn vraag is: wanneer rookt de schoorsteen het beste? Is dat als je werk hebt dat je met tegenzin doet, waar je tegenop ziet en waar je tegenaan hangt? Of is dat wanneer je werk hebt dat je graag doet, waar jouw hart ligt en waar je met plezier mee bezig bent? Ik denk het laatste.
Wanneer wordt zekerheid stilstand?
Een inkomen en financiële zekerheid zijn belangrijk. Maar wanneer je al langere tijd weet dat jouw werk niet meer past en je alleen blijft omdat je bang bent om zekerheid op te geven, kan er stagnatie ontstaan. Je blijft zitten waar je zit terwijl je eigenlijk weet dat er beweging nodig is.
Zo kan jouw loopbaan langzaam een loopgraaf worden. Je voelt je relatief veilig zolang je niets verandert, maar ondertussen kom je ook niet verder.
Kun je er ziek van worden?
Ik zeg er maar bij: je kunt er ziek van worden als je je alleen maar laat leiden door wat je moet. Het draagt niet bij aan jouw energiebalans. Je kunt er finaal op afknappen of verstrikt raken in een arbeidsconflict. Ook dan staat de rokende schoorsteen uiteindelijk op de helling.
Hoe zit het met willen en moeten?
Wanneer je alleen oog hebt voor wat er moet, wordt het tijd dat de schoorsteenveger bij je langskomt. De boel zit goed verstopt. Het gaat er ook om wat je wilt. Pas zei iemand: 'Je kunt wel meer willen, maar dat moet ook maar kunnen.'
Een oude uitspraak is: 'Waar een wil is, is een weg.' Ik zeg: 'Waar een wil is, creëer je een weg.' Dan ga je op zoek naar een situatie waarin wat je wilt zoveel mogelijk samenvalt met wat je moet. En je zult eens zien hoe die schoorsteen van jou dan rookt.
Moet je dan zomaar jouw zekerheid opgeven?
Nee. De schoorsteen moet werkelijk roken en financiële verplichtingen verdwijnen niet omdat jouw baan niet meer prettig voelt. Het gaat er niet om dat je onverantwoord jouw baan opzegt. Het gaat erom dat je voorkomt dat 'het moet' de reden wordt om helemaal niets meer te onderzoeken.
Je kunt ook in beweging komen terwijl je nog gewoon werkt. Onderzoek wat je mist, wat je zou willen en welke mogelijkheden er zijn. Zo neem je verantwoordelijkheid voor jouw inkomen en voor jouw loopbaan.
Online training loopbaanontwikkeling
Wil je onderzoeken wat jou voldoening geeft en welke richting bij jou past? Met de online training ga je zelfstandig aan de slag met jouw loopbaan.
Loopbaantest
Welke persoonlijke drijfveren en loopbaanwaarden zijn belangrijk voor jou? Met de gratis loopbaantest krijg je daar meer zicht op.
E-book Je loopbaan is geen zitbaan
Wil je verder nadenken over jouw werk en de beweging die jouw loopbaan nodig heeft? Lees dan mijn e-book over loopbaanontwikkeling.
Veelgestelde vragen over de schoorsteen die moet roken
Financiële zekerheid is een reële factor bij loopbaankeuzes. De vraag is vooral wanneer verantwoordelijkheidsgevoel verandert in een reden om niet meer te bewegen. Hieronder beantwoord ik vijf vragen over willen, moeten en zekerheid in jouw loopbaan.
Wat betekent de uitdrukking de schoorsteen moet roken?
Daarmee bedoelen mensen meestal dat er inkomen nodig is om de huur, hypotheek en andere financiële verplichtingen te kunnen betalen. Werk heeft daarmee ook gewoon een economische functie.
Is het verkeerd om voor zekerheid te kiezen?
Nee. Voor jezelf en jouw gezin zorgen is een verantwoordelijkheid. Het wordt lastiger wanneer zekerheid de enige reden is om in werk te blijven dat structureel niet meer bij je past.
Wanneer wordt zekerheid stilstand?
Dat gebeurt wanneer je al langere tijd weet dat er iets moet veranderen, maar geen enkele stap zet omdat je bang bent om jouw huidige zekerheid te verliezen. Dan kan verantwoordelijkheidsgevoel langzaam veranderen in stagnatie.
Moet ik mijn baan opzeggen als ik ongelukkig ben?
Nee. Je kunt jouw loopbaan ook onderzoeken terwijl je nog in dienst bent. In beweging komen betekent niet automatisch ontslag nemen, maar wel dat je serieus onderzoekt welke mogelijkheden er zijn.
Hoe combineer ik wat ik wil met wat ik moet?
Door beide serieus te nemen. Onderzoek wat je financieel nodig hebt en wat je inhoudelijk nodig hebt om met plezier en voldoening te werken. Vervolgens kun je zoeken naar een situatie waarin willen en moeten beter bij elkaar komen.
Wil je weer beweging in jouw loopbaan?
De schoorsteen moet roken, maar dat betekent niet dat je jarenlang moet blijven zitten waar je niet meer wilt zijn. Soms begint beweging met onderzoeken welke mogelijkheden er zijn zonder meteen jouw zekerheid los te laten. In deze podcast hoor je een gesprek tussen mijn dochter Aniek en mij over loopbaanontwikkeling. Wil je breder nadenken over jouw eigen loopbaan, luister dan eens naar ons gesprek.
Auteur en publicatiegegevens
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.
Publicatiedatum: 22-05-2022
Update: 23 augustus 2026.
