home / persoonlijke ontwikkeling / hoogbegaafd coaching / aansluiting missen

Hoogbegaafd en aansluiting missen: waarom voel je je niet verbonden?

Voel jij je als hoogbegaafde vaak anders dan de mensen om je heen en mis je daardoor de aansluiting? Misschien denk je sneller, gebruik je andere woorden, zoek je meer diepgang of beleef je situaties anders. Daardoor kan het lastig zijn om je werkelijk verbonden te voelen met leeftijdgenoten, je ouders, een broer of zus, je partner of andere mensen in jouw omgeving.

Deze pagina hoort bij het thema hoogbegaafd en anders voelen en gaat specifiek over de vraag waarom je als hoogbegaafde de aansluiting met anderen kunt missen. Ik ga in op wat aansluiting eigenlijk betekent, waardoor verschillen in denken en beleven afstand kunnen veroorzaken en wat het met je doet wanneer je je niet begrepen of werkelijk verbonden voelt. Dat gemis kan leiden tot eenzaamheid, teleurstelling en onzekerheid, ook wanneer er genoeg mensen om je heen zijn.

Waarom missen hoogbegaafde mensen soms de aansluiting?

Het verschil zit niet alleen in wat je weet of in hoe slim je bent. Je kunt informatie sneller verwerken, eerder verbanden zien en langer doorgaan op vragen waar een ander al lang over uitgepraat is. Misschien zoek jij naar de laag onder het verhaal, terwijl de ander vooral praat over wat er op dat moment gebeurt. Dat hoeft niet beter of slechter te zijn, maar het kan wel maken dat je elkaar niet vanzelfsprekend vindt.

Ook jouw belevingswereld kan anders zijn. Wat voor een ander een losse opmerking is, kan bij jou een hele reeks gedachten, beelden en vragen oproepen. Misschien zie je mogelijkheden, tegenstrijdigheden of gevolgen die anderen niet direct zien. Wanneer je dat vaak moet uitleggen of wanneer anderen jouw gedachtegang niet volgen, kun je het gevoel krijgen dat je alleen staat in wat je waarneemt.

Ik schrijf dit artikel heel specifiek voor hoogbegaafde personen die de aansluiting hebben gemist. Maar ik realiseer me dat ieder mens de aansluiting kan missen. Daar hoef je, gelukkig zou ik zeggen, niet hoogbegaafd voor te zijn. Het gaat me nu om die hoogbegaafde die de aansluiting mist en soms zegt: ‘Was ik maar normaal’.

Ik denk even aan Lieke. Ze kon lezen voor ze naar de kleuterschool ging. En toen ze in groep 4 zat, deed ze opdrachten uit groep 8. Lieke ging snel, was snel, dacht snel. En iedereen die het hoort, zou zeggen: wat mooi en wat fijn en wat knap. Maar zo heeft Lieke het niet ervaren. Zij werd geplaagd, gepest, buitengesloten omdat ze anders dacht, andere woorden gebruikte, andere interesses had. En vaak dacht Lieke: ‘Was ik maar normaal’.

Dan gaan we naar Hans. Hij is inmiddels directeur van een bedrijf met 300 medewerkers. Het is zijn eigen bedrijf. Hij bouwde het op met een nihil aan middelen. Zijn ouders begrijpen niet wat Hans allemaal doet. Eigenlijk vinden ze het wel mooi. Maar ze weten het ook niet te plaatsen.

Hans kan zich geliefd voelen door zijn ouders en tegelijkertijd de inhoudelijke aansluiting missen. Liefde en aansluiting zijn namelijk niet altijd hetzelfde. Je kunt veel voor elkaar betekenen, trouw aan elkaar zijn en toch niet volledig begrijpen wat er in de ander omgaat. Dat verschil kan pijn doen, juist omdat de relatie belangrijk voor je is.

Misschien herken je dat ook. Je hoeft niet afgewezen te worden om je niet begrepen te voelen. Soms is er warmte, aandacht en betrokkenheid, maar ontbreekt de herkenning in wat jou bezighoudt. Dan kun je dankbaar zijn voor de liefde die er is en tegelijk verlangen naar mensen met wie je jouw gedachten, interesses en vragen wel kunt delen.

Kunnen ouders en hun hoogbegaafde kind de aansluiting missen?

Ik schrijf over hoogbegaafden die de aansluiting missen. Maar probeer je eens in te leven hoe dat voor ouders is van een hoogbegaafd kind. En dan doel ik op die ouders die zelf niet hoogbegaafd zijn. Stel je eens voor dat je zo’n kind hebt dat hoogbegaafd is. Hoe moet je daar in vredesnaam mee omgaan? En je hebt jouw kind zo lief. Je zoekt het beste voor jouw kind. Ik sprak pas met Sabine. Ze heeft een hoogbegaafd kind van 16 jaar. Sabine zelf heeft LHNO. In die zin matcht het niet met haar dochter, die op het gymnasium zit. Op verstandelijk en rationeel niveau missen ze aansluiting. Soms geeft dat kortsluiting. Maar Sabine zei: ‘Ik word er ook onzeker van. Ze is verbaal sterk, ze wint elke discussie, ze strooit met argumenten en ik voel me daardoor onzeker, ik voel me dom, ik voel dat ik faal.’

Zie je dat elke medaille twee kanten heeft? Je kunt hele boeken schrijven over hoogbegaafden die de aansluiting missen. En ja, je hebt zeker een punt. Maar ik kan ook een boek schrijven over ouders die de aansluiting missen bij hun kind dat hoogbegaafd is.

Waarom kan aansluiting missen eenzaam maken?

Ik ga nu weer schrijven voor jou als jij hoogbegaafdheid herkent. Als je jouw ideeën vertelde, was je een dromer. Toen je je liet gaan in jouw hoofd, zei de meester dat je snel afgeleid was. Toen je een vraag kreeg waarvan jij dacht: ‘Wat een onzinnige vraag’, klapte je dicht en zei men dat je onzeker was. Toen je examen moest doen en multiplechoicevragen kreeg, zakte jij omdat je de vragen niet kon rijmen met de voorgestelde antwoorden.

Je paste niet in het systeem omdat jouw geest vaak anders werkte.

Kun je je eenzaam voelen terwijl er mensen om je heen zijn?

Eenzaamheid betekent niet altijd dat je alleen bent. Je kunt familie hebben, collega’s spreken, vrienden ontmoeten of een relatie hebben en je toch eenzaam voelen. Dat gebeurt wanneer er wel contact is, maar je niet ervaart dat de ander werkelijk begrijpt wat jou bezighoudt.

Misschien houd je jouw gedachten voor jezelf omdat je hebt geleerd dat anderen ze ingewikkeld, zwaar of vreemd vinden. Misschien vereenvoudig je wat je wilt zeggen, pas je jouw tempo aan of maak je jezelf kleiner om niet uit de toon te vallen. Aan de buitenkant lijkt het dan alsof je gewoon meedoet. Vanbinnen kun je ervaren dat een belangrijk deel van jou niet meedoet.

Het kan ook gebeuren dat anderen jou als sociaal onhandig zien, terwijl jij vooral geen verbinding ervaart met de gesprekken, gewoonten of verwachtingen in die omgeving. Je bent dan niet per definitie sociaal onvaardig. Het kan zijn dat jij voortdurend probeert aan te sluiten op een plek waar weinig ruimte is voor jouw manier van denken en beleven.

Wanneer dat lang duurt, kan het beeld ontstaan dat er iets mis met jou is. De labels en hokjes die anderen gebruiken, kunnen invloed krijgen op hoe jij naar jezelf kijkt. Je gaat misschien geloven dat je te ingewikkeld, te gevoelig, te intens of gewoon vreemd bent. Dan gaat aansluiting missen niet alleen over het contact met anderen, maar ook over de aansluiting met jezelf.

Hoe vind je aansluiting als je hoogbegaafd bent?

Vooropgesteld: er is in de wereld meer dan IQ en slimheid. Ik ben vader van 4 kinderen en ik heb kleinkinderen. Mijn liefde voor mijn kinderen en kleinkinderen hangt niet af van hun IQ, slimheid of hoogbegaafdheid. Ik denk dat liefde zich niet laat resoneren door wat ze kunnen, maar door wie ze zijn, wie ze voor jou zijn. Doe geen poging om net zo goed te zijn, net zo snel te zijn, net zo verbaal te zijn, want dat ga je niet redden.

Maar nu spreek ik de hoogbegaafde aan. Voor jou geldt hetzelfde. Verwacht niet van je vader en moeder, die niet hoogbegaafd zijn, dat zij jou die aansluiting bieden die jij zoekt. Jij kunt niet verwachten dat zij op ieder niveau bij jou aansluiten, maar zij kunnen ook niet verwachten dat jij jouw manier van denken volledig uitschakelt. Het begint bij aanvaarding. En dat voorkomt onnodige aanvaringen.

Ik zeg: ga de wereld in, ga op zoek naar mensen bij wie je die aansluiting wel hebt. Blijf niet passief afwachten op de stoel. En houd van je vader, moeder, zus of broer zoals zij zijn.

Verwacht niet alle vormen van aansluiting van één persoon

Misschien verwacht je van jouw partner, ouders of beste vriend dat diegene jou op ieder gebied begrijpt. Dat is veel gevraagd. Bij de ene persoon vind je warmte en trouw, bij een ander deel je jouw vakkennis en bij weer een ander kun je praten over levensvragen, ideeën of interesses.

Dat betekent niet dat je genoegen moet nemen met oppervlakkigheid. Het betekent wel dat je verschillende relaties ook verschillende betekenissen mag geven. Niet iedereen hoeft jou volledig te begrijpen om toch belangrijk voor je te zijn.

Zoek mensen bij wie je jezelf niet kleiner hoeft te maken

Aansluiting ontstaat gemakkelijker wanneer je mensen ontmoet bij wie je niet voortdurend hoeft af te remmen, uit te leggen of te vereenvoudigen. Dat kunnen andere hoogbegaafde mensen zijn, maar dat hoeft niet altijd. Ook gedeelde interesses, waarden, idealen of ervaringen kunnen een stevige basis voor verbinding zijn.

Let erop dat je aansluiting niet probeert te verdienen door jezelf aan te passen aan wat de ander van jou verwacht. De invloed van de buitenwereld kan groot zijn. Wanneer je vaak genoeg hoort dat je te veel nadenkt, te moeilijk doet of te intens reageert, kun je jouw natuurlijke manier van zijn gaan inhouden. Maar verbinding die alleen bestaat wanneer jij een deel van jezelf weglaat, geeft uiteindelijk geen werkelijke aansluiting.

Verschillen aanvaarden zonder jezelf te verliezen

Aanvaarden dat iemand jou niet op ieder gebied kan volgen, betekent niet dat jij jouw behoefte aan diepgang of herkenning moet ontkennen. Het betekent ook niet dat je iedere relatie moet verbreken waarin je verschil ervaart.

Je kunt leren zien wat er wel is en tegelijk eerlijk zijn over wat je mist. Misschien kun je met jouw ouders geen diepgaande gesprekken voeren over alles wat jou bezighoudt, maar ervaar je wel liefde en trouw. Misschien begrijpt jouw partner jouw denksprongen niet altijd, maar kan diegene wel luisteren wanneer jij uitlegt wat er in jou omgaat.

Het gaat er niet om dat je alleen nog mensen zoekt die precies hetzelfde zijn. Het gaat erom dat je relaties vindt waarin verschil mag bestaan en waarin jij jezelf niet hoeft kwijt te raken.

Veelgestelde vragen - FAQ

Wanneer je als hoogbegaafde de aansluiting mist, kan dat vragen oproepen over jezelf, jouw relaties en de omgeving waarin je verkeert. Hieronder beantwoord ik vijf vragen die daar vaak bij spelen.

Betekent aansluiting missen dat er iets mis is met mij?

Nee. Aansluiting missen zegt niet automatisch iets negatiefs over jouw sociale vaardigheden of over wie je bent. Het kan betekenen dat jouw manier van denken, communiceren of beleven onvoldoende aansluit bij de mensen in jouw huidige omgeving. Het helpt om verschil te zien tussen jezelf afwijzen en erkennen dat een bepaalde omgeving niet goed bij jou past.

Heb ik alleen aansluiting met andere hoogbegaafde mensen?

Niet per definitie. Herkenning kan ontstaan door een vergelijkbaar denkniveau, maar ook door gedeelde waarden, interesses, humor, levenservaring of diepgang. Het belangrijkste is dat je ruimte ervaart om jezelf te laten zien en dat de ander nieuwsgierig blijft naar jouw belevingswereld.

Waarom lukt contact soms wel, maar voel ik toch geen echte verbinding?

Contact gaat over met elkaar omgaan, praten of iets samen doen. Verbinding gaat dieper. Je ervaart dan dat de ander jou begrijpt, jou serieus neemt en belangstelling heeft voor wat jou werkelijk bezighoudt. Daarom kun je sociaal actief zijn en toch het gevoel houden dat je nergens helemaal thuishoort.

Moet ik mij aanpassen om beter aansluiting te vinden?

Enige aanpassing hoort bij iedere relatie, maar voortdurend jezelf inhouden of kleiner maken is iets anders. Wanneer jij structureel jouw taal, tempo, ideeën of gevoelens wegdrukt om geaccepteerd te worden, raak je steeds verder verwijderd van jezelf. Aansluiting wordt sterker wanneer er ruimte is voor wederzijdse aanpassing en niet alleen voor aanpassing van jouw kant.

Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?

Hulp kan zinvol zijn wanneer het gemis aan aansluiting leidt tot langdurige eenzaamheid, onzekerheid, somberheid of terugtrekgedrag. Een coach of andere begeleider kan samen met jou onderzoeken wat jij nodig hebt, welke patronen zich herhalen en in welke omgeving jij beter tot je recht komt. Binnen het bredere thema hoogbegaafd en anders voelen kun je verder onderzoeken hoe jouw gevoel van anders-zijn samenhangt met verbinding en zelfaanvaarding.