home / persoonlijke ontwikkeling / presenteren spreken openbaar / zelfpresentatie / handdruk

Handdruk bij de presentatie of kennismaking

Jezelf presenteren begint vaak al voordat je echt met elkaar in gesprek bent. Hoe je binnenkomt, iemand aankijkt en begroet, draagt bij aan de eerste indruk. Lange tijd hoorde daar bijna automatisch een handdruk bij. Sinds de coronaperiode is dat veranderd. Ook in zakelijke situaties geeft lang niet iedereen meer vanzelfsprekend een hand. De één doet het nog altijd, de ander begroet liever met een glimlach, knik of een simpel ‘goed je te ontmoeten’. Juist daarom gaat een goede kennismaking niet om de perfecte handdruk, maar om goed afstemmen. De manier waarop je iemand begroet is één onderdeel van zelfpresentatie.

Sinds corona is de handdruk niet meer vanzelfsprekend

Voor de coronaperiode was de handdruk in veel zakelijke omgevingen bijna een automatisme. Je kwam binnen, stelde jezelf voor en stak jouw hand uit. Die vanzelfsprekendheid is door corona doorbroken. Natuurlijk worden er weer volop handen geschud, maar er zijn ook mensen die dat niet meer doen. Vanwege gezondheid, persoonlijke voorkeur, cultuur, religie of gewoon omdat ze een andere manier van begroeten prettiger vinden.

Dat vraagt om iets wat eigenlijk altijd al belangrijk was: afstemmen. Steekt de ander een hand uit, dan kun je die aannemen wanneer jij je daar prettig bij voelt. Doet de ander dat niet, dan hoeft er helemaal niets ongemakkelijks te ontstaan. Oogcontact, een vriendelijke glimlach en een heldere begroeting zijn ook prima. En wil jij zelf liever geen hand geven? Dan mag je dat eveneens vriendelijk aangeven. Representatief overkomen betekent niet dat je een ritueel moet uitvoeren waar jij of de ander zich niet prettig bij voelt.

Een goede handdruk hoeft niet ingewikkeld te zijn

Wanneer je elkaar wel een hand geeft, houd het dan eenvoudig. Maak normaal oogcontact, geef een korte handdruk en stem de kracht enigszins af op de ander. Je hoeft niet te bewijzen dat je zelfverzekerd bent door zo hard mogelijk te knijpen. Evenmin hoef je jouw hand slap in die van de ander te leggen omdat je onzeker bent over wat goed is. Natuurlijk contact werkt meestal het best.

Dat past ook beter bij representatief overkomen. Professioneel gedrag zit niet in een ingestudeerde techniek. Het zit in aandacht hebben voor de situatie, voor de ander en voor jouw eigen manier van optreden.

Dominantie laten zien met een handdruk?

Er bestaan allerlei verhalen over dominante en onderdanige handdrukken. De ene hand zou boven moeten liggen, een handpalm naar beneden zou macht uitstralen en met een bepaalde stap zou je de dominantie van de ander kunnen doorbreken. Wat mij betreft maken we een eenvoudige begroeting daarmee veel te ingewikkeld.

Wanneer iemand jouw hand extreem hard vastpakt, niet loslaat of jou letterlijk naar zich toe trekt, kan dat onprettig of dominant voelen. Daar heb je geen ingewikkelde lichaamstaaltheorie voor nodig. Maar probeer tegelijkertijd niet uit iedere hoek van een handpalm een karakteranalyse te maken. Kijk liever naar het totale gedrag van iemand. Respect, aandacht en gelijkwaardigheid blijken uiteindelijk uit veel meer dan vijf seconden handen schudden.

Een stevige handdruk is niet hetzelfde als hard knijpen

Ook het oude advies dat een stevige handdruk altijd beter is dan een zachte handdruk verdient nuance. Een handdruk moet niet voelen als een krachtmeting. Mensen verschillen fysiek en niet iedereen kan of wil dezelfde druk geven. Leeftijd, gezondheid, pijnklachten en simpelweg persoonlijke voorkeur kunnen allemaal een rol spelen.

Stem daarom af. Een normale, korte handdruk is voldoende. Iemand pijn doen om kracht of zelfvertrouwen uit te stralen heeft weinig met een goede eerste indruk te maken. Zelfverzekerdheid laat je eerder zien door rustig contact te maken, duidelijk te spreken en aanwezig te zijn.

De handdruk is maar één onderdeel van de eerste indruk

Wie te veel nadruk legt op de handdruk vergeet gemakkelijk de rest. Hoe kijk je iemand aan? Hoe stel je jezelf voor? Luister je werkelijk naar de naam van de ander? Ben je met jouw aandacht bij de kennismaking of ben je vooral bezig met de vraag hoe jij overkomt? Daar wordt de kwaliteit van het contact veel sterker door bepaald.

Een goede eerste indruk ontstaat uit het totaal. Jouw houding, stem, kleding, mimiek, aandacht en gedrag werken samen. De handdruk kan daar onderdeel van zijn, maar is zeker niet de hoofdrolspeler.

Wat als iemand geen hand wil geven?

Maak daar vooral geen probleem van. Wanneer iemand de hand niet aanneemt of zelf geen hand uitsteekt, hoeft dat helemaal niets over jou te zeggen. Misschien geeft die persoon nooit handen, speelt gezondheid een rol of is er een culturele of religieuze reden. Een kleine knik, glimlach of mondelinge begroeting is voldoende om het contact gewoon voort te zetten.

Hetzelfde geldt andersom. Wil jij zelf liever geen handen schudden, dan hoef je daar geen uitvoerige verklaring bij te geven. Een vriendelijk ‘ik geef liever geen hand, maar fijn om kennis te maken’ is helder genoeg. Wie goed afstemt, voorkomt dat een begroeting groter wordt gemaakt dan nodig is.

Handen geven en culturele verschillen

Niet overal gelden dezelfde gewoonten. In de ene omgeving is een handdruk gebruikelijk, terwijl lichamelijk contact tussen bepaalde personen in een andere cultuur of religieuze context juist minder vanzelfsprekend is. Ook afstand, oogcontact en andere begroetingsvormen verschillen. Ga daarom voorzichtig om met de gedachte dat jouw manier van begroeten dé correcte manier is.

Dat is eigenlijk de rode draad van dit hele onderwerp: een goede kennismaking vraagt geen vast kunstje. Je observeert, stemt af en blijft respectvol. Dat zegt uiteindelijk meer over jouw sociale vaardigheid dan de vraag of jouw hand precies onder de juiste hoek stond.

Een handdruk bij een presentatie of zakelijke kennismaking

Bij een presentatie zelf speelt de handdruk meestal een beperkte rol. Je schudt mogelijk handen bij binnenkomst, bij een kennismaking vooraf of na afloop wanneer mensen persoonlijk met je spreken. Op zulke momenten draagt de begroeting bij aan jouw totale persoonlijke uitstraling.

Maak er daarom ook geen nummer van. Je hoeft geen dominante spreker te worden omdat je op een podium staat en evenmin hoef je tijdens een netwerkbijeenkomst zo veel mogelijk handen te verzamelen. Goed contact begint nog altijd bij aandacht. Kijk naar de ander, wees werkelijk aanwezig en laat de vorm van begroeten passen bij het moment.

Veelgestelde vragen over de handdruk

De gewoonten rond handen schudden zijn minder vanzelfsprekend geworden. Daarom beantwoorden we hieronder vijf aanvullende vragen.

Wie steekt bij een zakelijke kennismaking als eerste de hand uit?

Daar hoef je tegenwoordig niet te krampachtig over te zijn. Kijk vooral naar wat er in het moment gebeurt. Wanneer de ander duidelijk een hand aanbiedt en jij daar geen bezwaar tegen hebt, neem je die aan. Wanneer niemand een hand uitsteekt, kun je elkaar ook prima mondeling begroeten.

Wat doe je wanneer je klamme handen hebt?

Maak er geen groot probleem van. Wanneer je weet dat jouw handen door spanning erg vochtig worden, kun je ze vlak voor de kennismaking discreet drogen. Maar bedenk ook dat lichamelijke spanning menselijk is en anderen daar meestal veel minder mee bezig zijn dan jijzelf.

Is een handdruk bij een sollicitatiegesprek nog verplicht?

Nee. Een handdruk komt nog vaak voor, maar sinds corona is het veel minder verstandig om ervan uit te gaan dat iedereen fysiek wil begroeten. Een professionele eerste indruk kun je net zo goed maken met oogcontact, een vriendelijke begroeting en aandacht voor de ander.

Wat als ik per ongeluk mijn hand uitsteek en de ander geen hand wil geven?

Dan trek je jouw hand gewoon weer terug en ga je verder met de kennismaking. Daar hoeft geen ongemakkelijk moment van gemaakt te worden. Respecteer de keuze van de ander en verleg jouw aandacht naar het gesprek.

Kun je aan een handdruk zien of iemand zelfverzekerd is?

Wees daar voorzichtig mee. Eén handdruk geeft te weinig informatie om betrouwbare conclusies over iemands persoonlijkheid of zelfvertrouwen te trekken. Kijk naar het totale gedrag van iemand en niet naar één los non-verbaal signaal.