home / leiderschapsontwikkeling / leidinggeven aan veranderingen / demotivatie reorganisatie fusie

Demotivatie medewerkers bij reorganisatie, fusie of bedrijfsovername: waarom raken mensen gedemotiveerd?

Te weinig wordt rekening gehouden met de negatieve gevoelswaarde van de medewerkers wanneer het gaat over een reorganisatie door fusie of bedrijfsovername. Vaak zijn de achterblijvers gedemotiveerd na de reorganisatie door inkrimping. Het survivor-syndroom slaat toe. Het personeel is niet zo blij en opgelucht als menig ondernemer denkt.

Wat is het survivor syndroom bij reorganisaties?

Uit een onderzoek dat door Effectory is uitgevoerd onder 300.000 Nederlandse medewerkers blijkt dat achterblijvers vaak last hebben van schuldgevoelens en stress. Veel medewerkers vragen zich af waarom zij wel mogen blijven, of zij de volgende keer de dupe zullen zijn en hoe het nu verder moet met het team en de organisatie. Deze factoren vormen samen het survivor syndroom. Uit onderzoek van de Universiteit van Tilburg blijkt dat de reden van de reorganisatie en de manier waarop de leiding informatie deelt (open communicatie of juist een gebrek daaraan) een rol spelen bij de mate waarin een survivor syndroom ontstaat.

Wat betekent dit voor jouw organisatie?

Begeleiding van de reorganisatie richt zich vaak te veel op de mensen die vertrekken of gedwongen zijn om te vertrekken. Maar begeleiders van de reorganisatie dienen zich ook te richten op de achterblijvers. Belangrijk is dat de emotionele gevolgen van de reorganisatie een plek krijgen bij de medewerker.

Waarom worden negatieve gevoelens bij fusies en reorganisaties onderschat?

De kosten en gevolgen van negatieve gevoelens en emoties bij fusie en reorganisatie worden vaak enorm onderschat door een te rationele benadering van organisatieveranderingen.

• Waarom goede begeleiding van de onderstroom geld bespaart

  Een verandering roept weerstanden op. Mensen worden bedreigd in hun behoeften. Onzekerheid en angst kunnen een rol gaan spelen. Dat kost geld. Wanneer er aandacht is voor de begeleiding van de onderstroom bespaart het geld:

  • Het kan onnodig vertrek van medewerkers voorkomen.
  • Uitval en ziekteverzuim wordt geminimaliseerd.
  • Weerstanden worden binnen de organisatie omgezet in kansen.

Hoe begeleid je een reorganisatie zonder demotivatie?

Een transitie begint met het benoemen van de pijn, de angst en onzekerheid die er door de reorganisatie is gekomen. Ook de verwarring die is ontstaan. Wanneer je daar te veel aan voorbij gaat ontstaat er nog meer onrust in de organisatie. Pas na het erkennen en verwerken van de negatieve gevoelens kun je naar de volgende fase: het werken aan vertrouwen, een nieuwe toekomst, nieuwe doelstellingen etc.

Wat is eraan te doen om het transitieproces te begeleiden zodat het zo vloeiend mogelijk verloopt? Een aantal tips:

• Wees helder en duidelijk over hoe de toekomst er volgens jou uit zal zien en waar je naartoe wilt met jouw organisatie. Betrek jouw medewerkers zoveel mogelijk bij dit proces.
• Wees open, helder en eerlijk over de nieuwe organisatie: functies, verantwoordelijkheden, bevoegdheden etc.
• Train het management in het begeleiden van veranderingen op de werkvloer en begeleid de medewerkers bij het omgaan met veranderingen.
• Maak samen plannen met de medewerkers en laat medewerkers samen plannen maken.
• Investeer tijd en aandacht voor de medewerkers, voor hun persoonlijke verhaal, de werksfeer, de betrokkenheid etc.

Wat gebeurt er écht met medewerkers na een reorganisatie?

Ik merk in mijn praktijk dat mensen na een reorganisatie niet opgelucht zijn, maar juist innerlijk in de war raken. Je denkt misschien: ik heb mijn baan nog, dus ik mag blij zijn. Maar zo werkt het niet. Wat ik zie, is dat mensen zichzelf een beetje kwijtraken. De vertrouwde omgeving is weg, collega’s zijn verdwenen en de verbinding met het werk verandert. Je gaat meer in je hoofd zitten en minder voelen. En precies daar ontstaat afstand.

Misschien herken je het wel: Je doet je werk, maar het voelt anders. Je bent minder betrokken. Je stelt minder vragen en houdt je wat meer op de achtergrond. Je energie zakt langzaam weg. Dat zijn geen kleine signalen. Dat zijn tekenen dat de verbinding met jezelf en met het werk onder druk staat. En als dat te lang duurt, raak je verder verwijderd van wat voor jou belangrijk is.

Waarom leidinggevenden het onbedoeld erger maken

Ik zie vaak dat leidinggevenden het goed bedoelen, maar toch de plank misslaan. Niet omdat ze niet willen, maar omdat ze te veel in de bovenstroom blijven. Ze focussen op cijfers, processen en structuren. Ze organiseren bijeenkomsten, delen informatie en meten resultaten. Allemaal logisch. Maar ondertussen blijft de onderstroom onaangeraakt.

Wat er dan gebeurt? De medewerker voelt zich niet gehoord. De echte vragen blijven onder tafel. Er ontstaat afstand tussen leiding en werkvloer. Communicatie wordt dan eenrichtingsverkeer. Terwijl juist luisteren en ruimte geven essentieel zijn. Niet alleen horen wat iemand zegt, maar ook voelen wat eronder zit.

Als leidinggevende heb je hier een sleutelrol. Niet door het perfect te doen, maar door aanwezig te zijn. Door het gesprek aan te gaan. Door ook het ongemakkelijke niet uit de weg te gaan.

Wat speelt er in de onderstroom van jouw organisatie?

Onder de oppervlakte spelen altijd behoeften. Denk aan veiligheid, duidelijkheid, erkenning en verbondenheid. Wanneer die onder druk komen te staan, ontstaat weerstand. En die weerstand wordt vaak gezien als lastig gedrag. Maar ik kijk daar anders naar. Weerstand is informatie. Het vertelt je dat er iets niet klopt. Dat iemand zich niet gezien voelt. Dat er onzekerheid of angst zit.

Wanneer je alleen kijkt naar gedrag, mis je de kern. Dan ga je sturen op wat je ziet, terwijl de echte oorzaak dieper ligt. Ik werk vaak met het onderscheid tussen kunnen, willen en zijn. In reorganisaties zie ik dat het ‘moeten’ ineens heel groot wordt. Mensen moeten zich aanpassen, moeten door, moeten presteren.

Maar het ‘willen’ en het ‘zijn’ raken ondergesneeuwd. En precies daar verlies je mensen. Als je de onderstroom serieus neemt, gebeurt er iets anders. Dan ontstaat er ruimte. Voor gesprek, voor verwerking en uiteindelijk voor nieuwe beweging.

Veelgestelde vragen – FAQ

Hier tref je enkele veelgestelde vragen.

Wat is het survivor syndroom?

Het survivor syndroom ontstaat bij medewerkers die blijven na een reorganisatie. Ze ervaren schuldgevoel, stress en onzekerheid over de toekomst.

Hoe herken je demotivatie na een reorganisatie?

Je ziet het terug in minder betrokkenheid, minder initiatief en afnemende energie. Mensen doen nog wel hun werk, maar het vuur is weg.

Hoe voorkom je uitval na een reorganisatie?

Door aandacht te hebben voor de onderstroom. Geef ruimte aan emoties, wees duidelijk en investeer in echte gesprekken.

Wat is de rol van leidinggevenden?

Leidinggevenden zijn cruciaal. Zij bepalen of er ruimte is voor openheid, vertrouwen en verbinding binnen het team.

Wanneer schakel je hulp in?

Wanneer je merkt dat spanning blijft hangen, teams vastlopen of verzuim toeneemt, is het verstandig om tijdig begeleiding in te schakelen.