home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / tactvol / wollig communicatie

Wollig in de communicatie? Indirect taalgebruik?

Wollig in de communicatie? Ben je wollig, indirect of ontwijkend in jouw taalgebruik? In dit artikel lees je wat hiervan de oorzaak kan zijn en wat jouw leerdoel is. Wollig communiceren betekent dat je zoveel woorden, omwegen en verzachtingen gebruikt dat de kern van jouw boodschap onduidelijk wordt. Het kan de valkuil zijn van tactvol communiceren: je wilt zorgvuldig zijn, maar jouw boodschap raakt bedekt.

Wat is het verschil tussen wollig, indirect en breedsprakig?

Wollig betekent dat de boodschap bedekt raakt door vage formuleringen. Bij indirecte communicatie zeg je niet rechtstreeks wat je bedoelt. Breedsprakig betekent dat je meer woorden gebruikt dan nodig. Confrontatiemijdend communiceren betekent dat je taal gebruikt om een lastig onderwerp niet rechtstreeks te hoeven bespreken. Deze vormen kunnen elkaar overlappen, maar zijn niet precies hetzelfde.

Wat zijn oorzaken van wollig taalgebruik?

Je kunt verschillende redenen hebben om voor wollig taalgebruik te kiezen. Ik noem enkele voorbeelden:

• Soms wordt het bewust gedaan, bijvoorbeeld door een politicus die op bepaalde zaken geen duidelijk antwoord wil geven.
• Uit gewoonte: je bent breedsprakig maar wellicht heb je dat niet eens door.
• Als vorm van indirecte weerstand: wegkijken of vluchten.
• Als vorm van conflictvermijding: om de confrontatie te mijden.
• Jouw kwaliteit is tactvol communiceren en de valkuil die daarbij hoort is wollig.
• Je bent onzeker over jouw eigen standpunt.
• Je bent bang om te stellig over te komen.
• Je wilt geen verantwoordelijkheid nemen voor een duidelijke uitspraak.
• Je wilt de ander niet teleurstellen.
• Je hebt moeite met een duidelijke keuze of conclusie.

Wollige taal kan ook samenhangen met confrontatiemijdend communiceren. Je gebruikt dan veel woorden om het moeilijke onderwerp niet rechtstreeks te hoeven benoemen.

Welke woorden ontkrachten jouw boodschap?

Wollige communicatie gaat vaak vergezeld van lange zinnen en ontkrachtingen. Woorden als wellicht, misschien, eigenlijk en eventueel zijn op zichzelf niet verkeerd. Ze worden een probleem wanneer ze structureel de kern, zekerheid of verantwoordelijkheid uit jouw boodschap halen.

• Wellicht en misschien, maar ook woorden als schijnbaar, klaarblijkelijk, een zekere vorm of mate van, in de sfeer van, zeg maar, eventueel en eigenlijk.
• Zou kunnen of zou mogelijk zijn, in plaats van: het is zo of het is mogelijk dat.
• Omkeringen zoals: het is niet onmogelijk dat of het is niet uitgesloten, in plaats van: het is mogelijk.
• Het vermoeden bestaat, terwijl men het wel zeker weet.
• In andere tijden praten: niet vragen wat je wilt drinken, maar wat je had willen drinken.

Soms gebruik je zulke formuleringen om jezelf in te dekken. Je wilt een uitspraak doen, maar tegelijk afstand houden van de verantwoordelijkheid ervoor.

Wat zijn voorbeelden van wollig taalgebruik?

Je kent wellicht zelf veel voorbeelden van vaag of wollig taalgebruik:

• Helaas moet ik je het antwoord schuldig blijven. Zeg gewoon: ik weet het niet.
• Ik kan je geen duidelijkheid verstrekken over de termijn waarop de werkzaamheden zullen beginnen. Zeg: ik weet niet wanneer de werkzaamheden starten.
• Eigenlijk klopt het niet wat we in ons nieuwsbericht publiceerden. Zeg: wat we publiceerden klopt niet.
• Het is niet onwaarschijnlijk dat het project met een paar maanden verlengd zal worden. Zeg: het project wordt waarschijnlijk met een paar maanden verlengd.
• Schijnbaar is er negativiteit in de organisatie, hoewel er geen directe aanleiding voor is als ik het medewerkerstevredenheidsonderzoek mag geloven. Zeg concreet wat uit het onderzoek blijkt en waarop jouw conclusie is gebaseerd.

Wat zijn de gevolgen van wollige communicatie?

Wollige communicatie maakt het lastig om te begrijpen wat jij vindt, wilt of besluit. Gesprekken duren langer, verantwoordelijkheid blijft onduidelijk en de ander moet zelf invullen wat jouw boodschap betekent.

• De ander weet niet precies wat jij bedoelt.
• Besluiten worden uitgesteld.
• Verantwoordelijkheid blijft onduidelijk.
• Gesprekken duren onnodig lang.
• Irritatie en wantrouwen kunnen toenemen.
• De kern van de boodschap raakt verloren.

Wanneer is nuance wel nodig?

Zorgvuldig formuleren blijft nuttig wanneer informatie onzeker is, belangen gevoelig liggen of je nog niet alle feiten kent. Dan is het verstandig om woorden als mogelijk, voorlopig of naar mijn inschatting te gebruiken. Nuance is iets anders dan vaagheid. Bij nuance maak je duidelijk wat je wel en niet weet. Bij wolligheid blijft de ander raden.

Hoe communiceer je kernachtiger?

Het leerdoel dat hierbij hoort is kernachtig communiceren, oftewel tot de kern komen in de communicatie. Kernachtig betekent niet dat je kortaf of bot wordt. Je maakt jouw boodschap herkenbaar, concreet en begrijpelijk.

• Bepaal vooraf jouw kernboodschap.
• Begin met de conclusie.
• Gebruik concrete woorden.
• Schrap dubbele formuleringen.
• Geef een duidelijk antwoord.
• Formuleer een concreet verzoek.
• Controleer wat de ander heeft begrepen.

Zeg bijvoorbeeld niet: ‘Het zou wellicht mogelijk kunnen zijn dat we op termijn iets met de planning moeten doen.’ Zeg: ‘We moeten de planning aanpassen.’ Geef daarna de reden en de gevolgen.

Veelgestelde vragen over wollige communicatie

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over vaag taalgebruik, ontkrachtwoorden, nuance en kernachtig communiceren.

Wat is wollige communicatie?

Wollige communicatie betekent dat je zoveel woorden, omwegen en verzachtingen gebruikt dat de kern van jouw boodschap onduidelijk wordt.

Waarom communiceren mensen wollig?

Dat kan ontstaan door gewoonte, onzekerheid, conflictvermijding, angst om te stellig te zijn of moeite om een duidelijke keuze of conclusie te formuleren.

Zijn woorden als misschien en wellicht altijd verkeerd?

Nee. Ze zijn nuttig wanneer informatie werkelijk onzeker is. Ze worden een probleem wanneer je ze gebruikt om verantwoordelijkheid of duidelijkheid te vermijden.

Wat is het verschil tussen nuance en vaagheid?

Bij nuance maak je duidelijk wat je wel en niet weet. Bij vaagheid blijft onduidelijk wat jij werkelijk vindt, bedoelt of wilt.

Hoe leer je kernachtiger communiceren?

Bepaal jouw kernboodschap, begin met de conclusie, gebruik concrete woorden en formuleer een duidelijk antwoord of verzoek.