home / persoonlijke ontwikkeling / presenteren spreken openbaar

Training presenteren en spreken in het openbaar: individueel en in een kleine groep

Presenteren begint voor mij met iets eenvoudigs: aanwezig zijn. Als je present bent, ben je er. Niet alleen fysiek, maar ook met jouw aandacht, jouw stem, jouw verhaal en jezelf. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar juist tijdens een presentatie gebeurt vaak het tegenovergestelde. Je staat voor een groep, maar ondertussen zit je volledig in jouw hoofd. Wat als ik mijn tekst kwijt ben? Wat als ik een black-out krijg? Wat als iemand een vraag stelt waarop ik geen antwoord weet? Wat als ze zien dat ik zenuwachtig ben? Wat als ik niet goed overkom?

Voor je het weet ben je vooral bezig met alles wat er mis zou kunnen gaan. Je bent er wel, maar je bent niet werkelijk aanwezig. Daarom kijken we bij presenteren niet alleen naar techniek. Presenteren raakt ook aan persoonlijke ontwikkeling: aan vaardigheden, zelfvertrouwen, zichtbaarheid, spanning, overtuigingen en de manier waarop jij jezelf laat zien. Binnen dit thema onderscheiden we drie ontwikkelrichtingen: presentatievaardigheden, spreekangst en zelfpresentatie.

Waarom is goed presenteren belangrijk?

Wie presenteert, doet meer dan informatie overbrengen. Je wilt dat mensen begrijpen wat je bedoelt, dat ze blijven luisteren en dat jouw boodschap iets teweegbrengt. Daarvoor heb je inhoud nodig, maar ook structuur, contact en overtuigingskracht.

Presenteren speelt bovendien op veel meer momenten een rol dan alleen tijdens een officiële presentatie. Je presenteert wanneer je een voorstel doet in een vergadering, een idee uitlegt aan het management, een klant meeneemt in jouw verhaal, een pitch geeft of jezelf voorstelt aan een nieuwe groep.

Goed leren presenteren betekent daarom niet dat je een kunstje aanleert. Het gaat erom dat jouw boodschap, jouw gedrag en jouw manier van spreken bij elkaar passen en dat je aanwezig kunt blijven bij jouw verhaal en jouw publiek.

Waarom vinden mensen presenteren soms lastig?

Presenteren maakt je zichtbaar. Zodra alle ogen op jou gericht zijn, kun je jezelf ineens veel bewuster gaan waarnemen. Je hoort jouw eigen stem, merkt wat je met jouw handen doet of vraagt je af of anderen zien dat je zenuwachtig bent. Misschien ga je sneller praten, jouw tekst controleren of vooral nadenken over hoe je overkomt.

Bij de een leidt dat vooral tot een technisch presentatievraagstuk. De presentatie wordt te lang, mist structuur of heeft onvoldoende impact. Bij een ander ontstaat spanning of echte angst. Weer iemand anders kan inhoudelijk prima presenteren, maar vindt het moeilijk om zichzelf zichtbaar te maken.

Je kunt bijvoorbeeld tegen het volgende aanlopen:

• Je wilt te veel informatie vertellen.
• Je hebt moeite om jouw kernboodschap scherp te krijgen.
• Je praat te snel of gaat ratelen.
• Je weet niet goed wat je met jouw handen of houding moet doen.
• Je vindt het lastig om contact te houden met jouw publiek.
• Je bent bang om fouten te maken.
• Je bent bang om woorden kwijt te raken of een black-out te krijgen.
• Je voelt al dagen voor een presentatie spanning.
• Je trekt jezelf terug wanneer alle aandacht op jou gericht is.
• Je bent vooral bezig met de indruk die je op anderen maakt.

Wat kun je leren tijdens de training?

Niet iedereen heeft hetzelfde nodig. De een wil leren hoe je een presentatie logisch opbouwt. Een ander wil krachtiger leren spreken. Weer een ander weet technisch precies hoe presenteren werkt, maar blokkeert zodra alle ogen op hem of haar gericht zijn.

Mogelijke leerdoelen zijn:

• Een presentatie logisch en helder leren opbouwen.
• Het doel, de kernboodschap en de opbouw van jouw presentatie scherper bepalen.
• Jouw stem bewuster leren gebruiken.
• Rustiger en krachtiger leren spreken.
• Contact maken en houden met jouw publiek.
• Spreken met meer impact.
• Omgaan met zenuwen en spanning.
• Leren reageren wanneer je even niet weet wat je wilt zeggen.
• Jezelf zichtbaarder durven maken.
• Bewuster omgaan met jouw uitstraling en de indruk die je maakt.

Drie richtingen binnen presenteren en spreken in het openbaar

Presenteren en spreken in het openbaar is een breed onderwerp. Binnen dit thema vind je op De Steven inmiddels bijna 50 inhoudelijke pagina's. Die verdieping is opgebouwd rond drie duidelijke richtingen. Daardoor hoef je niet door een lange verzameling losse onderwerpen te zoeken, maar kun je beginnen bij de vraag die het beste bij jouw situatie past.

Presentatievaardigheden

Wil je vooral beter worden in het vak van presenteren? Dan gaat jouw vraag over presentatievaardigheden. Daar gaat het om onderwerpen als voorbereiding, structuur, kernboodschap, stemgebruik, spreektempo, houding, contact met jouw publiek en overtuigingskracht.

Misschien is jouw verhaal inhoudelijk goed, maar lukt het onvoldoende om de aandacht vast te houden. Misschien vertel je te veel, praat je te snel of mis je een duidelijke lijn. Dan ligt het accent vooral op het ontwikkelen en oefenen van jouw vaardigheden.

Spreekangst

Word je vooral gehinderd door spanning, zenuwen of angst? Dan ligt jouw vraag meer bij spreekangst. Daarbij gaat het niet alleen om presenteren voor een grote zaal. Je kunt ook spanning ervaren tijdens een vergadering, voorstelrondje, webinar of ander moment waarop de aandacht plotseling op jou gericht is.

Je kunt bang zijn om rood te worden, te trillen, woorden kwijt te raken of volledig te blokkeren. Soms begint de spanning al lang voordat je daadwerkelijk moet spreken. Dan is meer presentatietechniek niet automatisch de eerste oplossing. Het is belangrijk om te onderzoeken wat er bij jou gebeurt wanneer je zichtbaar wordt.

Zelfpresentatie

Gaat jouw vraag vooral over hoe jij jezelf laat zien en welke indruk je maakt? Dan past zelfpresentatie beter bij jouw ontwikkelvraag.

Zelfpresentatie speelt bijvoorbeeld wanneer je jezelf voorstelt, een pitch geeft, een sollicitatiegesprek voert, deelneemt aan een vergadering of met een klant spreekt. Het gaat om jouw uitstraling, jouw manier van contact maken en de vraag of wat je laat zien ook past bij wie je bent en wat je wilt overbrengen.

Wat wil je leren?

Misschien weet je al precies waar je aan wilt werken. Misschien ook niet. Dat is geen probleem. Een trainingsnaam hoeft niet het vertrekpunt te zijn. Jouw ontwikkelvraag is dat wel.

Wil je specifieker onderzoeken wat je wilt ontwikkelen bij presenteren? Bekijk dan de leerdoelen voor spreken in het openbaar. Wil je jouw ontwikkelvraag eerst breder bekijken, dan kunnen de persoonlijke leerdoelen helpen om scherper te krijgen wat je wilt leren of veranderen.

Herken jij deze situaties?

Misschien herken je een of meer van de volgende situaties:

• Je kent jouw onderwerp goed, maar jouw presentatie wordt te lang of te uitgebreid.
• Je hebt moeite om jouw kernboodschap helder te formuleren.
• Je spreekt te snel zodra je zenuwachtig wordt.
• Je weet niet goed wat je met jouw stem, houding of handen moet doen.
• Je wilt overtuigender spreken zonder dat het gemaakt voelt.
• Je bent dagen van tevoren al gespannen voor een presentatie.
• Je bent bang om jouw tekst kwijt te raken of een black-out te krijgen.
• Je vermijdt spreekmomenten omdat de spanning te groot wordt.
• Je vindt het lastig om jezelf zichtbaar te maken.
• Je wilt steviger overkomen tijdens een pitch, gesprek of voorstelrondje.
• Je weet niet goed of jouw ontwikkelvraag vooral over presentatievaardigheden, spreekangst of zelfpresentatie gaat.

Combineren met andere leerdoelen

De drie trainingen zijn afzonderlijke ontwikkelroutes, maar in de praktijk kunnen leerdoelen elkaar raken. Iemand met spreekangst kan bijvoorbeeld ook willen werken aan stemgebruik of presentatieopbouw. Iemand die zichzelf sterker wil presenteren, kan tegelijkertijd willen leren om overtuigender te spreken.

We kijken daarom niet alleen naar de naam van de training. Jouw praktijksituatie en ontwikkelvraag bepalen waar het accent komt te liggen. Waar nodig kunnen verwante leerdoelen binnen het traject worden gecombineerd.

Veelgestelde vragen over presenteren en spreken in het openbaar

Hieronder beantwoorden we een aantal veelgestelde vragen over de drie trainingsrichtingen, de vorm van de begeleiding en de keuze voor een passend traject.

Welke van de drie trainingen past het beste bij mij?

Dat hangt af van waar je vooral tegenaan loopt. Wil je jouw techniek, structuur en impact verbeteren, dan past de training presentatievaardigheden. Word je vooral gehinderd door angst, spanning of blokkeren, dan ligt de training bij spreekangst voor de hand. Gaat jouw vraag vooral over zichtbaar zijn, uitstraling en hoe jij jezelf neerzet, dan past de training zelfpresentatie beter.

Kan ik de training presentatievaardigheden individueel volgen?

Ja. Individueel kunnen we heel gericht werken aan jouw eigen presentatie, spreekstijl en leerdoelen. Een individueel coachingstraject bestaat uit vijf sessies. De frequentie en planning stemmen we in overleg af op jouw leerdoelen, agenda en praktijksituatie.

Kan ik presentatievaardigheden ook in een groep trainen?

Ja. Voor presentatievaardigheden is soms ook een kleinschalige groepsvariant beschikbaar. Het voordeel daarvan is dat je daadwerkelijk voor anderen presenteert, directe feedback krijgt en ook leert van de presentaties van andere deelnemers.

Is individuele training geschikt wanneer ik spreekangst heb?

Ja. Een individuele setting biedt ruimte om eerst te onderzoeken wat jouw angst veroorzaakt en wat er precies gebeurt wanneer je moet spreken. Vervolgens kun je in haalbare stappen oefenen met situaties die aansluiten bij jouw eigen praktijk.

Wat is het verschil tussen presentatievaardigheden en zelfpresentatie?

Presentatievaardigheden gaan vooral over het geven van een goede presentatie: structuur, kernboodschap, stem, houding, contact met het publiek en impact. Zelfpresentatie gaat meer over jou als persoon: hoe laat je jezelf zien, welke indruk maak je en hoe kom je over op anderen?

Moet ik vooraf precies weten welke training ik nodig heb?

Nee. Vaak weet je wel in welke situaties je vastloopt, maar nog niet precies waardoor dat komt. Dat kunnen we samen onderzoeken. Jouw concrete praktijksituatie is daarom een goed vertrekpunt.

Hoeveel informatie is er beschikbaar over presenteren en spreken in het openbaar?

Binnen dit thema vind je op De Steven bijna 50 inhoudelijke pagina's. De verdieping is verdeeld over presentatievaardigheden, spreekangst en zelfpresentatie. Daardoor kun je zowel breed oriënteren als heel gericht verder lezen over het onderdeel waar jouw ontwikkelvraag ligt.

Wat kost een training presenteren en spreken in het openbaar?

De investering hangt af van de gekozen training, vorm, locatie en aanpak. Voor een groepstraining of incompany training maken wij een voorstel op maat. Ook voor individuele coaching kan ons bedrijfsbureau op basis van jouw vraag een gerichte aanbieding doen.