home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / consequent

Consequent als kernkwaliteit

Consequent zijn is een kwaliteit. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten betekent consequent zijn dat er een herkenbare lijn zit in wat je afspreekt, besluit en vervolgens doet. Je kunt volgens een vast stramien of een vastomlijnd plan jouw taken uitvoeren en bent consequent in de naleving van procedures, werkafspraken of regels. Maar consequent zijn gaat niet alleen over regels. Het betekent ook dat anderen weten waar ze bij jou aan toe zijn.

Consequent zijn geeft anderen houvast

Een belangrijke kracht van consequent gedrag is dat het voorspelbaarheid en houvast geeft. Wanneer jij vandaag hetzelfde uitgangspunt hanteert als morgen, afspraken niet telkens anders uitlegt en een herkenbare lijn volgt, weten anderen beter waar ze aan toe zijn. Dat kan vertrouwen geven. Zeker wanneer je leidinggeeft, afspraken bewaakt of anderen beoordeelt, is het belangrijk dat je niet de ene keer zus en de andere keer zo handelt zonder duidelijke reden.

Consequent zijn op de werkvloer

Op de werkvloer is deze kwaliteit in tal van functies goed te benutten. Denk bijvoorbeeld aan de naleving van regels op het gebied van kwaliteit, hygiëne en veiligheid. Ook in een leidinggevende functie kan consequent handelen belangrijk zijn. Maar consequent zijn heeft niet altijd met regelgeving te maken. Je kunt ook consequent zijn in het onderhouden van de tuin, het bijwerken van de administratie of het beoordelen van werkzaamheden. Dan hanteer je een vaste en gedegen aanpak en zit er een herkenbare lijn in jouw handelen.

Wanneer wordt consequent zijn een valkuil?

De valkuil van consequent zijn is dat je te principieel, te radicaal of te rechtlijnig wordt. Je gaat dan te ver in het vasthouden aan regels, afspraken of een eenmaal gekozen lijn. Zodra je in die valkuil terechtkomt, laat je je te veel leiden door de ‘letter van de wet’ en kijk je te weinig naar ‘de geest waarin bepaalde regelgeving is opgesteld’. Wat bedoeld was om duidelijkheid en houvast te geven, kan dan omslaan in starheid.

Consequent zijn is niet hetzelfde als star zijn

Een consequente lijn betekent niet dat iedere situatie exact dezelfde behandeling moet krijgen. Soms zijn omstandigheden werkelijk anders en vraagt een uitzondering om een andere afweging. Wanneer je daar geen ruimte voor hebt, wordt consequent zijn starheid. Het gaat er dus niet om dat je nooit afwijkt, maar dat je kunt uitleggen waarom je een bepaalde lijn volgt en waarom een uitzonderlijke situatie soms een andere aanpak rechtvaardigt. Flexibiliteit hoeft jouw consequentheid niet onderuit te halen. Het kan juist voorkomen dat de regel belangrijker wordt dan de bedoeling ervan.

De rekkelijken en de preciezen hebben elkaar nodig

Daarom zeg ik weleens: de rekkelijken hebben de preciezen nodig, anders worden ze te rekkelijk, en de preciezen hebben de rekkelijken nodig, anders worden ze te precies. Wie erg consequent is, kan baat hebben bij iemand die gemakkelijker naar omstandigheden kijkt, ruimte ziet voor uitzonderingen en minder strak aan een bestaand patroon vasthoudt. Andersom kan de heel flexibele mens juist geholpen zijn door iemand die zegt: we hadden dit afgesproken, laten we ons daar dan ook aan houden.

Voor de heel flexibele mens kan consequent zijn juist een leerdoel zijn

Bij een ander mens ligt de ontwikkeling dus precies andersom. Iemand die van nature flexibel en soepel handelt, kan gemakkelijk meebewegen met omstandigheden en nieuwe situaties. Dat is een kwaliteit. Maar wanneer flexibiliteit doorschiet, kan iemand wispelturig worden, steeds van aanpak veranderen of afspraken telkens anders toepassen. Voor zo iemand kan consequent zijn juist een ontwikkeldoel zijn: een lijn kiezen, afspraken vasthouden en niet bij iedere verandering meteen uit een ander vaatje tappen.

Welke ontwikkeldoelen passen bij consequent zijn?

Het leerdoel is niet om jouw vaste lijn los te laten. De ontwikkeling zit in consequent blijven zonder te precies, te principieel of te star te worden. Deze ontwikkeldoelen kunnen daarbij passen:

• Ruimte houden voor uitzonderlijke situaties wanneer daar een goede reden voor is.
• Open blijven staan voor andere meningen en nieuwe informatie zonder iedere keer van koers te veranderen.
• Een gezonde balans vinden tussen consequent handelen en voldoende flexibiliteit.

Waar kun je je aan ergeren als je consequent bent?

Het tegenovergestelde van consequent zit waarschijnlijk snel in jouw irritatiezone. Je kunt moeite hebben met wispelturigheid, van de hak op de tak springen, regels te pas en te onpas toepassen of mensen die steeds uit een ander vaatje tappen wanneer het over hun beginselen gaat. Juist omdat jij waarde hecht aan een vaste lijn, kan inconsequent gedrag onbetrouwbaar of onduidelijk op je overkomen. Tegelijk zit daar jouw eigen spiegel: niet iedere verandering van standpunt is wispelturig. Soms heeft iemand nieuwe informatie gekregen of is de situatie werkelijk veranderd.

Vragen over consequent zijn

Over consequent gedrag kunnen in de praktijk nog andere vragen ontstaan. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Is consequent zijn hetzelfde als streng zijn?

Nee. Consequent zijn betekent dat er een herkenbare lijn zit in jouw handelen en afspraken. Streng zijn zegt meer over hoe weinig ruimte je geeft. Je kunt consequent zijn en tegelijkertijd vriendelijk, redelijk en flexibel omgaan met bijzondere omstandigheden.

Mag je van een afspraak afwijken als je consequent bent?

Ja, wanneer daar een goede reden voor is. Consequent zijn betekent niet dat afspraken onaantastbaar zijn. Het helpt wel wanneer je duidelijk maakt waarom je afwijkt en voorkomt dat uitzonderingen willekeurig worden toegepast.

Kun je consequent zijn en toch van mening veranderen?

Zeker. Nieuwe feiten of inzichten kunnen aanleiding zijn om jouw standpunt te herzien. Consequent zijn betekent niet dat je koste wat kost blijft vasthouden aan een eerdere mening. Het gaat erom dat jouw verandering uitlegbaar is en niet voortkomt uit willekeur.

Waarom is consequent gedrag belangrijk bij leidinggeven?

Omdat medewerkers willen weten waar ze aan toe zijn. Wanneer dezelfde situatie de ene keer heel anders wordt behandeld dan de andere zonder duidelijke reden, kan dat onrechtvaardig of willekeurig voelen. Een herkenbare lijn geeft duidelijkheid.

Wanneer wordt flexibiliteit wispelturigheid?

Flexibiliteit wordt wispelturig wanneer je zo gemakkelijk meebeweegt dat nauwelijks nog duidelijk is waar je voor staat of welke afspraak geldt. Dan is aanpassingsvermogen niet langer de kracht en kan een consequenter uitgangspunt juist helpen.