home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / gevoelens opkroppen

Gevoelens opkroppen: oorzaken, gevolgen en leren uitspreken

Krop je jouw gevoelens op? Spreek je je niet zo snel uit over wat je voelt, ook niet wanneer je echt iets dwarszit? Merk je dat dit de relatie met anderen niet ten goede komt en dat je er zelf last van hebt? Wil je leren om eerder te benoemen wat je dwarszit en voorkomen dat je te veel opkropt, waardoor je uiteindelijk misschien ontploft? In dit artikel lees je wat gevoelens opkroppen betekent, waardoor het ontstaat en wat de gevolgen kunnen zijn. Wil je eerst meer lezen over duidelijk zeggen wat je denkt, voelt of nodig hebt? Lees dan verder bij assertief leren communiceren: zeggen wat je bedoelt.

Wat betekent gevoelens opkroppen?

Opkroppen gaat vooral over gevoelens die je voor jezelf houdt. Dat kunnen gevoelens van teleurstelling, irritatie of frustratie zijn. Maar ook wanneer je verdrietig bent, pot je alles op en vertel je jouw partner niet wat er in je omgaat. Je vertelt niet dat je ergens mee rondloopt of ergens mee worstelt. Je zegt niet dat je twijfelt, aarzelt of onzeker bent. Kortom: je deelt jouw gevoelens niet met de ander. Dat geldt soms zelfs wanneer je blij of opgelucht bent. Je stopt als het ware alles in de spaarpot. Opkroppen betekent niet dat je ieder gevoel onmiddellijk moet uitspreken. Soms is het verstandig om eerst rustig na te denken. Het wordt vooral een probleem wanneer je structureel zwijgt over iets wat je raakt, terwijl de spanning ondertussen steeds verder oploopt.

Hoe komt het dat je jouw gevoelens opkropt?

Blijkbaar voel je je belemmerd om je te uiten over jouw gevoelens en om je uit te spreken. Dat kan verschillende oorzaken hebben. Misschien:

• Heb je thuis nooit geleerd om over gevoelens te praten.
• Heb je zelfs verleerd om te voelen.
• Werden gevoelens bij jou thuis onder het tapijt geschoven.
• Ging je vroeger harder werken wanneer je het moeilijk had.
• Zie je gevoelens uiten als vaag of zwak.
• Vind je het moeilijk om jezelf kwetsbaar op te stellen.
• Ben je bang voor afwijzing.
• Wil je anderen geen pijn doen of teleurstellen.
• Wil je zelf geen pijn of verdriet voelen en doe je daarom alsof het er niet is.
• Ben je een binnenvetter.
• Vermijd je conflicten en moeilijkheden.
• Voel je je onzeker.
• Heb je geen thuisfront waar gevoelens veilig en vertrouwd zijn.
• Heb je nare ervaringen opgedaan, omdat jouw gevoelens vroeger tegen je zijn gebruikt.

Soms krop je gevoelens op omdat je niet goed hebt geleerd om ze toe te laten of te herkennen. Je duwt verdriet, boosheid, onzekerheid of teleurstelling weg. Daardoor wordt het ook moeilijker om die gevoelens onder woorden te brengen. Lees meer over gevoelens toestaan en ervaren.

Wat gebeurt er wanneer je te lang gevoelens opkropt?

Het gevaar is dat je gevoelens te lang opspaart en dat alles er uiteindelijk in één keer uitkomt. Dat kan op verschillende manieren gebeuren. Wanneer gevoelens naar binnen slaan, kun je steeds somberder worden. Je trekt je terug, piekert veel en gaat negatiever over jezelf denken. Wanneer gevoelens naar buiten slaan, kan dat leiden tot een explosie. Je wordt plotseling erg boos of emotioneel, terwijl jouw omgeving niet begrijpt waar dat vandaan komt. Anderen hebben immers niets aan jou gemerkt.

Zelf kun je na zo’n uitbarsting erg teleurgesteld zijn in jezelf. Je schaamt je misschien voor jouw reactie of verwijt jezelf dat je de controle hebt verloren. Houd je tijdens gesprekken vaak alles voor jezelf, totdat je helemaal niet meer weet wat je moet zeggen? Lees dan verder over blokkeren of dichtklappen tijdens een gesprek.

De negatieve vicieuze cirkel van gevoelens opkroppen

Wanneer je jouw gevoelens niet uitspreekt, kan een negatieve vicieuze cirkel ontstaan:

• Er gebeurt iets wat jou raakt, irriteert of teleurstelt.
• Je zegt niets, omdat je geen conflict wilt of de ander niet wilt kwetsen.
• De spanning en frustratie stapelen zich op.
• Je trekt je terug of wordt afstandelijker.
• Uiteindelijk ontplof je of raak je sterk geëmotioneerd.
• Achteraf voel je schuld, schaamte of teleurstelling.
• De volgende keer besluit je opnieuw om jouw gevoelens maar niet te uiten.
• Zo houd je het patroon onbedoeld zelf in stand. Je wilt juist voorkomen dat het escaleert, maar doordat je te lang zwijgt, wordt de kans op een uitbarsting groter.

Waarom merkt jouw omgeving vaak niets?

Wanneer je gevoelens opkropt, laat je vaak niet zien wat er werkelijk in je omgaat. Misschien blijf je vriendelijk, pas je je aan of zeg je dat er niets aan de hand is. De ander denkt daardoor dat alles goed gaat. Wanneer je uiteindelijk toch boos, verdrietig of afstandelijk reageert, komt dat voor diegene onverwacht. De ander begrijpt niet waarom jouw reactie zo sterk is, terwijl jij je juist niet gezien of begrepen voelt. Hierdoor kan er steeds meer afstand ontstaan in een relatie.

Wat maakt gevoelens uitspreken zo moeilijk?

Je kunt heel goed weten dat je eerder moet zeggen wat je voelt en toch merken dat het je op het moment zelf niet lukt. Misschien ben je bang voor afwijzing, ruzie of onbegrip. Het kan ook zijn dat je hebt geleerd dat gevoelens tonen zwak is, dat je anderen niet lastig mag vallen of dat wat jij uitspreekt later tegen je gebruikt kan worden.

Ook eerdere reacties van anderen kunnen ervoor zorgen dat je terughoudend wordt. Wanneer iemand boos wordt, jouw gevoel bagatelliseert of onmiddellijk in de verdediging schiet, kan dat bevestigen dat zwijgen veiliger lijkt. Je besluit dan misschien om het de volgende keer opnieuw voor jezelf te houden, terwijl de spanning ondertussen blijft oplopen.

Leren om jouw gevoelens uit te spreken betekent daarom niet dat ieder gesprek prettig verloopt of dat de ander altijd begripvol reageert. Het betekent wel dat je leert om serieus te nemen wat er in jou gebeurt en daar eerder woorden aan te geven. Je neemt verantwoordelijkheid voor jouw gevoelens, zonder jezelf verantwoordelijk te maken voor iedere reactie van de ander.

Hoe kun je jouw gevoelens eerder uitspreken?

Jouw leerdoel is niet dat je ieder gevoel onmiddellijk met iedereen deelt. Het gaat erom dat je eerder herkent wat er in je omgaat en dat je belangrijke gevoelens niet eindeloos voor jezelf houdt.

Sta eerst stil bij wat je voelt

Voordat je iets kunt uitspreken, moet je herkennen wat er speelt. Vraag jezelf af wat je precies voelt, wat jou heeft geraakt en waar je boos, verdrietig of teleurgesteld over bent. Onderzoek ook wat je nodig hebt en wat je de ander eigenlijk zou willen vertellen.

Soms denk je eerst dat je alleen boos bent, terwijl daaronder teleurstelling, onzekerheid of verdriet zit.

Wacht niet totdat de spanning te hoog is

Hoe langer je wacht, hoe moeilijker het wordt om rustig te vertellen wat jou dwarszit. Kleine irritaties kunnen zich opstapelen, totdat een relatief kleine gebeurtenis de aanleiding wordt voor een grote uitbarsting. Probeer daarom eerder te benoemen wat er gebeurt. Niet pas wanneer de maat vol is, maar wanneer je merkt dat iets blijft knagen.

Vertel wat er met jou gebeurt

Wanneer je jouw gevoel uitspreekt, hoef je de ander niet meteen te beschuldigen. Vertel eerst wat een situatie met jou doet en waarom die belangrijk voor je is. Het verschil zit tussen:

‘Jij houdt nooit rekening met mij.’

en:

‘Ik merk dat ik teleurgesteld raak wanneer hierover wordt besloten zonder dat ik erbij betrokken ben.’

In het tweede voorbeeld vertel je wat er met jou gebeurt. Daardoor wordt de kans groter dat de ander naar je kan luisteren zonder zich meteen te hoeven verdedigen.

Benoem wat je nodig hebt

Alleen zeggen dat je boos, verdrietig of teleurgesteld bent, is soms niet voldoende. Het helpt wanneer je ook benoemt wat je nodig hebt of graag anders zou willen. Misschien heb je behoefte aan duidelijkheid, aandacht, begrip, overleg, rust, erkenning of een duidelijke grens. Het kan ook zijn dat je iets wilt veranderen in de manier waarop jullie met elkaar omgaan. Vind je het lastig om een gevoelig gesprek te beginnen? Lees dan verder over een gesprek aangaan en gaande houden.

Stap voor stap vooruitgang boeken

Wanneer je met dit leerdoel aan de slag wilt, zul je stap voor stap vooruitgang kunnen boeken. Het positieve is dat je al weet wat er aan de hand is. Anders zou je dit artikel waarschijnlijk niet lezen. Begin niet meteen met het moeilijkste gesprek. Oefen eerst in situaties waarin je je redelijk veilig voelt. Benoem bijvoorbeeld een kleine irritatie, vertel dat iets je heeft geraakt of deel wat je ergens van vindt. Doorbreek het taboe en praat erover. Praat met dierbare vrienden of familie en wees niet bang om hulp te zoeken. Een onafhankelijke coach kan je helpen om te onderzoeken waarom je jouw gevoelens inhoudt en hoe je dit patroon kunt doorbreken.

Jouw gevoelens leren uitspreken

Jouw leerdoel is om jouw gevoelens eerder en duidelijker uit te spreken. Te veel gevoelens en emoties opkroppen kan leiden tot stress, afstand in relaties en een negatief beeld van jezelf. Door eerder te benoemen wat er in je omgaat, voorkom je dat gevoelens zich blijven opstapelen. Je geeft de ander bovendien de kans om jou beter te begrijpen. Je hoeft niet te wachten totdat je ontploft. Je kunt leren om stap voor stap woorden te geven aan wat je voelt, wat jou raakt en wat je nodig hebt.

Veelgestelde vragen over gevoelens opkroppen

Hieronder vind je antwoorden op veelgestelde vragen over gevoelens opkroppen, emoties binnenhouden en leren uitspreken wat je voelt.

Waarom krop ik mijn gevoelens op?

Je kunt gevoelens opkroppen omdat je niet hebt geleerd om erover te praten, bang bent voor afwijzing, conflicten wilt vermijden of anderen niet wilt belasten. Ook nare ervaringen kunnen ervoor zorgen dat je jouw gevoelens liever voor jezelf houdt.

Wat gebeurt er als je gevoelens te lang opkropt?

De spanning kan zich steeds verder opstapelen. Je kunt somber, gespannen of afstandelijk worden. Uiteindelijk kunnen de gevoelens naar binnen slaan of juist in een plotselinge emotionele uitbarsting naar buiten komen.

Waarom ontplof ik ineens?

Waarschijnlijk is de aanleiding voor de uitbarsting niet het enige wat er speelt. Vaak zijn er al langere tijd irritaties, teleurstellingen of gevoelens opgestapeld. De laatste gebeurtenis is dan de druppel die de emmer doet overlopen.

Is gevoelens opkroppen hetzelfde als introvert zijn?

Nee. Een introvert persoon kan gevoelens goed herkennen en uitspreken. Opkroppen betekent dat je belangrijke gevoelens structureel voor jezelf houdt, ook wanneer je daar last van krijgt.

Moet je ieder gevoel uitspreken?

Nee. Je hoeft niet ieder gevoel onmiddellijk te delen. Het is wel belangrijk om gevoelens die blijven terugkomen of jouw relatie met anderen beïnvloeden niet voortdurend weg te drukken.

Hoe leer ik eerder te zeggen wat mij dwarszit?

Begin met het herkennen en benoemen van jouw gevoel. Onderzoek wat jou precies raakt en wacht niet totdat de spanning te hoog is. Vertel vervolgens rustig wat de situatie met jou doet en wat je nodig hebt.

Kan gevoelens opkroppen leiden tot stress?

Ja. Wanneer je voortdurend gevoelens onderdrukt, blijft er innerlijke spanning bestaan. Dat kan leiden tot piekeren, onrust, vermoeidheid en stress.

Wat als de ander niet goed reageert op mijn gevoelens?

Het kan gebeuren dat de ander boos, afwijzend of defensief reageert. Het uitspreken van jouw gevoelens geeft geen garantie dat de ander jou begrijpt of meteen rekening met je houdt. Je hebt wel invloed op de manier waarop je vertelt wat er met jou gebeurt, wat jou raakt en wat je nodig hebt. De reactie van de ander kun je niet volledig bepalen.