home / persoonlijke ontwikkeling / veranderingen / rouwcoaching / wat vind jij bij het graf

Wat vind jij op het kerkhof? Vind je er niets?

Vaak zeggen mensen: ‘ik ga niet zo vaak naar het kerkhof want je vindt er niets’. Oftewel: ik weet niet of mensen dat vaak zeggen, maar ik hoor het nogal eens.

Wat vind je wel bij het graf?

Ik spreek een beetje uit eigen ervaring. Als trouw kerkhofbezoeker vind ik altijd wel iets wanneer ik bij het graf ben van mijn ouders. Wat is dat dan?

Je ouders, je broer, je zus, je opa en oma, je partner en je kind, je oom en tante. Ze hebben wat mij betreft onderdeel uitgemaakt van jouw leven. De één had je misschien een hechte, intieme relatie mee. De ander stond veel verder weg. Die heb je wellicht minder gekend. Maar hoorde toch bij de cirkel om je heen die jou maakten wie je nu bent.

Zonder mijn ouders zou ik mezelf nooit begrijpen. Ze zijn mijn oorsprong, mijn begin. Ze horen bij wie ik ben, mijn zijn. Ik kan dat niet wegpoetsen. Ik wil dat overigens ook niet wegpoetsen. Maar nu dit gezegd hebbend, keer ik terug naar de vraag: wat vind je dan bij dat graf? Weet je wat ik er vind?

• Bewustwording dat mijn leven nu verloopt zonder dat mijn ouders erbij zijn.
• Bewustwording dat er een nieuwe weg voor mij open ligt die ik zal gaan zonder vader en moeder.
• Herinnering aan de fijne momenten die er waren.
• Herinnering aan die momenten dat we elkaar pijn deden.
• Leren begrijpen waarom die fijne momenten zo fijn waren en leren begrijpen waarom er soms pijn was.
• Aanvaarden dat het is zoals het is.

Waarom rouw voor iedereen anders is

Weet je, ik kom er steeds meer achter dat rouwen uniek is. Rouwen is veel meer dan tranen met tuiten over diegene die overleden is. Rouwen is ook een nieuwe weg vinden. Een weg zonder die geliefde die je heeft geliefd, waar je boos op was, die je irriteerde, die je deed lachen, waarvan je hart opsprong van vreugde toen je zijn of haar stem hoorde, die je deed ontploffen van boosheid.

Alleen jij begrijpt hoe diep die weg is. Voor iedereen is dat anders. Ik kom uit een gezin van zeven kinderen. Voor alle zeven hebben onze vader en moeder een andere betekenis. En nee, ik druk dat niet uit in fout of goed, meer of minder. Maar ook het overlijden van mijn vader en moeder betekent voor ieder iets anders.

Wat helpt is: niet de ander voorschrijven hoe hij of zij het moet voelen. Maar de ander helpen door te vragen: hoe ervaar jij dat?

Het kerkhof gaat niet over de doden, maar over de levenden

Ik merk dat een kerkhof vaak wordt gezien als de plek van de doden. Alsof het daar over hen gaat. Over wie er ligt, over wat voorbij is, over wat afgesloten zou moeten zijn. Maar voor mij klopt dat niet. Voor mij gaat het kerkhof niet in de eerste plaats over de doden. Het gaat over de levenden.

Het graf zwijgt. Het zegt niets terug. Het corrigeert je niet, het troost je niet, het bevestigt je niet. Jij staat daar. Jij voelt. Jij merkt wat er in jou gebeurt. En juist dát maakt het kerkhof zo confronterend.

Ik vind daar geen antwoorden van mijn ouders. Ik vind daar mezelf. Mijn leven nu. Mijn gemis. Mijn boosheid soms. Mijn dankbaarheid soms. En vooral de realiteit dat ik verder leef zonder hen. Dat is geen kleine constatering. Dat is een existentieel gegeven.

Het kerkhof dwingt niets af. Maar het legt wel iets bloot. Namelijk dat jouw leven doorgaat, terwijl de ander is gestopt. Dat jij keuzes maakt, dagen vult, relaties aangaat, terwijl degene die je mist daar geen deel meer van uitmaakt. Niet omdat je dat wilt, maar omdat het zo is.

Misschien is dat ook waarom mensen zeggen: ‘je vindt er niets’. Want wat je daar kunt vinden, is geen object, geen tastbaar bewijs, geen herinnering die je kunt oppakken. Wat je daar vindt, ben jij. En dat kan te veel zijn.

Veelgestelde vragen over het kerkhof en rouw

Veel mensen lopen met vragen rond wanneer het gaat over het kerkhof, rouw en verlies. Vragen die je niet altijd hardop stelt. Hieronder vind je een aantal van die vragen.

Waarom ga je liever niet naar het kerkhof?

Dat gaat vaak niet over onverschilligheid, maar over zelfbescherming. Het kerkhof kan je ineens confronteren met wat er werkelijk is veranderd in jouw leven. Voor sommige mensen is dat op dit moment te pijnlijk.

Is het erg als je niets voelt bij een graf?

Nee. Rouw laat zich niet afdwingen. Soms voel je niets, soms komt het later, soms op een heel andere plek. Gevoelloosheid kan net zo goed onderdeel zijn van rouw als verdriet.

Moet je naar het kerkhof om goed te rouwen?

Nee. Rouw zit niet in het ritueel, maar in jouw leven van alledag. In momenten waarop je merkt dat iemand ontbreekt. Dat kan op het kerkhof zijn, maar net zo goed thuis aan de keukentafel.

Wat als je het kerkhof liever vermijdt?

Dan zegt dat iets over waar jij nu staat. Niet over hoe het ‘hoort’. Misschien is het nu te veel. Misschien later niet meer. Sta jezelf toe om daarin je eigen weg te gaan.

Wat kan je helpen als rouw vastloopt?

Soms helpt het om woorden te geven aan wat van binnen vastzit. Niet om het op te lossen, maar om het te begrijpen. Op desteven.nl vind je meer over rouw, verlies en loslaten die hierbij kunnen aansluiten.