home / persoonlijke ontwikkeling / veranderingen / rouwcoaching / ontslag rouwproces

Het rouwproces bij ontslag

Het rouwproces bij ontslag wordt vaak onderschat. Ik schrijf dit artikel in de serie over vormen van verlieservaringen. In dit artikel gaat het over ontslag als verlieservaring: het verlies van werk, zekerheid, ritme, collega’s, toekomstperspectief en soms ook een stuk identiteit.

Een outplacementtraject begint daarom niet alleen met solliciteren of een nieuw loopbaanplan. Het begint met de verwerking van baanverlies. Daar staan we als eerste uitvoerig bij stil. Verlies van baan brengt een rouwproces op gang omdat er een belangrijke verandering plaatsvindt in jouw leven.

Ontkenning

Ongeloof! Daar begint het mee. Dit zal mij niet overkomen. Als het ware doe je de kleppen van jouw psyche op slot. Je wilt het niet weten. Waarom niet? Omdat het je te veel is. Je kunt het nog niet bevatten, al weet je wel beter. Altijd stond je klaar voor jouw organisatie. Je was vroeg uit bed en ging soms later naar huis. Je was loyaal en je voelde je verantwoordelijk. En nu heb je het gevoel dat je aan de kant bent gezet. Het kan niet waar zijn! Het kost tijd voordat iedere cel in jouw lichaam weet dat het echt zo is dat je een verlies hebt geleden.

Boosheid

Het tweede onderdeel kenmerkt zich door boosheid. Je bent boos op jouw organisatie. Waarom hebben ze het zover laten komen? Waarom greep niemand in? Je hebt het gevoel dat jouw collega’s je gewoon hebben laten vallen. Nu sta je er alleen voor. Zelfs de mensen die zeiden ‘als jij weggaat, vertrek ik ook hoor!’, laten niets meer horen. Het maakt je boos en verdrietig.

Je bent ook boos op jezelf. Waarom heb je het zover laten komen? Waarom greep je niet eerder in? Boosheid op de ander en op jezelf wisselt soms af in een snel tempo. Boosheid is een emotie die er is en die eruit moet. Als je boosheid negeert, komt het er op een andere manier wel uit. Bovendien is dat belangrijk voor het verwerkingsproces. Ontken niet dat je boos bent. Aanvaard jouw gevoelens. Zorg dat je je kunt uiten, zonder dat de ander jou veroordeelt. En veroordeel jezelf ook niet omdat je boos bent. Het hoort erbij!

Desoriëntatie

Je hebt het gevoel dat je de weg even kwijt bent. Hoe moet het nu verder? De helft van de outplacementtijd zit er nu al op en het lijkt er nog niet op dat je zomaar weer aan de slag bent. Je duikt terug in de oude tijd. ‘Als je toen en toen had ingegrepen dan was het nooit zover gekomen.’ En was het ook niet een beetje jouw eigen schuld?

Je hebt moeite om jouw levensritme onder controle te houden. Te laat naar bed, te laat opstaan, te weinig doen! Een futloos en leeg gevoel. Je bent verdrietig, onzeker en je twijfelt. In plaats van er iets mee te doen, duik je weg. Waar verdriet zich niet uit in tranen, daar wenen de andere organen.

Aanvaarding

Dan komt de dag van aanvaarding. Je kunt incasseren wat er gebeurd is, je neemt de schade op. Jouw emoties vliegen minder heen en weer. Je ziet weer lichtpunten. Je krijgt weer zin om wat te doen en je pakt de draad van jouw leven weer op.

Welke gevoelens horen bij het rouwproces na ontslag?

Gevoelens in een rouwproces wisselen zich snel af. Boosheid, verdriet, intense lachbuien, cynisme, wrange humor, onzekerheid, twijfel, frustratie en teleurstelling kunnen elkaar afwisselen. Maar er kan ook blijheid en opluchting zijn, bijvoorbeeld omdat je van de organisatie verlost bent.

Hoe reageert jouw omgeving op het ontslag?

Wellicht is er sprake van een gedwongen vertrek en is de keuze voor jou gemaakt. Misschien heb je zelf wel de keuze gemaakt omdat je inzag dat het zo niet langer kon doorgaan. In beide gevallen is een outplacementtraject een ingrijpende ervaring omdat er een behoorlijke verandering optreedt in jouw leven. Ook bij een rouwproces bij reorganisatie kan dat spelen. De omgeving kan soms vol onbegrip reageren. Er zijn honderden adviseurs met tal van tips en trucs.

• ‘Heb je wel nagedacht over de risico’s van een outplacement?’
• ‘Stel je voor dat je binnen afzienbare tijd niet de juiste baan hebt?’
• ‘Ben je niet te gemakkelijk akkoord gegaan met het voorstel van de organisatie?’
• ‘Op jouw leeftijd een baan vinden zal niet gemakkelijk zijn.’
• ‘Ja zeg, ook logisch, jij bent ook niet de gemakkelijkste.’

Mijn slogan is: ‘in de nood leer je niet je vrienden kennen, maar kom je erachter wie je kennissen zijn’.

Reacties van mensen kunnen pijn doen. Wellicht heb je ook vrienden waar je jouw gevoelens en gedachten mee kunt delen zonder dat er een veroordeling plaatsvindt. Ik adviseer om daar maar heel veel gebruik van te maken.

Wat helpt bij het verwerken van ontslag?

Ik heb ook adviezen. Nog meer adviseurs dus!

• Probeer zoveel mogelijk in jouw werkritme te blijven. Op tijd uit bed en op normale tijd in bed.
• Ga zoveel mogelijk bewegen: wandelen, fietsen of wat je maar leuk vindt.
• Probeer zo goed mogelijk te eten.
• Pak vanaf de eerste dag het outplacementtraject op en maak een gericht plan met jouw coach hoe je het traject wilt invullen.
• Neem de tijd. Veel mensen willen zo gauw mogelijk weer aan de slag, en terecht. Maar gebruik wel de tijd om de juiste keuzes te maken. Het zou zonde zijn om keuzes te maken waar je achteraf spijt van krijgt. Zie het als een kans. Nu heb je de gelegenheid om een carrièreswitch te maken, een ander facet van je vakgebied te verkennen, een andere sector op te zoeken of iets anders in je beroep te veranderen waar je wellicht al langer van droomt.

Veelgestelde vragen over het rouwproces bij ontslag

Hieronder beantwoord ik een paar veelgestelde vragen over ontslag, baanverlies, rouwgevoelens en het verwerken van een ingrijpende verandering in je werk.

Kan ontslag een rouwproces zijn?

Ja. Ontslag kan een rouwproces oproepen omdat je niet alleen werk verliest, maar ook zekerheid, ritme, collega’s, toekomstperspectief en soms een deel van je identiteit.

Waarom doet baanverlies zoveel pijn?

Baanverlies raakt vaak aan eigenwaarde, loyaliteit, erkenning en het gevoel ergens bij te horen. Daarom kan ontslag dieper ingrijpen dan mensen van buitenaf soms begrijpen.

Welke gevoelens horen bij rouw na ontslag?

Boosheid, verdriet, ongeloof, teleurstelling, onzekerheid, twijfel, opluchting en desoriëntatie kunnen elkaar afwisselen. Dat is niet vreemd, maar hoort bij verwerken.

Waarom is outplacement meer dan solliciteren?

Outplacement begint vaak met verliesverwerking. Pas wanneer er ruimte komt voor wat er gebeurd is, ontstaat er ook ruimte om opnieuw richting te kiezen.

Wat helpt bij het verwerken van ontslag?

Ritme houden, bewegen, goed eten, praten met mensen die niet oordelen en samen met een coach een plan maken kan helpen om weer richting te vinden.