Vrijblijvend adviesgesprek
Contact opnemen
Google+ Facebook Twitter Linkedin YouTube
Direct informatie? 0528 23 60 30
Of mail naar: info@desteven.nl
zoeken

Rolstress: wat is dat precies?

Rolstress ontstaat door rolonduidelijkheid. Dat betekent: er zijn verschillende verwachtingen bij de rol die wordt vervuld. Vooral in beroepen waar veel met mensen wordt gewerkt komt rolstress voor. Te denken valt aan beroepen in de zorg, het onderwijs (docent, leerkracht), maatschappelijke beroepen, predikant maar ook in leidinggevende functies.

Verwachtingen zijn verschillend

Rolstress: wat is dat?Rolstress ontstaat vooral wanneer er verschillende verwachtingen zijn over het invullen van een bepaalde rol of functie. Rolonduidelijkheid kan leiden tot verwarring en er kan verschillende beeldvorming over het vervullen van een functie ontstaan.

Vormen

We noemen een drietal vormen van rolstress:

Rolambiguïteit

Rolambiguïteit is een vorm van rolstress. Wanneer is er sprake van? Wanneer u gebrek aan informatie hebt om uw functie te vervullen terwijl u die informatie wel nodig hebt om uw werk goed te kunnen uitvoeren.  Oorzaak kan zijn dat de informatie wel beschikbaar is maar niet is gedeeld of gecommuniceerd.

Voorbeeld van rol ambiguïteit

Een leidinggevende uit het middenkader zei het ooit als volgt: ‘soms moet ik beslissingen en keuzes van de organisatie uitdragen aan mijn medewerkers terwijl ik niet de informatie heb waarom de leiding tot deze keuzes is gekomen. Het gevolg daarvan is dat ik het organisatiebeleid niet goed kan uitleggen, onzeker wordt en op antwoorden van mijn teamleden geen bevredigend antwoord heb’.

Gevolgen rolstress

De gevolgen van rolstress kunnen als volgt geformuleerd worden:

  • Rolstress kan de inter-persoonlijke relaties schaden en spanning geven tussen collega’s, medewerkers en leidinggevenden
  • Er kan ontevredenheid ontstaan bij de medewerker over zijn werksituatie en vaak verlaat de medewerker de organisatie
  • Er ontstaat stress en spanning bij de medewerker en in veel gevallen dreigt de burn-out omdat de medewerker een te hoog beroep op zijn reserves doet

Kenmerken van een burnout

Rolconflicten

Rolconflicten ontstaan in situaties wanneer u een rol moet vervullen die ingaat tegen uw eigen normen en waarden of wanneer u meerdere rollen moet vervullen die strijdig zijn met elkaar. Bij veranderingsprocessen in organisaties zijn rolconflicten bijna onvermijdelijk. Echter: ze kunnen leiden tot stress, verwarring en zelfs tot psychische problemen.

Voorbeelden van rolconflicten

Voorbeelden van rolconflicten noemen we uit diverse functies:

  • De interne HRM adviseur is enerzijds een luisterend oor voor de medewerker (en soms zelfs een soort van praatpaal voor sommige medewerkers) terwijl hij/zij aan de andere kant het organisatiebeleid moet uitdragen en vertegenwoordigen. Zolang de zon schijnt is er niets aan de hand. Echter zodra er arbeidsconflicten ontstaan tussen medewerker en werkgever kan dit rolconflict leiden tot spanning en stress bij de HRM-medewerker.
  • De docent op school is enerzijds vertrouwenspersoon van de kinderen. Anderzijds heeft de schoolleiding ook een belang en dat kan een ander belang zijn dan het belang van de leerlingen. En tot slot komt de docent in aanraking met de ouders van de leerlingen die toch ook nog wel weer een ander belang kunnen hebben dan de kinderen.
  • De predikant is (vaak)  preses van de kerkenraad in veel gemeenten, anderzijds is hij pastor, geeft hij catechisatie en op zondag mag hij preken. Kortom: predikanten vervullen meerdere rollen die op voorhand al conflicteren en leiden tot strijdige verwachtingen. Ooit zei een predikant: ‘de gemeenteleden verwachten dat ik op bezoek kom op verjaardagen wanneer ze op hoge leeftijd zijn terwijl ik al blij ben als ik voldoende tijd heb voor het crisispastoraat’.

We noemen drie willekeurige voorbeelden maar er zijn er zoveel te noemen. Wat denkt u van leidinggevenden uit het middenkader die altijd tussen de belangen van de directie en de eigen teamleden moeten laveren.

Rolconflicten en burnoutPersoonlijkheidsfactoren en rolconflicten

Nu de combinatie tussen de persoonlijkheid en conflicterende rollen. Wie qua aard en karakter betrokken en loyaal is en daarnaast een hoog verantwoordelijkheidsgevoel heeft en het voor iedereen ook nog zo goed mogelijk wil doen kan in de probleemzone terecht komen. Strijdige en conflicterende verwachtingen enerzijds en anderzijds het voor ieder goed willen doen, leidt tot stress en soms zelfs tot uitputting en burnout.

Persoonskenmerken bij burnout

Roloverbelasting

Roloverbelasting is de derde vorm van rolstress. Waarover gaat het? We noemen twee vormen:

  • Kwalitatieve roloverbelasting ontstaat wanneer de medewerker het gevoel heeft dat hij onvoldoende vaardigheid en competenties heeft om de taken te kunnen uitvoeren.
  • Kwantitatieve roloverbelasting ontstaat wanneer er te veel werk is wat binnen een bepaalde periode moet worden uitgevoerd.

Leerdoelen gericht op stressreductie

We hebben nog veel meer leerdoelen voor coaching gericht op stressreductie voor u uitgewerkt. U kunt ook het overzicht bekijken met alle persoonlijke leerdoelen.

Leerdoelen gericht op stressreductie

Verwante informatie

Wilt u meer informatie over coaching gericht op vermindering van stress?

Auteur

Dit artikel is geschreven door Jan Stevens.

Coach Jan Stevens