home / persoonlijke ontwikkeling / hoogbegaafd coaching / anders voelen

Waarom voelen veel hoogbegaafde personen zich anders?

Waarom voelen veel hoogbegaafde personen zich anders dan de mensen om hen heen? Misschien heb jij dat gevoel al van jongs af aan. Je deed mee op school, had contact met anderen en leek voor de buitenwereld gewoon onderdeel van de groep. Toch voelde dat voor jou niet altijd zo. Je merkte dat je anders dacht, andere vragen stelde, meer zag of behoefte had aan een andere diepgang. Dat anders voelen hoeft niet te betekenen dat er iets mis met je is. Het kan ontstaan doordat jouw manier van denken, waarnemen, beleven en contact maken niet vanzelf aansluit bij die van de mensen in jouw omgeving. Jij kunt sneller verbanden leggen, langer over onderwerpen nadenken of veel betekenis geven aan iets waar anderen gemakkelijk aan voorbijgaan. Daardoor kun je je onbegrepen, afwijkend of alleen voelen, zelfs wanneer je voldoende mensen om je heen hebt.

Het gaat niet om de wens om anders te zijn, maar om verschillen die je werkelijk ervaart in denken, voelen, waarnemen en contact maken.

In dit artikel ga ik in op de vraag waarom veel hoogbegaafde personen zich anders voelen. Je leest hoe dat gevoel al in de jeugd kan ontstaan, hoe het zichtbaar wordt in contact met anderen en waarom je kunt gaan twijfelen aan jezelf wanneer jouw omgeving je niet goed begrijpt.

Ik heb daarnaast een serie artikelen geschreven over verschillende kanten van hoogbegaafd zijn en je anders voelen. Daarin ga ik onder andere in op aansluiting missen, uit de toon vallen, een andere belevingswereld, sociale onhandigheid, labels en de invloed van de buitenwereld.

Wat zijn de kenmerken van anders zijn?

Je anders voelen kan op verschillende manieren tot uiting komen. Misschien herken jij jezelf in één van de onderstaande situaties, maar het kan ook zijn dat meerdere ervaringen tegelijkertijd een rol spelen.

• Je kunt voldoende mensen om je heen hebben en toch geen echte verbinding ervaren. In mijn artikel over aansluiting missen schrijf ik over het verschil tussen contact hebben en je werkelijk verbonden voelen.
• Misschien merk je dat jouw reacties, interesses of manier van denken afwijken van wat anderen verwachten. In mijn artikel over uit de toon vallen schrijf ik over wat het met je doet wanneer je jezelf voortdurend als afwijkend ervaart.
• Je kunt situaties intenser, diepgaander of op een heel andere manier beleven. In mijn artikel over de belevingswereld van hoogbegaafden krijg je meer inzicht in de manier waarop denken, voelen en waarnemen met elkaar samenhangen.
• Veel hoogbegaafde personen ervaren dat zij afwijken van het gemiddelde. Dat kan verdriet geven, zeker wanneer je merkt dat jouw manier van denken, voelen en beleven niet vanzelf aansluit bij die van de mensen om je heen. Daarom verzuchten veel hoogbegaafde mensen weleens: was ik ook maar gewoon, was ik maar net als de rest. In mijn artikel Was ik ook maar gewoon? schrijf ik over dat verlangen en over wat ‘gewoon’ eigenlijk betekent wanneer jij jezelf steeds vergelijkt met anderen.
• Verschillen in tempo, diepgang en communicatie kunnen het beeld oproepen dat jij sociaal onhandig bent. In mijn artikel over hoogbegaafd en sociaal onhandig zijn schrijf ik over de vraag of dit werkelijk een gebrek aan sociale vaardigheden is of vooral een oordeel van anderen.
• Je kunt snel denken en veel overzien, terwijl eenvoudige praktische handelingen juist moeizaam verlopen. In mijn artikel over onhandigheid bij hoogbegaafdheid schrijf ik over de verschillende betekenissen die onhandigheid kan hebben.
• Wanneer anderen jouw gedrag niet begrijpen, kunnen zij daar snel een etiket of oordeel aan verbinden. In mijn artikel over labels en hokjes schrijf ik over wat zulke beelden met jouw zelfbeeld kunnen doen.
• Verwachtingen, opmerkingen en beperkingen van anderen kunnen ervoor zorgen dat jij jezelf afremt of gaat twijfelen aan jouw eigen waarneming. In mijn artikel over de invloed van de buitenwereld op hoogbegaafden schrijf ik over aanpassen, bevestiging zoeken en opnieuw leren vertrouwen op jezelf.
• Jouw manier van leren was anders dan 'gemiddeld'. In mijn artikel over: je past niet in het schoolsysteem leg ik dat verder uit. 

Voelt iedere hoogbegaafde zich anders?

Nee, niet iedere hoogbegaafde persoon heeft het gevoel anders te zijn. Veel hangt af van de omgeving waarin je opgroeit en van de mensen die je om je heen hebt. Wanneer je voldoende aansluiting ervaart, kan hoogbegaafdheid heel vanzelfsprekend voelen.

Ik denk bijvoorbeeld aan een klant van mij die opgroeide in een klein dorp in het mooie Friesland. Hij zat op een dorpsschool met achttien kinderen in de klas. Van die achttien kinderen gingen er later elf naar het vwo. Hij zat dus tussen veel kinderen die ongeveer op dezelfde manier dachten, snel verbanden legden en vergelijkbare interesses hadden.

Hij voelde zich in die klas begrepen en ervoer voldoende aansluiting. Voor hem was zijn manier van denken helemaal niet zo afwijkend, omdat er veel ontwikkelingsgelijken om hem heen waren. Hij heeft zich in zijn jeugd dan ook nauwelijks anders gevoeld.

Je anders voelen ontstaat dus niet alleen doordat jij anders denkt of beleeft. Het ontstaat vaak ook doordat je in een omgeving zit waarin je weinig ontwikkelingsgelijken ontmoet. Wanneer bijna niemand jouw tempo, vragen, humor of behoefte aan diepgang herkent, wordt het verschil steeds zichtbaarder.

Kom je wel mensen tegen die jou gemakkelijk volgen en bij wie je niet steeds hoeft uit te leggen hoe je denkt, dan kan er iets bijzonders gebeuren. Je merkt dat je niet vreemd of moeilijk bent. Je bevond je misschien vooral lange tijd in een omgeving die onvoldoende bij jou aansloot.

Kreeg jij het label dromer?

Misschien is jou dat ook overkomen. De meester zei dat jij soms een dromer was. Je viel uit de toon in de klas. En inderdaad zat je vaak in jouw eigen fantasiewereld. Je kon ongelooflijk goed fantaseren en wegpeinzen. In de verte zag je de plaatjes al voor je en stelde jij je van alles voor in jouw hoofd.

Had jij andere interesses dan anderen in de klas?

Je had andere interesses dan andere kinderen bij jou in de klas. Diep in jouw hart vond je geschiedenis of aardrijkskunde leuk, maar je wilde het liever niet tegen anderen zeggen. Bang dat ze jou ‘raar’ of ‘apart’ zouden vinden. Want de meesten in de klas vonden dat stilzitten niet zo leuk als jij.

Ook luisterde je graag naar ‘grote mensen’. Soms vond je dat nog interessanter dan het omgaan met kinderen uit jouw klas.

Was jij vroeger een buitenbeentje in de klas?

Je had vrienden, je ging naar sport, je fietste met anderen mee naar school en toch voelde je je altijd een buitenbeentje. Voor anderen leek het alsof je erbij hoorde, maar voor jezelf had je dat gevoel niet. Je voelde je alsof je vanaf de zijlijn meedeed. Je was lijfelijk aanwezig, maar geestelijk niet. Je voelde je niet echt verbonden met de anderen.

Het leek alsof je alles vanaf de zijlijn meekreeg. Je voelde je niet echt betrokken bij alles wat er gebeurde en er ging dan ook veel langs je heen. Er ontging je veel en je kreeg niet alles mee, omdat je heel druk was met alles in je op te nemen wat er om je heen gebeurde.

Je was gewoon geen haantje-de-voorste. Luisteren en kijken deed je liever dan praten. Je had geen behoefte om mee te doen met de wilde spelletjes of de wilde plannen en ideeën van anderen. Je keek liever eerst de kat uit de boom. Je wilde eerst weten wat er allemaal gebeurde, hoe het ging en hoe anderen reageerden, voordat je zelf actie ondernam. Je voelde je onzeker en niet veilig wanneer je niet precies wist hoe iets zou gaan of zou verlopen.

Wat is er aan de hand?

Herken jij je in dit artikel? Wat zou er aan de hand kunnen zijn? Ik weet het niet, omdat ik jou niet ken. Er kunnen overigens tal van redenen zijn waarom jij je anders voelt dan anderen. Dat kan ook omdat jij een ander geloof aanhangt dan mensen in jouw omgeving of omdat je andere overtuigingen hebt dan de rest. Je kunt je anders voelen omdat je anders geaard bent dan andere mensen in jouw omgeving.

Maar in dit artikel doel ik op hoogbegaafde personen. Ook zij hebben vaak het gevoel dat ze anders zijn. Overigens is dat niet alleen een gevoel. Ze zijn anders, denken anders, ervaren de wereld anders en nemen andere zaken waar.

Heb jij voor jezelf al onderzocht of je misschien hoogbegaafd bent? Dat lijkt me zeker de moeite waard. Begrepen worden begint immers bij jezelf begrijpen. Gehoord worden begint bij jezelf horen.

Wat kun je doen wanneer jij je nog steeds anders voelt?

Voel jij je nog vaak anders? Zoek dan mensen bij wie jij je gehoord en gezien voelt. Mensen die jou begrijpen, met jou kunnen schakelen en bij wie jij jouw gedachten niet steeds hoeft af te remmen of eenvoudiger te maken.

Ik zeg het ook weleens zo: zoek mensen bij wie jij niet alleen iets brengt, maar bij wie je zelf ook voeding uit het contact haalt. Dat kan herkenning zijn, verdieping, nieuwe gedachten of simpelweg het gevoel dat je helemaal jezelf kunt zijn. Dat hoeven niet veel mensen te zijn. Soms maakt één persoon al een groot verschil. Iemand bij wie jij merkt: hier hoef ik mij niet kleiner te maken.

Artikelserie over hoogbegaafd en je anders voelen

Ik schreef een serie artikelen over het thema: hoogbegaafd en je anders voelen: 

• Aansluiting missen als hoogbegaafde
• Hoogbegaafd en uit de toon vallen
• De belevingswereld van hoogbegaafden
• Was ik ook maar gewoon als hoogbegaafde?
• Hoogbegaafd en sociaal onhandig
• Onhandigheid bij hoogbegaafdheid
• Labels en hokjes bij hoogbegaafdheid
• De invloed van de buitenwereld op hoogbegaafden
• Als hoogbegaafde niet passen in het schoolsysteem

Veelgestelde vragen - FAQ

Je anders voelen kan veel vragen oproepen. Zeker wanneer je dat gevoel al vanaf je jeugd kent, kun je je afvragen waar het vandaan komt en of het ooit verandert.

Voelt iedere hoogbegaafde persoon zich anders?

Nee. Niet iedere hoogbegaafde persoon heeft deze ervaring. Wanneer je opgroeit tussen voldoende ontwikkelingsgelijken en jouw omgeving goed aansluit bij jouw tempo, interesses en manier van denken, kun je je juist heel vanzelfsprekend onderdeel van de groep voelen.

Waarom voelen veel hoogbegaafde personen zich anders?

Dat gevoel ontstaat vaak doordat hun manier van denken, voelen, waarnemen en communiceren niet vanzelf aansluit bij die van de mensen om hen heen. Wanneer je weinig herkenning ervaart, wordt het verschil steeds zichtbaarder.

Wat zijn ontwikkelingsgelijken?

Ontwikkelingsgelijken zijn mensen met wie je voldoende aansluiting ervaart in bijvoorbeeld denktempo, interesses, diepgang, humor of emotionele ontwikkeling. Ze hoeven niet precies hetzelfde te zijn als jij, maar het contact voelt vaak gelijkwaardiger en vanzelfsprekender.

Voelen hoogsensitieve personen zich ook vaak anders?

Ja, dat kan. Hoogsensitieve personen kunnen prikkels, emoties en sferen intens verwerken en daardoor verschil ervaren met hun omgeving. Hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid zijn niet hetzelfde, maar het gevoel anders te zijn kan bij beide voorkomen.

Betekent je anders voelen dat je hoogbegaafd bent?

Nee. Er kunnen veel redenen zijn waarom iemand zich anders voelt. Hoogbegaafdheid kan een verklaring zijn, maar je kunt dit niet vaststellen op basis van alleen dat gevoel of een aantal herkenbare kenmerken.

Kan het gevoel van anders zijn minder worden?

Ja. Dat gebeurt vaak wanneer je jezelf beter begrijpt en mensen ontmoet bij wie je meer herkenning en aansluiting ervaart. Het verschil verdwijnt misschien niet, maar het hoeft dan niet langer te voelen alsof er iets mis met jou is.