home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / voelen gevoelens / zenuwachtig

Zenuwachtig of nerveus?

Je zenuwachtig of nerveus voelen is een normaal verschijnsel. In de serie artikelen over angst en bang zijn heb ik zenuwachtigheid geplaatst omdat je onzeker bent over wat er gaat gebeuren en bang kunt zijn voor een verkeerde afloop. Jouw lichaam komt in staat van paraatheid en je verliest een deel van jouw rust en kalmte. Zenuwachtigheid is niet altijd hetzelfde als angst. Het kan een lichte en tijdelijke spanning zijn die ontstaat wanneer je een grote prestatie moet leveren of iets moet doen wat anders is dan anders.

Wat voor gevoel is zenuwachtigheid?

Een nerveus of zenuwachtig gevoel duidt op gevoelens van spanning en gespannenheid. Je voelt je geladen, geprikkeld, gespannen en onrustig. Je windt je wellicht op of ziet ergens tegenop. Misschien voel je zweethanden of hartkloppingen. Je hebt het gevoel dat jouw darmen wat met je op de loop gaan. Je merkt dat je snel geprikkeld of overprikkeld bent. Wanneer het structureler wordt, kan het invloed hebben op jouw slaap en rust.

Wanneer is zenuwachtigheid gezonde spanning?

Nervositeit is een normaal verschijnsel, zeker als er een grote inspanning geleverd moet worden. Je ziet bijvoorbeeld op tegen een examen, toets of tentamen. Ook kun je je gespannen voelen wanneer je een toespraak of presentatie moet houden.

Je kunt zenuwachtig zijn wanneer je in het werkoverleg iets moet zeggen. Vaak ontstaat het wanneer er iets van je verwacht wordt of wanneer je het gevoel hebt dat je moet presteren. Je kunt ook opzien tegen sollicitatiegesprekken, bang zijn om fouten te maken of vrezen dat je niet goed uit jouw woorden komt.

Wanneer zenuwachtigheid jouw leven gaat beheersen, komt er een andere factor om de hoek kijken. Dan spreken we over ongezonde spanning.

Waarom lijd je soms het meest aan wat je vreest?

Je kent vast de uitspraak: de mens lijdt dikwijls het meest aan het lijden dat hij vreest. Dat is ook zo wanneer je je nerveus voelt voor een bepaalde gebeurtenis. Je bedenkt vooraf wat er allemaal zou kunnen misgaan. Alle doemscenario’s hebben bij jou de revue gepasseerd.

Iemand die stotterde, drukte het zo uit: ‘Als ik koffie moet bestellen op een terras, bedenk ik zo lang en zo vaak hoe het zal verlopen als de ober op mij afstapt en ben ik zo bang dat ik in de K blijf hangen, waardoor ik juist creëer waar ik zo bang voor ben. En dus heb ik de neiging om thee te bestellen, want dat is gemakkelijker.’

Hoe ontstaat een vicieuze cirkel van zenuwachtigheid en vermijden?

Zo kun je terechtkomen in een vicieuze cirkel. Door ergens tegenop te zien, ga je vermijden. En doordat je gaat vermijden, ontwikkel je nooit het zelfvertrouwen om zonder angst en vrees een presentatie of spreekbeurt te houden. In feite moet je dus recht op jouw doel af en juist die dingen doen waar je het meeste tegenop ziet.

Welke leerdoelen passen bij zenuwachtigheid?

De leerdoelen hangen af van jouw situatie. Wellicht zou je assertiever kunnen zijn, meer zelfvertrouwen kunnen ontwikkelen of zelfverzekerder kunnen overkomen. Een combinatie met het leren omgaan met stress kan in dit geval ook belangrijk zijn.

Wanneer leg je jezelf te veel druk op?

Er kan ook een andere situatie aan de hand zijn. Je kunt jezelf voortdurend een bepaalde druk opleggen. Of zelfs: je kunt de lat te hoog leggen, te veeleisend zijn, onrealistische verwachtingen over jezelf hebben, taken doen die niet bij je passen of jezelf overvragen.

Welke gevoelens kunnen met zenuwachtigheid samenhangen?

Zenuwachtigheid kan samengaan met andere gevoelens uit dezelfde groep. Je kunt je voorafgaand aan een prestatie sterk gespannen voelen. Wanneer je voortdurend het gevoel hebt dat je moet opschieten of niet genoeg tijd hebt, kan er ook sprake zijn van haast en gejaagdheid. Soms word je ongedurig of rusteloos en kun je nauwelijks stilzitten. Wanneer je onzeker bent over de afloop, kun je je bovendien verontrust of ongerust voelen. Deze gevoelens zijn niet hetzelfde, maar kunnen elkaar in aanloop naar een belangrijke gebeurtenis wel versterken.

Veelgestelde vragen over zenuwachtigheid

Zenuwachtigheid kan ook invloed hebben op jouw gedachten, geheugen en gedrag. Hieronder vind je vijf aanvullende vragen.

Waarom raak je tijdens zenuwachtigheid soms jouw woorden kwijt?

Wanneer je zenuwachtig bent, richt jouw aandacht zich sterk op mogelijk gevaar en op de vraag hoe je overkomt. Daardoor blijft er minder ruimte over om rustig na te denken en woorden op te halen. Vaak weet je achteraf precies wat je had willen zeggen.

Kunnen andere mensen altijd zien dat je nerveus bent?

Nee. Jij ervaart de spanning vanbinnen vaak veel sterker dan anderen haar aan de buitenkant waarnemen. Een lichte trilling, korte stilte of verspreking valt voor jezelf meestal meer op dan voor jouw publiek of gesprekspartner.

Waarom blijf je na een spannende gebeurtenis nog onrustig?

Jouw lichaam kan na de gebeurtenis nog enige tijd in staat van paraatheid blijven. De opgebouwde spanning verdwijnt niet altijd onmiddellijk. Ook kun je het gesprek of de prestatie achteraf blijven analyseren, waardoor de onrust langer aanhoudt.

Helpt het om te zeggen dat je zenuwachtig bent?

Dat kan helpen. Door jouw zenuwachtigheid kort te benoemen, hoef je minder energie te steken in het verbergen ervan. Het is niet in iedere situatie nodig, maar het kan de druk verlagen wanneer je bang bent dat anderen jouw spanning zullen opmerken.

Wanneer is professionele hulp bij zenuwachtigheid verstandig?

Professionele hulp kan verstandig zijn wanneer nervositeit regelmatig leidt tot vermijden, paniek of grote beperkingen in jouw werk, opleiding of sociale leven. Samen kun je onderzoeken welke angst, overtuiging of ervaring de spanning in stand houdt.