home / carriere / loopbaan / persoonlijke drijfveren / zeggenschap invloed

Zeggenschap en invloed als persoonlijke drijfveer

Zeggenschap en invloed kunnen belangrijke persoonlijke drijfveren in jouw loopbaan zijn. Je wilt dan niet alleen horen wat er besloten is, maar ook invloed hebben op de manier waarop keuzes worden gemaakt en uitgevoerd. Misschien wil je kunnen meedenken over beleid, jouw professionele oordeel laten meewegen of voldoende ruimte hebben om zelf beslissingen te nemen binnen jouw werk.

Voor de een is dat nauwelijks belangrijk. Die vindt het prima wanneer taken en kaders duidelijk zijn en anderen de grotere beslissingen nemen. Voor een ander is invloed juist een voorwaarde om plezier en betrokkenheid in het werk te houden. Wanneer je voortdurend wordt voorgeschreven wat je moet doen en hoe je het moet doen, kan dat behoorlijk gaan knellen.

Heb je in een hogere functie automatisch meer invloed?

Vaak neemt de formele zeggenschap toe naarmate je een hogere positie binnen een organisatie krijgt. Een lid van het managementteam kan bijvoorbeeld invloed hebben op strategische keuzes waar een medewerker op de werkvloer niet rechtstreeks over beslist. Toch is functieniveau maar één manier waarop invloed ontstaat.

Je kunt ook veel invloed hebben doordat je beschikt over bijzondere kennis of ervaring. Denk aan een senior specialist, adviseur of vakinhoudelijk deskundige wiens oordeel zwaar meeweegt voordat een besluit wordt genomen. Zeggenschap en invloed horen daarom niet automatisch bij leidinggeven. Een expert kan veel invloed hebben zonder één medewerker aan te sturen.

Hoe weet je of zeggenschap een belangrijke drijfveer voor jou is?

Je merkt het vaak aan situaties waarin jouw invloed wordt beperkt. Misschien kun je slecht tegen een leidinggevende die tot op detailniveau voorschrijft hoe jij jouw werk moet uitvoeren. Of je raakt gefrustreerd wanneer besluiten over jouw vakgebied worden genomen zonder dat iemand jouw kennis of mening vraagt. Niet omdat jij altijd jouw zin wilt krijgen, maar omdat je het belangrijk vindt dat jouw stem meetelt.

Andersom kun je veel energie krijgen van een functie waarin je wordt betrokken bij beslissingen, verantwoordelijkheid krijgt en ruimte hebt om jouw eigen professionele oordeel te gebruiken. Wanneer dat herkenbaar is, kan zeggenschap een wezenlijk onderdeel zijn van wat jij nodig hebt in jouw werk.

Wat zegt behoefte aan zeggenschap over jouw loopbaan?

Persoonlijke drijfveren zeggen iets over de voorwaarden waaronder jij het beste functioneert. Wanneer invloed belangrijk voor je is, kan een functie met weinig beslissingsruimte op termijn gaan wringen. Dat betekent niet automatisch dat je leidinggevende moet worden. Je kunt ook zoeken naar een seniorrol, een adviserende functie, een expertpositie of werk waarin je veel zelfstandigheid hebt.

Het is daarom interessant om niet alleen te vragen hoeveel invloed je wilt, maar ook waarop je invloed wilt hebben. Wil je mensen aansturen? Wil je invloed hebben op beleid? Wil je vooral zelf bepalen hoe jij jouw vak uitoefent? Of wil je vanuit jouw expertise richting geven aan beslissingen? Het antwoord maakt veel verschil voor de functies die bij jou passen.

Past een leidinggevende functie bij behoefte aan invloed?

Dat kan, maar het hoeft niet. Een leidinggevende functie geeft doorgaans meer formele verantwoordelijkheid en beslissingsruimte. Wanneer jij graag richting geeft, beslissingen neemt en verantwoordelijkheid draagt voor een groter geheel, kan dat aantrekkelijk zijn. Maar alleen behoefte aan invloed maakt iemand nog geen geschikte leidinggevende.

Leidinggeven vraagt ook dat je verantwoordelijkheid neemt voor mensen, resultaten en soms moeilijke beslissingen. Bovendien bestaat een leidinggevende functie uit veel meer dan zeggenschap hebben. Wanneer je vooral invloed wilt op jouw eigen vakgebied, kan een expert- of adviseursrol veel beter passen. Als je wilt onderzoeken of leidinggeven bij jou past, kun je verder lezen over het ambiëren van een leidinggevende functie.

Is zeggenschap en invloed hetzelfde als macht?

Nee, maar er is wel een duidelijke relatie. Het woord macht als persoonlijke drijfveer heeft voor veel mensen een negatieve lading. Vertel tijdens een sollicitatiegesprek dat je behoefte hebt aan macht en de kans bestaat dat er wat wenkbrauwen omhooggaan. Toch heeft iedereen die invloed kan uitoefenen in zekere zin macht. De belangrijke vraag is hoe je daarmee omgaat.

Zeggenschap betekent dat jouw keuzes gevolgen kunnen hebben voor anderen, voor een team of voor een organisatie. Hoe groter jouw invloed, hoe groter daarom ook jouw verantwoordelijkheid. Macht en invloed worden problematisch wanneer iemand ze vooral gebruikt voor eigen belang, anderen buitenspel zet of geen verantwoording wil afleggen. Verantwoord omgaan met invloed vraagt juist openheid, aanspreekbaarheid en integriteit.

• Je bent open en transparant over jouw keuzes.
• Je bent bereid om verantwoording af te leggen.
• Je bent aanspreekbaar op jouw verantwoordelijkheden.
• Je gebruikt jouw positie niet alleen voor persoonlijk voordeel.
• Je handelt integer.

Wat als je te weinig invloed hebt in je huidige functie?

Dan is het verstandig om eerst te onderzoeken waar de frustratie precies zit. Misschien heb je voldoende vrijheid in jouw dagelijkse werkzaamheden, maar mis je invloed op grotere beslissingen. Misschien gebeurt juist het tegenovergestelde: je mag strategisch meedenken, maar jouw leidinggevende bemoeit zich voortdurend met de uitvoering. Het kan ook zijn dat jouw functie simpelweg weinig ruimte voor zeggenschap biedt en dat die ruimte er waarschijnlijk ook niet gaat komen.

Dat inzicht kan belangrijk zijn voor jouw verdere loopbaan. Je hoeft niet onmiddellijk van baan te veranderen, maar je kunt wel onderzoeken of jouw huidige functie anders ingericht kan worden of dat een andere rol beter aansluit. Wanneer zeggenschap voor jou een sterke drijfveer is, zal een omgeving waarin je structureel nauwelijks invloed hebt waarschijnlijk niet vanzelf beter gaan passen.

Hoeveel zeggenschap heb je werkelijk nodig?

Ook hierbij geldt dat meer niet automatisch beter is. Met meer invloed komt vaak meer verantwoordelijkheid, meer afstemming en soms ook meer druk. Je kunt verlangen naar beslissingsruimte en tegelijkertijd ontdekken dat je helemaal niet overal verantwoordelijk voor wilt zijn. Daarom gaat het niet om zoveel mogelijk invloed, maar om voldoende invloed op de onderwerpen die voor jou belangrijk zijn.

De kernvraag is dus: welke mate van zelfstandigheid, inspraak en verantwoordelijkheid heb jij nodig om goed te functioneren? Wanneer je daar zicht op krijgt, kun je veel gerichter beoordelen of een functie en organisatie werkelijk bij jouw persoonlijke drijfveren passen.

Veelgestelde vragen over zeggenschap en invloed

Zeggenschap en invloed kunnen belangrijk zijn voor de manier waarop je jouw werk beleeft en voor de functies waarin je tot je recht komt. De behoefte verschilt sterk per persoon. Hieronder beantwoord ik vijf vragen die helpen om deze drijfveer beter te begrijpen.

Wat betekent zeggenschap op het werk?

Zeggenschap betekent dat je invloed kunt uitoefenen op beslissingen die jouw werk, vakgebied of organisatie raken. Dat kan formeel beslissingsrecht zijn, maar ook inspraak, advies geven of voldoende ruimte krijgen om zelfstandig keuzes te maken.

Is behoefte aan zeggenschap hetzelfde als behoefte aan leidinggeven?

Nee. Een leidinggevende heeft meestal formele zeggenschap, maar ook een specialist, senior medewerker of adviseur kan veel invloed hebben. Je kunt dus behoefte hebben aan zelfstandigheid en invloed zonder dat je mensen wilt aansturen.

Waarom is zeggenschap een persoonlijke drijfveer?

Omdat de behoefte aan invloed mede bepaalt onder welke omstandigheden jij gemotiveerd blijft. Wanneer je graag zelf keuzes maakt en jouw professionele oordeel wilt inzetten, kan een sterk hiërarchische omgeving met weinig beslissingsruimte je uiteindelijk veel energie kosten.

Kun je te veel behoefte aan invloed hebben?

Dat kan wanneer je moeite hebt met iedere beslissing waar jij niet zelf bij betrokken bent of wanneer je geen ruimte kunt geven aan de verantwoordelijkheid van anderen. Invloed werkt alleen goed wanneer je ook kunt accepteren dat je niet overal over gaat en dat zeggenschap altijd gepaard gaat met verantwoordelijkheid.

Welke functies passen bij iemand die graag invloed heeft?

Dat kunnen leidinggevende functies zijn, maar ook senior-, expert- en adviesfuncties of rollen met veel zelfstandigheid. Welke functie past, hangt vooral af van de vraag waarop jij invloed wilt hebben: mensen, beleid, inhoud, uitvoering of jouw eigen manier van werken.