Vrijblijvend adviesgesprek
Contact opnemen
Google+ Facebook Twitter Linkedin YouTube
Direct informatie? 0528 23 60 30
Of mail naar: info@desteven.nl
zoeken

Rouw: boosheid en woede

Boosheid rouw en woede tijdens het rouwproces

Een verlieservaring is zeer ingrijpend. U kunt het gevoel hebben dat u uw emoties niet meer onder controle hebt. Iemand zei eens: “ik ken mijzelf helemaal niet op deze manier” of “ik ben mijzelf helemaal kwijt”.

Dat is nogal wat. U doorvoelt iets wat u nog nooit eerder hebt gevoeld. Dat kan zelfs een angstig gevoel geven. Waar gaat mijn gevoel heen? En hoe kom ik weer terug bij mijn eigen zelf? Een verlies kan emoties naar voren halen die u voorheen niet of nauwelijks had. En bij het verlies dat u al lijd dreigt u ook nog eens uzelf te verliezen.

Allereerst: wat u ook voelt, het is nooit fout of verkeerd. Ook al voelt het nog zo onredelijk of bent u nog zo onredelijk: het is zeker niet ongewoon te voelen wat u op dat moment voelt.

Het wordt pas een probleem als u in het gevoel van boosheid of woede blijft hangen. U stagneert in de verliescikcel en dat staat een verwerking van uw verlies in de weg.

Fasen in het rouwproces

Lees ook: boosheid en woede als fase in het rouwproces.

Boosheid en woede

Lees ook: de functie van boosheid en woede!

Waar kan die woede of boosheid zich dan tegen richten?

  1. Allereerst tegen het verlies zelf. Stel dat u een ernstige ziekte krijgt, dan gaat uw leven er heel anders uitzien. U had nog zo veel plannen. U wilde bijvoorbeeld gaan reizen of u ziet uw droombaan door uw ziekte aan uw neus voorbij gaan. Dat voelt als heel oneerlijk. Niet zelden wordt de vraag gesteld: “waarom moet mij dit overkomen? Dat geldt natuurlijk ook bij een overlijden, gedwongen baanverlies of echtscheiding. Door uw verlies gaat uw leven er heel anders uitzien. Dat had u zich niet voorgesteld van de toekomst. U zult uw toekomstbeeld, gedwongen, heel erg moeten bijstellen. En juist in het woordje “gedwongen ”zit de bottleneck. Het is geen vrije keuze. Daar kunt u heel erg boos of woedend over worden.
  1. De boosheid kan zich ook richten tegen de “veroorzaker”. Als een van de partners de echtscheiding niet wil, dan kan de ander zich daar enorm tegen verzetten. Niet zelden ontstaan hierdoor de vechtscheidingen. Vaak zit hier een enorm gevoel van boosheid onder. Het gevoel niet bij machte te zijn deze scheiding tegen te houden kan zich uiten in boosheid of zelfs woede.

Zelfs bij ziekte kan dit het geval zijn.

Uit het leven gegrepen

Zo is er een verhaal over een echtgenoot die vanaf zijn vroege jeugd een pakje sigaretten per dag rookte. Ondanks smeekbedes van zijn vrouw en adviezen van de huisarts wilde hij niet stoppen. Hij wilde het zelfs niet overwegen. Nu de kinderen de deur uit zijn en het echtpaar toekomt aan genieten van de leuke dingen van het leven had de man zware COPD en maakte hij zelfs gebruik van een zuurstoftank. De gevolgen zijn voor de patiënt ingrijpend, maar ook zeker voor zijn vrouw. De reisjes, de fietstochtjes, kortom de leuke uitjes zijn dan ook voor haar niet meer weggelegd. Zij voelde zo’n grote woede jegens haar man. Hij had niet alleen zijn eigen leven willens en wetens vernield, maar ook het hare. Ze vroeg zich af of ze nog wel met hem verder wilde. Het voelde voor haar zo ontzettend oneerlijk. Ze had hem er zo vaak voor gewaarschuwd en nu zat ook zij met de ellende. Zij kon ook niet meer gaan of staan zoals ze zelf wilde. De ziekte van haar man vroeg immers om verzorging. Voor haar was maar een vraag essentieel: kon en wilde zij nog met hem verder?

En hier is ook het verhaal van Martha belangrijk. Haar man was na een slopende ziekte van 4 jaar overleden. Tijdens zijn ziekte had Martha alles gelezen wat los en vast zat over deze ziekte. Ze was ervan overtuigd geraakt dat gezond leven deze ziekte had kunnen voorkomen, maar ook kon doen genezen. Haar man was in het reguliere circuit uitbehandeld maar hij onderging nog wel levensverlengende behandelingen. Martha wilde dat hij stopte met deze reguliere behandeling en verder ging in het alternatieve circuit. Haar echtgenoot weigerde dat. Wel wilde hij dit doen naast de reguliere behandeling. Deze behandeling richtte zich op gezond leven. Veel groente, stressreductie. Dat soort dingen. Voor niemand slecht om te doen. Na zijn dood was Martha ervan overtuigd dat hij met de gezond leven versie, zonder de reguliere behandeling, veel verder had kunnen komen. Zij nam het haar man kwalijk dat hij dit niet geprobeerd had. Daar was ze heel erg woedend over.

In beide voorbeelden spelen ook gevoelens van onmacht een grote rol. Zij waren beide niet bij machte de ander in te laten zien dat hun zienswijze de juiste was. Dat was hun overtuiging. Even los van het feit of deze overtuiging de juiste was. Dat kan een enorme boosheid tot gevolg hebben.

Boosheid is normaal

Bij iedere rouwproces komen gevoelens van boosheid of woede voorbij. Ze zijn net zo gewoon als gevoelens van angst over: hoe moet ik verder? Of hoe ziet mijn toekomst eruit? Kan ik dat?

Of gevoelens van verdriet. Heftig verdriet over het geleden verlies. Tranen met tuiten huilen.

Maar ook woede hoort bij het spectrum van gevoel dat voorkomt bij een rouw proces. Mijn moeder heeft na het overlijden van haar echtgenoot eens de stofzuiger totaal vernield. Ze schrok er zelf van. Gek genoeg gaf het ook een gevoel van opluchting.

Op één of andere manier moet u die woede loslaten. Soms komt het tot een zeer onredelijke uitbarsting tegen iemand die dicht bij u staat. Dat kan heftig zijn. Of oneerlijk voelen. Zolang u achteraf maar uitlegt dat het niet persoonlijk bedoeld was en dat u uw heftige emoties even kwijt moest. En dat deze persoon toevallig het “slachtoffer ”was. Met excuses komt u al heel ver. En iemand die dicht bij u staat zal het ook begrijpen.

Als laatste een tip.

Ga naar de rommelmarkt. Koop een doos spotgoedkoop servies en gooi dat met alle kracht en woede die u in u hebt kapot op een stil bospaadje. Schreeuw het eruit. Knal de woede eruit in de stilte. Jank, stampvoet, als het maar oplucht.

Maar een ding: ruim achteraf wel even de troep weer op.

Verwerking van verliesgebeurtenissen

Rouwcoaching en verliesbegeleiding kan u helpen tijdens het rouwproces. 

Rouwcoaching

Rouw en verliesverwerking

Lees onze artikelen over rouw en verliesverwerking.

Rouw- en verliesverwerking

Auteur

Dit artikel is geschreven door Gea van der Veen.

Gea van der Veen: presentatietrainer, spreekcoach, verliesexpert