Vrijblijvend adviesgesprek
Contact opnemen
Google+ Facebook Twitter Linkedin YouTube
Direct informatie? 0528 23 60 30
Of mail naar: info@desteven.nl
zoeken

Keuzes maken en respecteren

Keuzes maken of de keuze van anderen respecteren: vindt u dat wel eens moeilijk? Zou u willen leren om keuzes te maken op basis van uw eigen behoeften zonder dat u zich laat leiden door uw omgeving?

Keuzes maken en respecteren

Of wilt u leren om de ander juist vrij te laten in zijn/haar keuzes? Dit artikel gaat over:

Betekenis en definitie

Wat is een keuze precies? Is er een definitie voor? In feite gaat het over kiezen en beslissen. Iedere dag bestaat uit het maken van keuzes en het nemen van beslissingen.  Soms hele belangrijke keuzes zoals:

  • schaf ik een nieuwe auto aan of een tweedehands?
  • ga ik een woning kopen of huren?

Tot minder belangrijke keuzes als:

  • wat voor broek trek ik vandaag aan?
  • ga ik op de fiets of met de auto naar mijn werk?
  • wat gaan we vanavond eten?
  • welke taken ga ik vandaag eerst uitvoeren?

Maar hoe u het wendt of keert: wanneer u bij de kruising staat kiest u ervoor om linksaf, rechtsaf of rechtdoor te gaan. En wanneer u niet tot die keuze kunt komen, kiest u er onbewust voor om op de kruising stil te blijven staan.

Keuzes leren maken

Keuzes maken

Keuzes hebben te maken met de vervulling van uw behoeften en van uw behoeften patroon. Uw behoefte aan eten en drinken leidt tot de keuze om boodschappen te gaan doen. Uw behoefte aan waardering kan reden zijn om u in te zetten als vrijwilliger. Behoeften, keuzes en motivatie horen dus bij elkaar. Uw behoefte aan zekerheid kan ertoe leiden dat u ervoor kiest om maar eens een stapje harder te lopen op uw werk. De behoefte aan warmte, liefde en genegenheid helpt wellicht bij de keuze om niet alleen door het leven te willen gaan.

  • Kiezen vanuit jezelf

    Keuzes maken zal ten diepste uit uzelf moeten komen. Primair heeft dat te maken met de positieve vervulling van uw eigen behoeften en dus niet met de vervulling van de behoeften van de ander. Dat zal die ander écht zelf moeten doen. U bent verantwoordelijk voor uw keuzes en de ander is verantwoordelijk voor zijn/haar eigen keuzes. U bent verantwoordelijk voor zaken waar u invloed op hebt en u hebt geen invloed op het behoefte patroon van de ander.

  • U boven de ander stellen

    In het autonomieproces gaat het om geven en ontvangen in harmonie en balans. Wanneer u bij het maken van keuzes geen enkele rekening houdt met de behoeften, belangen of gevoelens van de ander dan stelt u zich boven de ander. U neemt op dat moment de ander niet serieus, u legt uw wil op, u bent te sturend en de ander kan alleen maar ja knikken op uw keuzes.

    • ‘Ze bekijken het maar: dit is mijn eigen keuze’

      Vaak wordt het in de wandelgang gezegd: ‘ze bekijken het maar: dit is mijn eigen keuze’. Dat is een houding die te maken heeft met ‘uzelf boven de ander stellen’. Het is voorbijgaan aan de behoeften en gevoelens van de ander.

    • ‘Ja maar ik ben toch baas over mijn eigen leven’

      Een tegenwerping kan zijn: ‘ik ben toch baas over mijn eigen leven’. Dat klopt in zekere zin maar het gaat er niet om dat uzelf geen keuzes zou moeten maken. Het gaat erover wanneer u in zijn geheel voorbijgaat aan de behoeften en belangen van de ander.

  • Uzelf ondergeschikt opstellen aan anderen

    Het andere uiterste ontstaat wanneer u uw keuzes en beslissingen geheel laat afhangen van de ander. U stelt zich dan ondergeschikt op. Kardinaal punt  is dit: maakt u keuzes op grond van de eigen behoeften (weliswaar in samenspraak met de omgeving) of maakt u keuzes op grond van de behoeften van de omgeving.

    • Waardering

      Soms is de omgeving doorslaggevend bij het maken van keuzes dat mensen daar een vorm van waardering uit halen. U wilt dan proberen om uw omgeving tevreden te stellen en de zogenaamde surrogaat-waardering die u dan krijgt, neemt u voor lief. Echter: u zult hierdoor geen zelfvertrouwen krijgen.

    • Kiezen is zo moeilijk

      Geen keuzes kunnen maken of vaak de verkeerde keuzes maken komt vaak voor wanneer u uw eigen behoeften onvoldoende kent of wanneer u erop uit bent om de behoeften van anderen te vervullen.

Keuzes en communicatie

Keuzes maken hoort bij uw verantwoordelijkheid en de keuzes van uw medemens horen bij zijn/haar verantwoordelijkheid. Zoals gezegd: het gaat om uw behoeften en gaat om de behoeften van de ander. Soms is dat spannend. Behoeften kunnen uiteen lopen. Belangen kunnen verschillend zijn. Kardinaal punt is: kunt u het hier samen over hebben? Niet veroordelend, niet bevoogdend, niet bedisselend of betweterig. Juist op basis van gelijkwaardigheid en respect: hoe sta jij er in en hoe sta ik er in?  Wat zijn jouw gevoelens en wat zijn mijn gevoelens? En kunnen we die gevoelens delen zonder elkaar te veroordelen? Dat komt onze relaties ten goede.

  • Keuzes maken vanuit de eigen behoeften GEEFT mij zelfvertrouwen
  • Door de keuzes van een ander te respecteren GEEF ik de ander zelfvertrouwen.

Keuzes leren respecteren

Keuzes respecteren

Wanneer u de ander respecteert bij het maken van zijn/haar keuzes dan respecteert u ten diepste het behoeftenpatroon van de ander alsmede het feit dat hij/zij bezig is deze te vervullen. U kunt daarmee de ander aanvaarden in wie hij/zij is, in de keuzes die hij/zij maakt. U hebt ontzag voor de keuzes van de ander en u kunt het waarderen dat de ander keuzes maakt op eigen behoeften. Overigens: wie dat begrijpt, hoeft de ander niet te claimen of op te eisen.

Ook bij het respecteren van keuzes is er sprake van een ‘onder’ en ‘boven’.

  • U stelt zich boven de ander

    Uw belangen laten prevaleren boven de belangen van de ander is een vorm van u boven de ander stellen. Het is voorbijgaan aan de behoeften van de ander.

    • 'Wij weten wat goed voor je is’

      Een voorbeeld is de patriarchale houding vanuit de ouderrol: ‘wij weten wat goed is voor de ander’. We duiden het met een voorbeeld.

      Zij kreeg op haar 26e een relatie met een jongeman van 28 jaar. Hun droom was om hun toekomst verder op te bouwen in Canada. Het liefst wilden ze daar een eigen agrarisch bedrijf opbouwen. De voorwaarden waren economisch gezien beduidend beter dan in Nederland. En na twee jaar vertelden ze dit aan de ouders. Waren de ouders enthousiast? Nee, helemaal niet! De reactie was teleurstellend.  Ze moesten nog zien wat er van terecht kwam daar in Canada. Bovendien spraken ze ook nog niet eens zo goed Engels. Stel dat het hun niet beviel daar of ze kregen heimwee: hoe moest het dan? Stel dat er kleinkinderen zouden komen dan konden zij die als opa en oma helemaal niet zien.

      Wat gebeurt hier? De ouders plaatsen hun eigen (overigens zeer begrijpelijke) behoefte (veelvuldig contact met hun kind) voorop, in plaats dat ze konden aanvaarden dat hun kind andere behoeften had (behoefte aan vrijheid, het avontuur om een nieuw bestaan op te bouwen etc.).

    • 'Je laat me in de steek’

      Hij werkte al 15 jaar bij hetzelfde bedrijf en was min of meer een belangrijke sleutelfiguur geworden. Toen kwam die aanbieding van een andere werkgever. Hij zou daar meer kunnen verdienen, maar hij had ook nog veel meer mogelijkheden om zich verder te ontwikkelen. Anderzijds: hij wist heel goed wat het voor het bedrijf zou betekenen als hij nu wegging. En het deed hem nog pijn ook: hij had hier jaren met veel plezier gewerkt en door dit bedrijf was hij zover gekomen. Daar was hij zijn huidige werkgever maar al te dankbaar voor. Toch koos hij voor zichzelf en maakte bekend dat hij over 3 maanden zou vertrekken.
      Reactie van de werkgever: ‘ik voel me in de steek gelaten, jarenlang heb ik in je geïnvesteerd en nu we daar de vruchten van plukken ga je weg’.

      Wat gebeurt hier? De werkgever etaleert de eigen behoeften en er is geen respect voor de behoeften van de ander.

    • 'Ze hebben me laten vallen’

      Het conflict op de werkvloer was al jarenlang aan de gang. Het sudderde in de wandelgangen en onder de collega’s werd de ontevredenheid over de gang van zaken vaak uitgesproken. Maar zij trok de stoute schoenen aan en ging het gesprek aan met de directie. Het liep hoog op. In een emotionele bui liet ze zich ontvallen dat ze zou vertrekken als het zo door zou gaan. Collega’s steunden haar unaniem en zeiden: ‘als jij weggaat, ga ik met je mee’. Het escaleerde en in een boze bui vertelde ze de directie dat ze met onmiddellijke ingang ontslag nam.

      Ze vertrok en u dacht het al: de collega’s bleven gewoon zitten waar ze zaten. Ze had het hier moeilijk mee en het gevoel dat collega’s haar hadden laten stikken.

      Wat gebeurt hier? De collega’s begrepen haar wel, bewonderden haar ook, maar hun eigen behoefte aan zekerheid (financiële zekerheid, een vaste baan) was groter dan de behoefte om hun collega te volgen in het avontuur. Zij voelde dit anders. Zij legde dit uit als egoïsme.

  • Ondergeschikt aan de ander

    Bij het respecteren van de keuzes van de ander kunt u zich ook ondergeschikt opstellen aan de ander. Dat betekent dat u uw eigen behoeften veronachtzaamt, niet serieus neemt, kleiner maakt dan ze zijn. Eigenlijk heeft dat niets met respecteren te maken. Eerder met doodzwijgen, wegkijken of doen ‘alsof het niet bestaat’. Soms gebeurt dat onder het mom van:

    • Ik ben het maar: ze moeten het zelf bekijken wat ze doen!
    • Ja, je houdt ze toch niet tegen, dus wie ben ik om er wat van te zeggen?
    • Het zal mijn tijd wel duren
    • Het kan me niet schelen wat ze doen!

Positieve keuzes of negatieve keuzes?

Een positieve keuze is een keuze die op uw behoeftenpatroon is gebaseerd. Wie positieve keuzes maakt op basis van eigen behoeften, krijgt positieve gevoelens en zelfvertrouwen. Een negatieve keuze is een keuze die niet op uw behoeftenpatroon is gebaseerd. Dat kan doordat u uw eigen behoefte onvoldoende kent, te weinig serieus neemt of omdat u keuzes maakt op basis van behoeften van de ander. Negatieve keuzes zorgen voor negatieve gevoelens en gebrek aan zelfvertrouwen.

Kiezen, beslissen en uw karaktereigenschappen

Keuzes maken heeft ook te maken met wie u bent als persoon. Bent u bedachtzaam, doordacht en weloverwogen of bent u geduldig? Dan is keuzes maken voor u een andere zaak dan wanneer u zeer daadkrachtig en doortastend bent in uw optreden! Bent u besluitvaardig? Of bent u juist besluiteloos en blijft u maar wikken en wegen?

Keuzestress

Keuzestress ontstaat wanneer er te veel keuzemogelijkheden zijn. U weet als het ware niet meer wat u kiezen moet omdat u overspoeld wordt met tal van opties en informatie. Maar keuzestress kan ook ontstaan omdat u uw behoeften onvoldoende kent, erkent of wanneer u deze onvoldoende serieus neemt. U laat zich leiden wellicht door de mogelijkheden die er zijn en niet door uw behoeften.

Leerdoelen

Dit artikel is geschreven in de serie over leerdoelen voor de training autonomie.

Leerdoelen training Autonomie

Training en coaching

Bekijk onze trainingen gericht op:

Auteur

Dit artikel is geschreven door Jan Stevens.

Coach Jan Stevens