home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / zelfkennis zelfinzicht / zelfliefde

Zelfliefde of eigenliefde is een behoefte

Zelfliefde of eigenliefde is van oudsher een wat beladen onderwerp. Het kan vreemd voelen om te zeggen dat je van jezelf houdt. Zelfliefde wordt soms verward met egoïsme en wanneer het heel erg doorslaat zelfs met narcisme. In dit artikel wil ik laten zien waarom zelfliefde van belang is en waarom het juist weinig te maken heeft met jezelf belangrijker vinden dan een ander. Dit artikel hoort bij de serie over zelfkennis en zelfinzicht, want jezelf liefhebben begint bij jezelf leren zien, horen en begrijpen.

Gebrek aan eigenliefde: wat zijn de gevolgen?

Gebrek aan eigenliefde kan grote gevolgen hebben. Je ziet jezelf niet werkelijk staan, neemt jouw behoeften onvoldoende serieus en beoordeelt jezelf vaak harder dan je een ander zou beoordelen. Ik noem een aantal mogelijke gevolgen:

• Je haalt jezelf voortdurend onderuit en voelt je minder dan andere mensen.
• Je vergelijkt jezelf voortdurend met anderen.
• Je kijkt onnodig tegen anderen op en verkijkt je op mensen die het in jouw ogen zoveel beter doen.
• Je voelt je overbodig of nutteloos.
• Je hebt soms een hekel aan jezelf en mag jezelf niet zien staan.
• Je gaat voortdurend voorbij aan jouw behoeften.
• Je gaat voorbij aan jouw gevoelens en grenzen.
• Je luistert niet naar wat jouw lichaam nodig heeft en zorgt slecht voor jezelf.
• Je luistert niet naar wat jouw geest nodig heeft en laat je nauwelijks inspireren.
• Je hebt weinig zelfvertrouwen en weinig eigenwaarde.
• Je kent jouw talenten onvoldoende of helemaal niet.
• Je kunt jezelf gaan verwaarlozen.

Waarom is zelfliefde zo moeilijk?

Ik merk dat veel mensen zelfliefde moeilijk vinden. Eerlijk gezegd denk ik dat dit ook een cultuuraspect is. De diepe wortels van ‘heb uw naaste lief zoals uzelf’ hebben sporen getrokken in onze cultuur. Is daar iets mis mee? Dat vind ik een te grove duiding. Maar de balans ontbrak nogal eens in de uitleg. Je zou die balans kunnen herstellen met de nuance: ‘Heb uzelf lief zoals u uw naaste liefhebt.’ Geven en ontvangen in balans houden is levenskunst. Je kunt alleen goed voor een ander zorgen wanneer je ook voor jezelf zorgt. Je kunt delen wanneer je zelf bijtankt, aan de laadpaal staat en geïnspireerd bent. Je kunt er voor anderen zijn wanneer je jezelf mentaal en lichamelijk niet volledig uitput. Daarom zijn zelfzorg en zelfliefde belangrijk.

Overmatige zelfliefde: bestaat dat?

Dan komt de vraag naar overmatige zelfliefde. Ik heb daar wat moeite mee. Natuurlijk ken ik mensen die altijd aandacht nodig hebben, in het middelpunt willen staan of voortdurend op de voorgrond moeten zijn. Maar ik vraag mij af of dat zelfliefde is. Eerder denk ik dat het compensatie is voor een gebrek aan zelfliefde. Zo kan de narcistische behoefte aan aandacht ontstaan: prat gaan op een opgeblazen of onecht beeld van jezelf. Wanneer je jezelf werkelijk liefhebt, heb je die voortdurende bevestiging volgens mij juist niet nodig.

Wanneer is liefde voor jezelf afhankelijk van voorwaarden?

Zelfliefde wordt voorwaardelijk wanneer je jezelf alleen kunt waarderen als je aan bepaalde eisen voldoet. Je bent tevreden met jezelf wanneer je goed presteert, sterk bent, geen fouten maakt, aantrekkelijk wordt gevonden of iets voor anderen betekent. Zodra dat wegvalt, valt jouw waardering voor jezelf ook weg. Dan houd je niet van jezelf om wie je bent, maar om wat je doet, bereikt of voor een ander kunt betekenen. Je moet jouw bestaansrecht als het ware telkens opnieuw verdienen. Voorwaardelijke zelfliefde klinkt bijvoorbeeld als: ‘Ik ben goed genoeg als ik succesvol ben’, ‘Ik mag er zijn wanneer anderen mij nodig hebben’ of ‘Ik ben waardevol zolang ik niemand teleurstel.’

Is zelfliefde egoïstisch?

Nee, zelfliefde is niet hetzelfde als egoïsme. Egoïsme betekent dat je jouw eigen belangen belangrijk vindt en weinig rekening houdt met de ander. Zelfliefde betekent dat jij jezelf niet buitensluit wanneer je rekening houdt met anderen. Jouw behoeften, grenzen, gevoelens en gezondheid mogen ook meewegen. Zelfliefde zet jou niet boven de ander, maar ook niet structureel eronder. Je hoeft jezelf niet te verwaarlozen om te bewijzen dat je zorgzaam bent. Juist wanneer je goed met jezelf omgaat, kun je vaak vrijer geven. Niet omdat je bevestiging nodig hebt of bang bent om iemand teleur te stellen, maar omdat je werkelijk iets te geven hebt.

Hoe krijgt zelfliefde vorm in jouw dagelijkse keuzes?

Zelfliefde blijft een mooi woord wanneer zij niet zichtbaar wordt in jouw dagelijkse keuzes. Zij krijgt vorm wanneer je rust neemt omdat je moe bent, hulp vraagt wanneer je iets niet alleen kunt dragen, een grens aangeeft wanneer iets niet goed voor je is en tijd maakt voor wat jou voedt. Zelfliefde betekent ook dat je jouw lichaam serieus neemt, jouw gevoelens niet onmiddellijk wegredeneert en jezelf iets mag gunnen zonder dat je het eerst hebt verdiend. Het zit vaak in kleine keuzes: niet opnieuw ja zeggen terwijl je nee voelt, niet doorgaan tot je erbij neervalt, niet voortdurend genoegen nemen met relaties of omstandigheden die jou leegtrekken en jezelf niet uitschelden wanneer iets mislukt. Je hoeft jezelf niet altijd prettig of geweldig te vinden. Je kunt wel besluiten om jezelf niet langer als vijand te behandelen.

Veelgestelde vragen over zelfliefde

Onderstaande vragen vullen het artikel aan en gaan over complimenten, relaties, grenzen, uiterlijk en moeilijke perioden.

Kun je van jezelf houden en toch onzeker zijn?

Ja. Zelfliefde betekent niet dat alle onzekerheid verdwijnt. Je kunt twijfelen aan jezelf en toch besluiten om jezelf niet af te wijzen. Het gaat erom hoe je met jouw onzekerheid omgaat.

Waarom vind ik complimenten ontvangen zo moeilijk?

Een compliment kan botsen met het beeld dat je van jezelf hebt. Je relativeert het, maakt het kleiner of denkt dat de ander zich vergist. Leren ontvangen betekent dat je positieve waardering niet onmiddellijk hoeft weg te duwen.

Heeft zelfliefde invloed op de relaties die je aangaat?

Ja. Wanneer je jezelf weinig waard vindt, kun je genoegen nemen met relaties waarin jouw behoeften en grenzen weinig ruimte krijgen. Meer zelfliefde helpt je herkennen welke omgang bij jou past en wat je niet langer wilt accepteren.

Heeft zelfliefde iets met jouw uiterlijk te maken?

Zelfliefde kan betekenen dat je jouw lichaam verzorgt en respecteert, maar zij hangt niet af van voldoen aan een schoonheidsideaal. Jouw waarde wordt niet bepaald door jouw gewicht, leeftijd, uiterlijk of aantrekkelijkheid.

Kun je zelfliefde verliezen tijdens een moeilijke periode?

Een moeilijke periode kan jouw zelfvertrouwen, energie en zelfbeeld aantasten. Toch hoeft de zorg voor jezelf niet volledig te verdwijnen. Juist dan kan zelfliefde betekenen dat je jouw kwetsbaarheid erkent en passende steun zoekt.