home / persoonlijke ontwikkeling / conflicthantering / conflictfasen

Conflictfasen herkennen en inzicht vergroten

In een conflict onderscheid ik een viertal fasen. Het helpt wanneer je inzicht hebt in deze fasen, omdat je dan anders met het conflict leert omgaan. Een conflict ontstaat meestal niet ineens. Vaak zijn er al eerder tegenstellingen, belangen of spanningen aanwezig, terwijl nog niemand daar erg in heeft.

Inzicht vergroten in het verloop van een conflict is belangrijk bij conflicthantering. Hoe eerder je herkent in welke fase een conflict zit, hoe groter de kans dat je escalatie voorkomt.

Fase 1: het conflict is latent aanwezig

Bij fase 1 gaat het over een conflict, terwijl niemand daar erg in heeft. Er zijn verschillende inzichten, belangen of doelstellingen, terwijl niemand zich dat bewust is. In de politiek zien we dat een conflict soms op een paar punten escaleert tot verbazing van iedereen op dat moment. Het punt is dat er vooraf al tegenstellingen waren, waarvan men zich niet bewust was.

Voorbeeld: een medewerker solliciteert en wordt aangenomen. Hij ziet deze baan als tussenstap en heeft het plan opgevat na een jaar eens weer verder te kijken. De werkgever neemt de medewerker in dienst met de verwachting dat hij minstens weer een jaar of vijf vooruit kan. Op dat moment is er een conflict terwijl beide partijen het niet weten.

Fase 2: bewustwording

In de tweede fase wordt men zich bewust dat er tegenstrijdige belangen of doelstellingen zijn. Steeds vaker merkt men verschil van inzicht op. Wanneer men in deze fase op de juiste wijze reageert, kan er veel narigheid voorkomen worden.

Fase 3: stellingname

De derde fase noem ik de emotionele fase. Er wordt stelling genomen tegen de ander. Er komen negatieve gevoelens over de andere partij. Vooroordelen gaan een rol spelen. Men is minder bereid om kritisch en open naar zichzelf te kijken, maar men kijkt vooral kritisch naar de ander. Er wordt gedacht in termen van daders en schuldigen.

Juist in deze fase spelen gevoelens en emoties bij conflicten een grote rol. Wanneer in deze fase niet daadkrachtig ingegrepen wordt, gaat het fout: het conflict escaleert.

Fase 4: escalatie

Bij fase 4 is het conflict niet meer onderhuids. Er ontstaat escalatie van een conflict. Het komt naar buiten. Anderen merken het nu ook. Wat in de volksmond ‘conflict’ wordt genoemd, is in feite de escalatie. Het conflict is immers al lang aan de gang.

Mogelijke kenmerken van fase 4:

• Samenwerking wordt moeilijk.
• De ander wordt gekleineerd.
• Er wordt niet meer met elkaar gepraat.
• Het wantrouwen neemt toe.
• De standpunten verharden zich.
• Er ontstaan kampen: men spreekt over hullie en zullie.
• Er wordt op de persoon gespeeld.

Hoe voorkom je dat een conflict verder escaleert?

Escalatie voorkom je vooral door het conflict eerder te herkennen. Laat het niet sudderen, laat het niet op zijn beloop en wacht niet tot de standpunten volledig verharden. Hoe eerder je ziet dat er spanning, verschil van inzicht of botsende belangen zijn, hoe beter je kunt ingrijpen.

Een conflict de-escaleren vraagt dat je de spanning verlaagt, het gesprek weer mogelijk maakt en voorkomt dat partijen alleen nog in termen van daders, schuldigen of tegenstanders denken. Lees ook meer over een conflict de-escaleren.

Wat kun je hier nu mee?

Wanneer je een adviesfunctie hebt of een managementfunctie, dan heb jij vaker met conflicten te maken dan in andere functies. Als ik kijk naar de aanmeldingen voor de training conflicthantering, dan komen die vaak vanuit dit soort functies: directie, management, HR-adviseur.

Het is heel belangrijk dat je in dit soort functies een conflict snel herkent en meteen ingrijpt in fase 1 of fase 2. Laat het niet sudderen, laat het niet op zijn beloop en voorkom escalatie. De beste remedie bij conflicthantering is namelijk: zorgen dat je ze niet krijgt.

Daarmee bedoel ik niet dat je elk verschil van inzicht moet vermijden. Juist niet. Maar wel dat je vroegtijdig bespreekbaar maakt wat er speelt, voordat het conflict verhardt en partijen tegenover elkaar komen te staan.

Veelgestelde vragen over conflictfasen

Hieronder beantwoord ik een paar vragen over conflictfasen en het verloop van een conflict.

Welke conflictfasen zijn er?

Ik onderscheid vier fasen: het conflict is latent aanwezig, men wordt zich bewust van het conflict, er ontstaat stellingname en uiteindelijk kan het conflict escaleren.

Wat betekent een latent conflict?

Een latent conflict is een conflict dat er al wel is, maar dat nog niet door partijen wordt herkend. Er zijn bijvoorbeeld verschillende belangen, doelstellingen of verwachtingen, maar niemand benoemt dat nog als conflict.

Wanneer escaleert een conflict?

Een conflict escaleert wanneer het niet meer onderhuids is en naar buiten komt. Standpunten verharden, wantrouwen neemt toe, samenwerking wordt moeilijker en partijen gaan steeds meer tegenover elkaar staan.

Hoe kun je escalatie voorkomen?

Door vroeg in te grijpen, het gesprek open te houden en verschillen tijdig bespreekbaar te maken. Vooral in fase 1 en fase 2 kun je veel narigheid voorkomen.

Waarom is het belangrijk om conflictfasen te herkennen?

Omdat je dan beter weet wat de situatie vraagt. Een latent conflict vraagt iets anders dan een conflict dat al is geëscaleerd. Hoe beter je de fase herkent, hoe gerichter je kunt handelen.