home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / gesprek aangaan

Gesprekken aangaan en gaande houden: moeilijk voor jou?

Vind je het moeilijk om een gesprek aan te gaan of gaande te houden? Dat kan je behoorlijk belemmeren in sociale situaties. Je kunt steeds meer tegen sociale activiteiten opzien en misschien ga je ze uiteindelijk zelfs vermijden. Op een verjaardag of bruiloft naast een onbekende zitten? Help, waar moet je het over hebben? Een feest dat leuk en ontspannend zou moeten zijn, voelt voor jou als een enorme berg waar je tegenop ziet. Misschien denk je: wie vindt mij nu interessant? Een gesprek aangaan is meer dan alleen een openingszin bedenken. Je moet contact durven maken, reageren op wat de ander zegt en zelf nieuwe onderwerpen inbrengen. Wanneer je daarbij sterk bezig bent met hoe je overkomt of bang bent dat het gesprek stilvalt, wordt een normaal gesprek al snel een prestatie.

Je aandacht ligt dan niet meer bij de ander, maar bij jezelf. Je denkt voortdurend: wat moet ik nu zeggen, vindt de ander mij wel interessant en hoe voorkom ik een ongemakkelijke stilte? Juist daardoor wordt het moeilijker om ontspannen te luisteren en spontaan te reageren. Er is zeker iets aan te doen. In dit artikel lees je waarom je het moeilijk kunt vinden om een gesprek te beginnen, hoe een gesprek meestal is opgebouwd en wat je helpt om het gaande te houden. Wil je eerst meer lezen over duidelijk zeggen wat je denkt, voelt of wilt? Lees dan verder bij assertief leren communiceren: zeggen wat je bedoelt. Op deze pagina gaan we in op drie onderdelen:

• Een gesprek beginnen: de drempel nemen, contact maken en een eerste onderwerp openen.
• Een gesprek gaande houden: luisteren, doorvragen, aansluiten en zelf iets inbrengen.
• Een gesprek afsluiten: herkennen wanneer het gesprek ten einde loopt en het prettig afronden.

Waar ben je bang voor als je een gesprek moet beginnen?

Er kunnen allerlei angsten zijn waardoor je een gesprek liever uit de weg gaat of niet durft te beginnen. Misschien denk je:

• Ik ben niet interessant genoeg.
• Ik weet nergens iets van en voel mij dom.
• Ik ben bang dat ik een flater bega.
• Ik ben bang dat ik iemand beledig.
• Ik ben bang dat ik een discussie moet aangaan.
• Ik ben bang dat ik ga stotteren of hakkelen.
• Ik ben bang dat ik stilval.
• Ik ben bang dat ik knalrood word.
• Ik ben bang dat het zweet mij uitbreekt.
• Ik ben bang dat iemand mij om mijn mening vraagt.

Er zijn ongetwijfeld nog meer angsten te bedenken. Welke herken jij? Misschien staat jouw angst er nog niet tussen. Houd je jezelf vooral in omdat je bang bent dat je iets doms, vreemds of verkeerds zegt? Lees dan verder over bang zijn om iets verkeerds te zeggen.

Welke fasen heeft een gesprek?

Een goed gesprek verloopt meestal volgens een herkenbaar patroon en bestaat uit drie fasen:

• Het begin.
• Het middengedeelte.
• Het einde.

Dat lijkt misschien vanzelfsprekend, maar de opbouw is belangrijk. Wanneer je midden in een gesprek valt, heb je vaak onvoldoende zicht op de context. Wanneer een duidelijke afsluiting ontbreekt, kan een gesprek onafgemaakt aanvoelen. Een goede opbouw zorgt ervoor dat een gesprek natuurlijk verloopt en als afgerond wordt ervaren. Het kan je bovendien houvast geven wanneer je niet goed weet wat je moet zeggen.

Eerste fase: hoe begin je een gesprek?

Het begin bestaat uit twee onderdelen. Je zoekt contact met jouw gesprekspartner en begint vervolgens met een algemeen of luchtig onderwerp. Dit is een oriënterende fase waarin je elkaar eerst enigszins verkent. Een gesprek met een vreemde beginnen, boezemt veel mensen angst in. De meeste mensen piekeren vooral over de vraag hoe ze moeten beginnen. Waar moet je het over hebben? Wat is een goede openingszin? De perfecte opening bestaat niet. Vaak kun je inspiratie halen uit de situatie waarin je je bevindt. Je kunt iets over jezelf vertellen of belangstelling tonen voor de ander. Kijk ook eens goed waar je bent. Misschien kun je iets zeggen over de aanwezigen, de omgeving of de reden waarom je daar bent. Kijk, observeer en doe inspiratie op. Zoek het vooral niet te moeilijk. Je kunt bijvoorbeeld zeggen:

• ‘Hoe ken jij de gastheer of gastvrouw?’
• ‘Ben je hier al vaker geweest?’
• ‘Wat bracht jou hier vandaag?’
• ‘Wat vond jij van de bijeenkomst?’
• ‘Ik geloof dat wij elkaar nog niet kennen.’

Een openingszin hoeft niet bijzonder of origineel te zijn. Het doel is alleen dat er contact ontstaat en dat de ander iets heeft waarop die kan reageren.

Tweede fase: hoe houd je het gesprek gaande?

Wanneer het eerste contact is gelegd, begint het middengedeelte. In deze fase verdiept het gesprek zich en wordt het op een natuurlijke manier persoonlijker. Je kunt immers niet eindeloos over koetjes en kalfjes blijven praten. Het gesprek gaat bijvoorbeeld over werk, gezin, gezondheid, interesses, ervaringen of dagelijkse bezigheden. Vooral goed luisteren is belangrijk. Daarmee krijg je informatie over de ander die je opnieuw als gespreksstof kunt gebruiken. De ander geeft soms spontaan informatie zonder dat je daar specifiek om hebt gevraagd.

Wat helpt om een gesprek gaande te houden?

Actief luisteren is de belangrijkste vaardigheid. Wanneer je aandachtig luistert, hoor je aanknopingspunten waarop je kunt doorvragen. Zo ontstaat een gesprek waarin onderwerpen op een natuurlijke manier in elkaar overvloeien. Je kunt letten op:

• Wat de ander vertelt over werk, gezin, hobby’s of ervaringen.
• Woorden waarop de ander nadruk legt.
• Onderwerpen waarover de ander zichtbaar enthousiast wordt.
• Gevoelens die in het verhaal naar voren komen.
• Opvallende details waarop je kunt terugkomen.

Let ook op zichtbare kenmerken van jouw gesprekspartner. Draagt iemand bijvoorbeeld een bijzondere onderscheiding, een opvallend sieraad of iets wat naar een hobby verwijst? Dan kan dat een aanknopingspunt zijn om het gesprek gaande te houden.

Voel je je tijdens vrijwel ieder gesprek gespannen, geforceerd of onzeker? Lees dan verder over je ongemakkelijk voelen tijdens gesprekken.

Wat doe je wanneer er een stilte valt?

Veel mensen zijn bang dat er stiltes vallen. Gekscherend wordt dan weleens gezegd: ‘Kijk, de dominee komt voorbij.’ In jouw hoofd ben je ondertussen druk bezig om een nieuw onderwerp te bedenken dat logisch aansluit op wat er eerder is gezegd. Hoe langer de stilte duurt, hoe ongemakkelijker die voor jou kan voelen. Ook jouw lichaamstaal kan dat verraden. Misschien krijg je een rood hoofd, schuif je ongemakkelijk heen en weer op jouw stoel of begin je te zweten. Een stilte hoeft echter niet te betekenen dat het gesprek mislukt. Beide gesprekspartners kunnen even nadenken. Je hoeft de stilte niet onmiddellijk op te vullen. Je kunt daarna:

• Terugkomen op iets wat eerder is gezegd.
• Een verduidelijkende vraag stellen.
• Zelf iets over een vergelijkbare ervaring vertellen.
• Een nieuw onderwerp aansnijden dat past bij de situatie.
• Benoemen: ‘Ik moest even nadenken.’

Wat doe je wanneer emoties aan bod komen?

Wanneer een gesprek persoonlijker wordt, kunnen ook emoties naar voren komen. Misschien raak je onverwacht een gevoelige snaar of vertelt iemand iets wat veel voor hem of haar betekent. Probeer dan niet onmiddellijk een oplossing te bedenken of snel van onderwerp te veranderen. Luister goed, toon begrip en geef de ander ruimte om te vertellen.

Komen de emoties bij jezelf naar boven? Schaam je daar dan niet voor. Luister ook naar jezelf en geef op een passende manier aan wat het gesprek met jou doet. Je kunt bijvoorbeeld zeggen:

• ‘Dat raakt mij.’
• ‘Ik merk dat dit iets met mij doet.’
• ‘Ik moet hier even over nadenken.’
• ‘Ik vind het moeilijk om hier woorden aan te geven.’

Derde fase: hoe sluit je een gesprek goed af?

Wanneer je een gesprek goed afsluit, kun je daarna met een vrij gevoel iets anders gaan doen. Een goede afsluiting zorgt er bovendien voor dat je later op een prettige manier opnieuw een gesprek met deze persoon kunt aangaan.

Met een goede afsluiting laat je merken dat je het gesprek hebt gewaardeerd. Dat is iets anders dan gehaast zeggen: ‘Doei’ of: ‘We bellen.’ Een plotselinge of gehaaste afsluiting kan bij jouw gesprekspartner een vreemd of onbevredigend gevoel achterlaten. Welke afsluiting passend is, hangt af van de situatie, de persoon, de omstandigheden en de inhoud van het gesprek. Je kunt bijvoorbeeld zeggen:

• ‘Ik vond het leuk om je te spreken.’
• ‘Dank je dat je dit met mij wilde delen.’
• ‘Ik ga weer even verder, maar het was fijn om kennis te maken.’
• ‘Laten we hier later nog eens op terugkomen.’
• ‘Ik hoop je binnenkort weer te spreken.’

Ook oogcontact, een handdruk of in sommige situaties een passende aanraking kan onderdeel zijn van de afsluiting.

Veelgestelde vragen – FAQ

Hieronder vind je antwoorden op veelgestelde vragen over gesprekken aangaan, gaande houden en afronden.

Waarom vind ik het moeilijk om een gesprek te beginnen?

Dat kan komen doordat je bang bent om afgewezen te worden, niet weet waarover je moet praten of sterk bezig bent met hoe je overkomt. Daardoor voelt de eerste stap groter dan die in werkelijkheid is.

Hoe begin je een gesprek met een onbekende?

Gebruik de situatie als uitgangspunt. Vraag bijvoorbeeld hoe iemand de gastheer kent, waarom die bij de bijeenkomst aanwezig is of wat die van de omgeving vindt. Een eenvoudige opening is vaak voldoende.

Waar kun je over praten tijdens smalltalk?

Je kunt praten over de gelegenheid, de omgeving, werk, interesses, reizen, eten of iets wat op dat moment gebeurt. Smalltalk is vooral bedoeld om contact te maken en hoeft niet direct diepgaand te zijn.

Hoe houd je een gesprek gaande?

Luister actief, stel vervolgvragen en sluit aan op informatie die de ander spontaan geeft. Vertel ook iets over jezelf, zodat het geen verhoor wordt maar een wederzijds gesprek.

Wat kun je doen als er een stilte valt?

Raak niet direct in paniek. Een korte stilte is normaal. Je kunt terugkomen op een eerder onderwerp, een nieuwe vraag stellen of benoemen dat je even moest nadenken.

Hoe stel je goede vragen tijdens een gesprek?

Stel open vragen waarop de ander meer kan antwoorden dan alleen ja of nee. Vraag bijvoorbeeld: ‘Hoe was dat voor jou?’ of: ‘Wat vond je daar interessant aan?’

Hoe sluit je een gesprek netjes af?

Geef aan dat je het gesprek hebt gewaardeerd en maak duidelijk dat je verdergaat. Zeg bijvoorbeeld: ‘Ik vond het leuk om je te spreken. Ik ga weer even verder.’

Waarom ben ik tijdens gesprekken vooral met mezelf bezig?

Dat gebeurt vaak wanneer je onzeker bent of bang bent om iets verkeerds te zeggen. Je aandacht verschuift dan van de ander naar jouw eigen woorden, houding en gedrag. Daardoor wordt het moeilijker om goed te luisteren en spontaan te reageren.