home / carriere / arbeidsconflict / onderhandelen arbeidsconflict

Onderhandelen tijdens het arbeidsconflict: hoe voorkom je een eindeloze strijd?

Onderhandelen tijdens een arbeidsconflict is belangrijk, ook wanneer er uiteindelijk naar beëindiging van het dienstverband wordt toegewerkt. De vraag is niet alleen waar je recht op hebt, maar ook wat je uiteindelijk wilt bereiken. Soms moet je voor jezelf opkomen omdat er werkelijk onrecht wordt gedaan. Maar ik zie ook arbeidsconflicten die maanden doorgaan terwijl niemand daar nog beter van wordt. Dan gaat het steeds minder over een oplossing en steeds meer over gelijk krijgen.

In dit artikel geef ik je vanuit de praktijk handvatten voor het onderhandelproces. Hoe houd je zicht op de feiten? Wanneer moet je doorpakken? Wanneer is loslaten verstandiger? En hoe voorkom je dat een conflict zoveel ruimte inneemt dat er nauwelijks energie overblijft voor jouw toekomst?

Richt je op de toekomst in plaats van alleen op jouw gelijk

Een belangrijke tip is om tijdens het conflict ook naar de toekomst te blijven kijken. We mochten eens bemiddelen bij een arbeidsconflict waarbij na een dienstverband van 28 jaar afscheid werd genomen van een werknemer. Naar onze mening had de werknemer alle reden om boos te zijn. Uit het dossier kregen wij de indruk dat er sprake was van vooringenomenheid en we betwijfelden of hij voldoende gelegenheid had gekregen om te laten zien wat de organisatie van hem verwachtte.

We begrepen zijn gevoelens dus goed en deden werkgever en werknemer een voorstel. Beiden konden zich daar aanvankelijk niet in vinden. De werkgever zat ongeveer 40 procent van ons voorstel af, de werknemer ongeveer 150 procent. Wij verwachtten dat de werkgever uiteindelijk verder zou bewegen omdat het dossier naar onze inschatting zwak was. De werknemer bleef echter zeer hoge eisen stellen en schakelde uiteindelijk een jurist in. De emoties liepen verder op, de toch al verstoorde werkrelatie verslechterde en na een lang juridisch gevecht moest de werknemer genoegen nemen met een uitkomst die minder gunstig was dan het voorstel dat eerder op tafel had gelegen.

Wat ik bij dit soort situaties vaak zie, is dat diepe frustratie uiteindelijk ook de volgende stap belemmert. Iemand draagt het conflict overal mee naartoe. Ook naar gesprekken met mogelijke nieuwe werkgevers. Ik heb meegemaakt dat iemand werd afgewezen omdat de nieuwe werkgever merkte hoeveel boosheid en frustratie er nog rond de vorige werkgever zat.

Waarom snel afronden soms beter is dan maanden procederen

Wanneer er ruimte is voor een redelijke regeling, kan snel afronden veel waard zijn. Daarmee bedoel ik niet dat je alles maar moet accepteren. Wanneer een werkgever je werkelijk onrecht aandoet of jouw positie ernstig tekortdoet, kan het nodig zijn om stevig voor jezelf op te komen. Maar ik probeer je ook de andere kant te laten zien: maandenlange correspondentie, juridische brieven en steeds verder verharde standpunten kunnen enorm veel energie kosten.

Soms wordt er uiteindelijk gevochten over een relatief beperkt financieel verschil, terwijl de juridische kosten, stress en verloren tijd vele malen groter worden. Dan is het verstandig om niet alleen te vragen: hoeveel kan ik er nog uithalen? Vraag ook: wat levert doorgaan mij werkelijk op en wat kost het mij?

Omgaan met emoties tijdens het arbeidsconflict

Wanneer er sprake is van een arbeidsconflict kunnen emoties over en weer een oplossing behoorlijk in de weg staan. Familieleden, vrienden en kennissen willen je vaak steunen en dat is waardevol, maar zij horen meestal vooral jouw kant van het verhaal. Daardoor wordt het soms moeilijker om nog onderscheid te maken tussen wat je voelt, wat er feitelijk is gebeurd en wat je uiteindelijk wilt bereiken.

Vanuit emotie reageren werkt regelmatig averechts. Een boze mail, een harde reactie of een gesprek waarin alles eruit komt kan begrijpelijk zijn, maar de andere partij kan daardoor verder verharden. Tegelijk kunnen jouw eigen emoties heldere gedachten vertroebelen. Wat zijn nu precies de feiten? Wat wil je bereiken? Welke uitkomst zou voor jou aanvaardbaar zijn? Juist die vragen helpen om weer keuzes te kunnen maken.

Praktische tips om helder te blijven denken

• Breng jouw gevoelens terug naar concrete gebeurtenissen en feiten.
• Zet voor jezelf op een rij wat je wilt bereiken, in plaats van alleen wat je niet wilt.
• Laat je steunen door familie en vrienden, maar besef dat zij meestal niet volledig objectief naar de situatie kunnen kijken.
• Maak keuzes over jouw gewenste uitkomst.
• Blijf communiceren zolang een werkbare oplossing mogelijk is.

Blijf in gesprek tijdens het arbeidsconflict

Tijdens een arbeidsconflict verharden standpunten gemakkelijk. De beeldvorming over en weer wordt steeds negatiever en het onbegrip groter. Wanneer je nog tot een oplossing wilt komen, moet je daarom proberen het conflict terug te brengen tot de kern: wat is er feitelijk gebeurd, wat zijn de belangen van beide partijen en welke uitkomst is nog mogelijk?

Breng het terug tot de feiten

Je kunt je als werkgever of werknemer bijzonder onheus behandeld voelen en misschien heb je daar goede redenen voor. Toch helpt het om onderscheid te maken tussen jouw gevoelens en de feiten waarop je kunt handelen. Wanneer je zelf onderdeel bent van het conflict, is dat moeilijk. Een gesprek met iemand die niet rechtstreeks bij de situatie betrokken is, kan dan helpen om weer overzicht te krijgen.

Probeer je te verplaatsen in de ander

Een vraag die vaak vergeten wordt, is welk belang de andere partij heeft. Waarom reageert jouw werkgever zoals hij reageert? Wat probeert diegene te bereiken? Je hoeft het daar niet mee eens te zijn, maar wanneer je begrijpt wat de ander belangrijk vindt, kun je vaak beter inschatten waar ruimte zit voor een oplossing.

Wees duidelijk over jouw eigen belangen

Andersom moet je ook helder zijn over wat voor jou belangrijk is. Arbeidsconflicten sudderen soms maanden voort omdat niemand duidelijk zegt wat hij werkelijk wil. Wil je terug naar een werkbare samenwerking? Wil je voorwaarden waaronder je kunt blijven? Of ben je diep vanbinnen tot de conclusie gekomen dat beëindiging van de arbeidsrelatie beter is?

Smeed het ijzer als het heet is

Bij onderhandelingen ontstaat soms een moment waarop beide partijen bereid zijn te bewegen. Dan moet je niet onnodig weken wachten. De bereidheid die vandaag bestaat, kan volgende week verdwenen zijn. Wanneer er een redelijk voorstel ligt en de belangrijkste belangen zijn afgedekt, kan doorpakken verstandig zijn.

Keuzes maken is essentieel tijdens het arbeidsconflict

Het maken van keuzes is doorslaggevend wanneer je als werkgever of werknemer in een arbeidsconflict zit. Er wordt soms eindeloos gediscussieerd, er gaan brieven heen en weer en er worden gesprekken gevoerd zonder dat duidelijk is wat iemand nu precies voor ogen heeft. Veel mensen weten uitstekend wat ze niet willen, maar hebben nog niet bepaald wat ze wel willen. Dat staat een oplossing behoorlijk in de weg.

Ik gebruik daarom graag een trechter. Begin bij de hoofdvraag: willen we samen verder of niet? Wanneer het antwoord ja is, moet de aandacht liggen op herstel van de werkrelatie en de voorwaarden die daarvoor nodig zijn. Wanneer het antwoord nee is, verandert de vraag: hoe beëindigen we de arbeidsrelatie op een aanvaardbare manier?

Wil je de relatie herstellen of beëindigen?

• Wil je samen verder en moet alles erop gericht zijn om het conflict op te lossen zodat je daarna weer werkbaar met elkaar verder kunt?
• Of weet je, wanneer je echt eerlijk naar de situatie kijkt, dat je liever stopt en afscheid wilt nemen?

Dat tweede hoeft niet automatisch een nederlaag te zijn. Soms is een situatie zo onwerkbaar geworden dat beëindiging uiteindelijk meer perspectief biedt dan eindeloos proberen te repareren wat nauwelijks nog te herstellen is.

Wil je het conflict oplossen of de strijd aangaan?

Wanneer je weet dat je niet samen verder wilt, ontstaat een volgende keuze. Wil je via de juridische weg proberen jouw gelijk of jouw maximale positie af te dwingen, met alle onzekerheid en tijd die daarbij horen? Of probeer je via onderhandeling tot afspraken te komen waarmee beide partijen verder kunnen? Bij die laatste route moet vrijwel altijd over en weer iets worden ingeleverd. De vraag is of de uiteindelijke regeling voldoende goed is om het boek te kunnen sluiten.

Wat kost een juridisch gevecht jou aan energie?

Richt jouw energie weer op de toekomst

Wanneer duidelijk wordt dat de arbeidsrelatie eindigt, ontstaat een ander vraagstuk. Dan gaat het niet meer alleen om wat er achter je ligt, maar ook om wat er voor je ligt. Wat wil je hierna? Welke functie past beter? Welke kwaliteiten wil je inzetten? En hoe voorkom je dat de frustratie over jouw vorige werkgever de volgende stap blijft bepalen?

Dat is het moment waarop outplacement na een arbeidsconflict of een nieuwe blik op jouw loopbaan waardevol kan zijn. Niet om het conflict weg te poetsen, maar om jouw aandacht langzaam te verschuiven van wat je is overkomen naar waar je nu zelf weer invloed op hebt.

Veelgestelde vragen over onderhandelen tijdens een arbeidsconflict

Wanneer je midden in een arbeidsconflict zit, lopen emoties, juridische vragen en toekomstkeuzes gemakkelijk door elkaar. Hieronder beantwoord ik een aantal vragen die ik in de praktijk regelmatig tegenkom.

Hoe weet ik of ik moet blijven vechten of beter kan loslaten?

Kijk niet alleen naar het geld of naar de vraag wie gelijk heeft. Kijk ook naar de ernst van wat er is gebeurd, jouw juridische positie, wat je wilt bereiken en wat de strijd jou kost. Bij werkelijk onrecht kan het nodig zijn om stevig voor jezelf op te komen. Maar doorgaan omdat je koste wat kost erkenning wilt, kan uiteindelijk een hoge prijs hebben.

Wat is belangrijker: erkenning of toekomst?

Erkenning kan heel belangrijk zijn, zeker wanneer je je onrechtvaardig behandeld voelt. Maar stel jezelf ook de vraag wat je nodig hebt om verder te kunnen. Soms krijg je nooit de erkenning waar je op hoopt. Dan wordt de vraag of je jouw toekomst daarvan afhankelijk wilt maken.

Hoe zorg ik dat ik mezelf niet kwijtraak in het conflict?

Blijf onderscheid maken tussen feiten, gevoelens en jouw gewenste uitkomst. Zorg daarnaast dat het conflict niet jouw hele leven overneemt. Zoek steun, laat je juridisch adviseren waar dat nodig is en blijf nadenken over wat jij uiteindelijk met jouw werk en loopbaan wilt.

Wanneer is een vaststellingsovereenkomst een mogelijkheid?

Wanneer werkgever en werknemer allebei tot de conclusie komen dat beëindiging van het dienstverband een oplossing kan zijn, kunnen zij proberen afspraken te maken over de voorwaarden. Laat een voorstel altijd juridisch beoordelen voordat je ermee instemt.

Wanneer kan outplacement helpen?

Outplacement wordt vooral relevant wanneer duidelijk is dat je niet meer bij jouw werkgever verdergaat en jouw aandacht naar ander werk moet verschuiven. Het helpt om afscheid, zelfinzicht, richting en de praktische stap naar nieuw werk met elkaar te verbinden.