home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / willen kunnen zijn / profileren / onjuiste beeldvorming

Onjuiste profilering via social media

Social media is een mooi voorbeeld van hoe je je compleet anders kunt voordoen dan de werkelijkheid laat zien. Ik heb even bij mezelf moeten zoeken waarom ik weerstand heb tegen social media. Vooral Facebook en Instagram roepen die weerstand bij mij op. Af en toe speur ik daar met interesse rond om te kijken wat mensen doen en wat hen bezighoudt. Ik denk dan dat ik daar zakelijk gezien voordeel van heb. Wat overigens niet waar is. Juist bij jezelf leren profileren gaat het er niet om dat je een mooier plaatje neerzet, maar dat wat je laat zien overeenkomt met wie je werkelijk bent.

Waarom lukt het mij nu om dat beeld te relativeren?

Ik zal het proberen uit te leggen. Iemand vertelde mij dat hij veel post op Facebook en Instagram. Begrijp me goed: dat mag hij natuurlijk zoveel doen als hij zelf wil. Het beeld dat deze persoon oproept is dat hij het fijn heeft. Het gaat hem goed en hij heeft geen zorgen. Kortom: hij zit lekker in zijn vel. Gewoon het perfecte plaatje. Vervolgens hoor ik van hem hoe zwaar en moeilijk hij het werkelijk heeft. Hij heeft ontzettend veel problemen in zijn relaties, zelfs zo erg dat hij er slapeloze nachten van heeft.

Weg ideaalbeeld. Het beeld dat ik mezelf via social media had gevormd, bleek totaal anders dan de werkelijkheid. Dan vraag ik mij af waarom je zulke dingen op social media plaatst terwijl je je helemaal niet goed voelt. Wil je naar buiten toe een ideaal plaatje creëren? Wil je jezelf of anderen misleiden? Of is het een poging om jezelf beter te voelen?

Welke voorbeelden van onjuiste profilering zie ik?

Ik kom dit niet alleen tegen in privéberichten. Ook bij ondernemerschap, werk en relaties zie je hoe gemakkelijk een beeld kan ontstaan dat weinig zegt over de werkelijkheid.

Een startende zzp'er

Een net gestarte zzp'er in het oosten van het land is iets later met zijn bedrijf begonnen dan ik. De foto's en verhalen die ik op social media tegenkom zijn bijzonder positief. Ook hier had ik mezelf een beeld gevormd van een goedlopend bedrijf waar klanten op de wachtlijst staan. Het riep het beeld op van een florerende onderneming. Zo goed zelfs dat ik mezelf afvroeg waarom het bij een ander zo gemakkelijk gaat, terwijl ik er veel moeite voor heb moeten doen.

Maar toen ik vroeg: hoe heb jij dit voor elkaar gekregen? hoorde ik een heel ander verhaal. Hij vertelde dat hij juist te weinig klanten had en moeite had om klanten aan te trekken. Het beeld naar buiten was dus een stuk rooskleuriger dan de situatie waarin hij werkelijk zat.

De perfecte relatie

Onlangs had ik een coachingsessie met iemand die tal van vakantiefoto's deelt met haar partner. Teksten als: 'Heerlijk genoten in Griekenland.' Je zou denken dat je naar het voorbeeld van een perfecte relatie kijkt. Maar ook dat bleek een ander verhaal te zijn. Dezelfde persoon vertelde mij namelijk over forse spanningen in haar huwelijk. Ook hier was het beeld naar buiten anders dan de werkelijkheid.

Waarom kan onjuiste beeldvorming jou beïnvloeden?

Wanneer je alleen de buitenkant van anderen ziet, ga je gemakkelijk vergelijken. De ander lijkt succesvoller, gelukkiger of verder dan jij. Terwijl jij jouw eigen twijfels, problemen en teleurstellingen natuurlijk wel kent. Daarmee vergelijk je jouw volledige werkelijkheid met de zorgvuldig gekozen buitenkant van iemand anders. Dat is geen eerlijke vergelijking.

De vraag is daarom niet alleen wat een ander op social media laat zien. De vraag is ook wat jij vervolgens met dat beeld doet. Neem je het direct voor waar aan? Ga je jezelf eraan meten? Of houd je ruimte voor het besef dat je maar een heel klein deel van iemands leven ziet?

Jezelf profileren is niet jezelf mooier voordoen

Voor mij zit daar het wezenlijke verschil. Jezelf profileren betekent niet dat je jezelf groter, beter of succesvoller moet presenteren dan je bent. Het betekent dat je zichtbaar maakt wie je bent, waar je voor staat, wat je kunt en wat je doet. Daar hoort ook bij dat je niet voortdurend een werkelijkheid hoeft te construeren die er niet is.

Dat wil natuurlijk niet zeggen dat je al jouw problemen op Facebook of Instagram moet zetten. Je hoeft jouw privéleven niet openbaar te maken om eerlijk te zijn. Maar er zit wel een verschil tussen iets niet delen en bewust een beeld creëren dat niet overeenkomt met de werkelijkheid.

Wat is het verschil tussen profileren en onderscheidend zijn?

Jezelf onderscheiden vraagt evenmin dat je een opgepoetst verhaal over jezelf vertelt. Juist wanneer je goed weet wie je bent, wat jouw kwaliteiten zijn en wat jou kenmerkt, hoef je minder te overdrijven. Dan kun je jouw eigen onderscheidend vermogen laten zien zonder een toneelstuk op te voeren.

Dat is ook professioneel van belang. Wanneer je jezelf presenteert in jouw loopbaan, helpt het wanneer jouw verhaal aansluit bij wat je daadwerkelijk hebt gedaan en ontwikkeld. In jouw persoonlijke portfolio kun je zichtbaar maken welke ervaringen, resultaten en ontwikkeling werkelijk van jou zijn. Dat geeft een ander beeld dan alleen vertellen hoe goed het allemaal gaat.

Waarom hebben we een ideaalbeeld nodig?

Dat is voor mij uiteindelijk de interessantste vraag. Waarom hebben we het nodig om een ideaalbeeld naar buiten te brengen? Is het belangrijk dat anderen denken dat het goed met ons gaat? Hebben we bevestiging nodig? Willen we graag gezien worden als succesvol, gelukkig of geslaagd? Of proberen we met dat beeld vooral onszelf gerust te stellen?

Ik heb daar geen universeel antwoord op. Wel denk ik dat het de moeite waard is om die vraag aan jezelf te stellen wanneer het beeld dat je naar buiten brengt steeds verder af komt te staan van hoe het werkelijk met je gaat. Want dan gaat profileren niet meer over jezelf laten zien, maar over jezelf verbergen achter een voorstelling.

Wanneer wordt profilering onecht?

Profilering wordt voor mij onecht wanneer het verschil tussen buitenkant en werkelijkheid structureel groot wordt. Iedereen laat bepaalde dingen wel of niet zien. Dat is normaal. Maar wanneer je een beeld neerzet waarvan je zelf weet dat het niet klopt, ontstaat er iets anders. Dan laat je niet meer zien wie je bent, maar probeer je invloed uit te oefenen op hoe anderen jou moeten zien.

Dat kan uiteindelijk ook tegen je werken. Want hoe groter het verschil wordt tussen het beeld en de werkelijkheid, hoe moeilijker het wordt om jezelf nog gewoon te laten zien. Dan moet je het gecreëerde beeld als het ware blijven onderhouden.

Veelgestelde vragen over onjuiste profilering

Onderstaande vragen helpen om onderscheid te maken tussen jezelf laten zien, bewust kiezen wat je deelt en een beeld creëren dat niet overeenkomt met de werkelijkheid.

Is jezelf positief presenteren verkeerd?

Nee. Natuurlijk mag je jouw mooie momenten, successen en kwaliteiten laten zien. Het wordt pas iets anders wanneer je bewust een totaalbeeld oproept waarvan je weet dat het niet overeenkomt met jouw werkelijkheid.

Moet je problemen dan ook op social media delen?

Nee. Je bent niemand verplicht om jouw persoonlijke problemen openbaar te maken. Niet alles delen is iets anders dan een onjuist beeld neerzetten.

Waarom vergelijk je jezelf zo gemakkelijk met anderen online?

Omdat je bij anderen meestal alleen ziet wat zij gekozen hebben om te tonen. Van jezelf ken je ook de onzekerheden, mislukkingen en zorgen. Daardoor vergelijk je twee heel verschillende beelden met elkaar.

Wat is authentiek profileren?

Authentiek profileren betekent dat wat je van jezelf laat zien herkenbaar overeenkomt met wie je bent, wat je kunt en waar je voor staat. Je hoeft jezelf daarvoor niet groter of beter te maken.

Kan een verkeerd beeld ook professioneel tegen je werken?

Ja. Wanneer jouw presentatie verwachtingen oproept die je in werkelijkheid niet kunt waarmaken, kan dat leiden tot teleurstelling en verlies van vertrouwen. Een geloofwaardig profiel sluit aan bij wat je daadwerkelijk laat zien in gedrag en resultaten.