home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / voelen gevoelens / uitgeput opgebrand uitgeblust

Uitgeput, uitgeblust of opgebrand?

Voel je je uitgeput, opgebrand of uitgeblust? Dan is er meer aan de hand dan een tijdelijk gebrek aan energie. Je lichaam en jouw gemoed geven aan dat de belasting te groot is geworden. Daarom behandel ik deze gevoelens binnen somberheid, leegte en uitputting. Wat betekenen deze gevoelens precies en wat zijn de kenmerken? Daarover gaat dit artikel.

Wat zijn de kenmerken van uitputting?

Ik noem een aantal kenmerken:

• Je voelt je afgemat, uitgeteld, geradbraakt of leeg.
• Je voelt je extreem lusteloos of vermoeid.
• Je ervaart het leven als zwaar of je bevindt je in een vicieuze cirkel doordat je steeds tegen dezelfde problemen of vragen aanloopt.
• Je trekt je de zaken behoorlijk persoonlijk aan.
• Je ervaart chaos in jouw hoofd.
• Je werkt hard en je loopt hard, maar je komt niet vooruit.
• Je kunt niet meer ontspannen en hoe je je best ook doet: het is je al te veel om na jouw werk naar de verhalen van jouw partner te luisteren.
• Soms barst je in huilen uit of word je heel boos en driftig: je hebt het gevoel dat je de controle kwijtraakt.
• Je neemt weinig of geen initiatief: je bent vaak apathisch en je voelt je wezenloos.
• Je bent prikkelbaar.
• Je voelt je emotioneel uitgeput: moeite met slapen, concentratieproblemen en vergeetachtigheid.
• Je voelt je lichamelijk uitgeput: minder weerstand, vaker ziek, minder conditie, pijn op de borst, duizeligheid, kortademigheid en hoofdpijn.

Wat zijn mogelijke oorzaken?

Er kunnen diverse oorzaken zijn. In ieder geval is het een signaal dat je te veel energie hebt uitgegeven. Je gaf meer energie uit dan je ontving! De uitgaven waren groter dan de inkomsten. Wellicht ben je overspannen of heb je een burn-out. In ieder geval weigert jouw lichaam dienst en is er gedragsverandering noodzakelijk. Je kunt overigens ook een bore-out hebben. In ieder geval is er door langdurige psychische stress of door een ingrijpende gebeurtenis uitputting ontstaan. Je kunt jezelf de volgende vragen stellen:

• Heb je jouw energiehuishouding op orde?
• Heb je werk of taken waar je geen energie uit haalt, maar die je energie kosten?
• Zijn er spanningen op het werk of ervaar je stress thuis of op het werk?
• Zijn er contacten in familie- of vriendenkring die je leegzuigen?
• Ervaar je energielekken?
• Kun je je voldoende ontspannen?
• Is er onbalans tussen hoofd, hart en handen?
• Maak je je druk om bepaalde zaken waar je geen invloed op hebt?
• Steek je energie in relaties die je eigenlijk niets opleveren?
• Ga je structureel over eigen grenzen heen?
• Is er onbalans tussen lichaam en geest: weinig beweging, slechte voeding?
• Neem je onvoldoende tijd voor jezelf?
• Laat je je leiden door opgelegde systemen van buitenaf waar je aan wilt voldoen?
• Probeer je je te conformeren aan onnozele beeldvorming van buitenaf over zaken als: wat je moet bereiken, wie je moet zijn, hoe je eruit moet zien en hoe je je moet profileren?
• Heb je geen zicht op eigen talenten waardoor je niet in je kracht bent?
• Ben je vervreemd van innerlijk weten en probeer je alles te beredeneren?
• Loop je weg voor eigen gevoelens en leef je in je hoofd?
• Beleef je het leven niet en ben je altijd bezig met beredeneren, onderbouwen en beargumenteren?

Wanneer moet je hulp zoeken bij uitputting?

Wacht niet tot je volledig instort. Maak een afspraak met jouw huisarts wanneer de uitputting aanhoudt, jouw dagelijkse functioneren belemmert of samengaat met lichamelijke klachten. Laat zeker pijn op de borst, kortademigheid, duizeligheid en andere ernstige of plotselinge klachten beoordelen. Bespreek ook of er sprake kan zijn van overspanning, burn-out, bore-out of een lichamelijke oorzaak. Je hoeft zelf niet vast te stellen wat er aan de hand is.

Welke gevoelens hangen samen met uitputting?

Uitputting kan beginnen met lusteloosheid en futloosheid of het gevoel dat je voortdurend moe en vermoeid bent. Ook langdurige gevoelens van verveling kunnen jouw energie en bezieling aantasten. Soms noem je jezelf gemakkelijk lui, terwijl jouw lichaam en gemoed in werkelijkheid uitgeput zijn.

Veelgestelde vragen over uitputting en opgebrand zijn

Uitputting roept vragen op over de ernst van de signalen, mogelijke oorzaken en het moment waarop hulp nodig is. Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen.

Wat betekent het als je je opgebrand voelt?

Het betekent dat jouw energie en draagkracht ernstig zijn afgenomen. Je hebt het gevoel dat je niet meer verder kunt en dat jouw lichaam of gemoed dienst weigert.

Wat is het verschil tussen futloos en uitgeput?

Futloosheid is een gebrek aan energie. Uitputting is een zwaardere variant waarbij de vermoeidheid, overbelasting en beperkingen veel sterker zijn.

Kun je lichamelijke klachten krijgen door uitputting?

Ja. In de brontekst worden onder andere slaapproblemen, concentratieproblemen, hoofdpijn, duizeligheid, kortademigheid en pijn op de borst genoemd. Laat lichamelijke klachten beoordelen door jouw huisarts.

Is uitgeput zijn hetzelfde als een burn-out?

Nee. Uitputting kan bij een burn-out voorkomen, maar kan ook andere lichamelijke of psychische oorzaken hebben. Laat dit beoordelen door een huisarts.

Wat moet je als eerste doen?

Neem de alarmsignalen serieus. Stop met doorgaan alsof er niets aan de hand is en maak een afspraak met jouw huisarts om de klachten en mogelijke oorzaken te bespreken.