Is macht een drijfveer in jouw loopbaan?
Is macht een drijfveer in jouw carrière of loopbaan? Binnen persoonlijke drijfveren in jouw loopbaan gaat het onder andere over wat jou aanzet, waar jij invloed op wilt hebben en welke positie bij jou past. Heb jij graag zeggenschap over anderen of invloed op een situatie? Merk je dat je graag wilt dat er gewerkt wordt zoals jij vindt dat het moet? Dan is het interessant om te onderzoeken of macht werkelijk jouw drijfveer is, of dat het eigenlijk gaat over invloed en zeggenschap.
Wat is macht precies?
Macht is een omstreden woord dat tal van negatieve associaties oproept. Maar macht hoeft niet per definitie negatief te zijn. Zo heeft de tandarts macht over jou wanneer jij als cliënt in de stoel ligt. Dat geldt ook voor de chirurg en in veel gevallen voor een arts of huisarts. Het is daarom goed om eerst te kijken wat we precies onder macht verstaan.
Iedereen die in een bepaalde situatie meer kennis heeft dan jij, heeft daar een vorm van macht. Kennis is dus macht. Iemand zei ooit: 'Kennis is macht, kennissen is machtiger.' Op basis van jouw expertise en kennis kun je macht verwerven. Maar macht kan ook voortkomen uit senioriteit, authenticiteit, de functie die je bekleedt of het beroep dat je uitoefent.
- Je hebt het vermogen om iets te laten gebeuren zoals jij het voor ogen hebt.
- Je hebt het vermogen om bepaalde situaties naar jouw hand te zetten.
- Je kunt op basis van overwicht mensen beïnvloeden zodat zij iets doen wat jij voor ogen hebt.
Is macht per definitie negatief?
Nee. De negatieve associatie ontstaat vooral doordat macht gemakkelijk wordt verbonden met machtsmisbruik of machtswellust. Maar dat is wat anders dan macht op zichzelf. Macht kan voortkomen uit deskundigheid, positie, verantwoordelijkheid of gezag. De vraag is vooral hoe je ermee omgaat en waarvoor je jouw macht gebruikt.
Wanneer wordt macht machtsmisbruik?
Bij machtsmisbruik wordt de positie of het overwicht gebruikt op een manier waarbij de ander nauwelijks ruimte krijgt. Dat is iets anders dan gezag uitoefenen. Een politieagent die optreedt, legt bijvoorbeeld niet zomaar zijn persoonlijke wil op, maar handelt vanuit zijn functie en bevoegdheden. Bij machtsmisbruik zie je andere patronen:
- Je legt jouw wil aan een ander op, ondanks protest of weerstand.
- Je staat niet open voor ideeën, suggesties of opmerkingen van anderen.
- Je laat jouw eigen belang voorgaan boven het organisatiebelang of teambelang.
- Je hebt onvoldoende oog voor de individuele belangen van medewerkers.
Wat zijn de gevolgen van machtsmisbruik?
Wanneer macht wordt misbruikt, zijn de gevolgen binnen een organisatie vaak zichtbaar. Mensen voelen zich niet gehoord of gezien en er ontstaat gemakkelijk spanning. Mogelijke signalen zijn:
- Een hoog personeelsverloop.
- Een hoog ziekteverzuim binnen het bedrijf of de afdeling.
- Van conflict naar conflict gaan zonder te onderzoeken waarom dat steeds gebeurt.
- Gebrek aan zelfreflectie.
- Gebrek aan inlevingsvermogen.
Wil je macht of wil je invloed en zeggenschap?
Dat is voor mij een belangrijke vraag. Is jouw drijfveer werkelijk om macht uit te oefenen over andere mensen? Of gaat het eigenlijk over zeggenschap en invloed in jouw werk? Dat is niet hetzelfde. Wanneer jij behoefte hebt aan invloed, wil je kunnen meepraten en meebeslissen over zaken die jouw werk of verantwoordelijkheid raken.
Je wilt bijvoorbeeld invloed op:
- Beslissingen die genomen worden.
- Situaties die zich voordoen.
- Het aannamebeleid van de organisatie.
- Strategische, tactische of operationele keuzes.
- De manier waarop jij jouw werk uitvoert.
- De manier waarop jij jouw doelstellingen behaalt.
- De werkmethodieken die je gebruikt.
- De volgorde waarin je jouw werk doet.
Wat zegt de behoefte aan macht over jouw loopbaan?
Wanneer macht, invloed of zeggenschap belangrijk voor je zijn, kan dat iets zeggen over de functies waarin jij tot jouw recht komt. Misschien wil je niet alleen uitvoeren wat anderen hebben bedacht, maar zelf invloed hebben op besluiten en richting. Misschien wil je verantwoordelijkheid dragen of merk je dat je graag een positie hebt waarin jouw kennis, expertise of oordeel gewicht heeft.
Daarom is het belangrijk om precies te onderzoeken wat jou drijft. Wil je werkelijk over anderen kunnen beschikken? Wil je beslissingen kunnen nemen? Wil je jouw deskundigheid kunnen inzetten? Of wil je vooral voldoende ruimte om jouw eigen werk vorm te geven? De antwoorden kunnen behoorlijk verschillen, terwijl mensen al snel zeggen: 'Ik wil meer invloed.'
Welke verantwoordelijkheid hoort bij macht?
Macht geeft mogelijkheden, maar brengt ook verantwoordelijkheid met zich mee. Wanneer jouw positie, kennis of functie maakt dat anderen afhankelijk zijn van jouw keuzes, vraagt dat om bewustzijn van de invloed die je hebt. Juist het verschil tussen macht gebruiken en macht misbruiken zit in de manier waarop je met die positie omgaat.
Het gaat dus niet alleen om de vraag hoeveel macht jij wilt hebben, maar ook om de vraag hoe jij met macht omgaat wanneer je haar eenmaal hebt.
Online training loopbaanontwikkeling
Wil je jouw loopbaan onderzoeken? Deze training helpt je jouw drijfveren herkennen, mogelijkheden afwegen en gericht werken aan een passende volgende stap in jouw werk.
Loopbaantest
Wil je onderzoeken wat voor jou belangrijk is in jouw werk? De loopbaantest helpt je jouw persoonlijke waarden en loopbaandrijfveren beter te herkennen.
E-book Je loopbaan is geen zitbaan
Wil je verder nadenken over jouw werk en loopbaan? In mijn e-book staan persoonlijke drijfveren, keuzes en beweging in jouw loopbaan centraal.
Veelgestelde vragen over macht als drijfveer
Macht kan voortkomen uit kennis, positie, expertise of functie en hoeft op zichzelf niet negatief te zijn. Belangrijk is vooral waarom je macht wilt, hoe je ermee omgaat en of jouw werkelijke behoefte misschien meer te maken heeft met invloed of zeggenschap. Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen.
Kan macht een persoonlijke drijfveer zijn?
Ja. Je kunt sterk gedreven worden door de behoefte om invloed uit te oefenen, beslissingen te nemen of situaties mede te bepalen. Het is wel belangrijk om te onderzoeken welke vorm van macht of invloed je precies zoekt.
Is macht altijd negatief?
Nee. Macht kan voortkomen uit jouw kennis, expertise, functie of verantwoordelijkheid. Negatief wordt het vooral wanneer macht wordt misbruikt en de belangen of grenzen van anderen geen ruimte meer krijgen.
Wat is het verschil tussen macht en machtsmisbruik?
Macht betekent dat je invloed of overwicht hebt. Bij machtsmisbruik gebruik je die positie vooral om jouw eigen wil of belang door te drukken, zonder voldoende oog te hebben voor anderen.
Is invloed hetzelfde als macht?
Nee. Ze liggen dicht bij elkaar, maar invloed en zeggenschap kunnen ook betekenen dat je wilt meepraten, meebeslissen of zelfstandig keuzes wilt maken zonder dat je macht over andere mensen wilt hebben.
Waarom is deze drijfveer belangrijk bij loopbaankeuzes?
Omdat de hoeveelheid invloed, zeggenschap en verantwoordelijkheid per functie sterk verschilt. Wanneer dit voor jou belangrijk is, kan een functie waarin je nauwelijks iets mag bepalen uiteindelijk onvoldoende bij je passen.
Hoeveel invloed wil jij in jouw loopbaan?
De behoefte aan macht kan bij nader onderzoek ook een behoefte aan invloed, zeggenschap of verantwoordelijkheid blijken te zijn. Het is daarom belangrijk om scherp te krijgen wat jij werkelijk nodig hebt in jouw werk. In deze podcast hoor je een gesprek tussen mijn dochter Aniek en mij over loopbaanontwikkeling. Wil je na dit artikel breder nadenken over jouw eigen loopbaan, luister dan eens naar ons gesprek.
Auteur en publicatiegegevens
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.
Publicatiedatum: 26-07-2017
Update: 22 augustus 2026.
