Kernboodschap: wat is dat en hoe formuleer je die?
Dit artikel over de kernboodschap maakt deel uit van de serie over kernachtig communiceren. Of je nu in een werkoverleg zit, een presentatie geeft of een brief schrijft: vraag je altijd af wat de kernboodschap is die jij wilt overbrengen.
Wat is een kernboodschap?
Een kernboodschap is van groot belang wanneer je een toespraak of presentatie moet houden. Maar ook in een vergadering, meeting of functioneringsgesprek speelt de kernboodschap een rol. Waar niet eigenlijk? Een kernboodschap is van belang bij alle communicatie toch? Ook wanneer je een website schrijft, een folder of een artikel voor een magazine. En zelfs wanneer je gewoon iets aan een ander wilt vertellen.
Ik probeer aan de hand van wat voorbeelden en criteria tot een soort van formulering te komen. Een kernboodschap:
- Raakt de kern dus het binnenste waar het om gaat.
- Is het belangrijkste uit het verhaal dat je vertelt.
- Geeft aan waar de essentie zit van jouw betoog.
- Geeft weer waar het wezenlijk om gaat.
- Is kort en bondig.
Wanneer heb je een kernboodschap nodig?
Eigenlijk heb je een kernboodschap nodig zodra je iets aan een ander wilt overbrengen. Dat kan tijdens een presentatie, vergadering, werkoverleg, functioneringsgesprek of verkoopgesprek zijn. Maar ook in een brief, e-mail, rapport, website of artikel helpt een kernboodschap je om te bepalen wat de ander vooral moet begrijpen en onthouden.
Zonder kernboodschap ontstaat al snel een verhaal met veel informatie maar weinig richting. Je vertelt dan van alles, terwijl de ander zich afvraagt waar het nu werkelijk over gaat. Een kernboodschap helpt jou om hoofd- en bijzaken te scheiden en zorgt ervoor dat jouw verhaal samenhang krijgt.
De kern raakt
De kernboodschap moet raken! Sorry, ik zeg het verkeerd! De kernboodschap hoeft namelijk niet te raken. Er moet helemaal niks. Wat ik wil zeggen is: de kernboodschap raakt! Wanneer de kernboodschap niet raakt, mist het wezenlijke in jouw verhaal. Dan is jouw verhaal een droge opsomming of dorre beschouwing die feitelijk wellicht wel klopt maar waar niemand van in vuur en vlam raakt. Als het niet raakt, dan komt het wezen van jouw boodschap niet aan de orde en mist de essentie.
Wat maakt een kernboodschap goed?
Een goede kernboodschap is niet alleen kort. Zij maakt direct duidelijk waar jouw verhaal over gaat, waarom dat belangrijk is en wat de ander moet begrijpen, onthouden of doen. De boodschap moet dus voldoende concreet zijn en mag niet blijven hangen in algemene woorden.
Een kernboodschap als ‘we moeten beter samenwerken’ klinkt misschien duidelijk, maar roept direct nieuwe vragen op. Wat moet er beter? Wie moet anders handelen? Waarom is dat nodig? En wat verwacht je concreet? Hoe scherper je daarop antwoord geeft, hoe sterker jouw kernboodschap wordt.
Een kernboodschap formuleren is niet altijd eenvoudig
Het is beslist niet altijd eenvoudig om de kernboodschap weer te geven. Je moet een behoorlijk onderscheid in hoofd- en bijzaken hebben. Ondertussen heb ik tal van individuele trainingen mogen verzorgen gericht op kernachtig communiceren. Ik fingeer de namen en situaties die ik nu schets maar ik wil je wat voorbeelden noemen.
Onlangs heb ik met een jurist een meeting van het managementteam voorbereid waar men beslissingen moest nemen over een dossier dat twaalf jaar in beslag neemt en dat bij wijze van spreken bestaat uit een verhuiswagen aan dossiervorming. De jurist die ik mocht begeleiden was van de details en dat moet hij in zijn functie ook zijn. Maar nu belemmerde hem die gedetailleerdheid. Dat stond hem in de weg om de essentie van het verhaal te formuleren. Want ja, je kunt het management niet overladen met een feitelijk relaas van anderhalf uur.
Een ander voorbeeld had ik onlangs met een manager die een investeringsvoorstel moest onderbouwen voor de directie. Ook daar ging het om de kernboodschap. Hoe voorkom je dat je gaat verzanden in de details en in het rijtje van voor- en nadelen?
Zo is iedere training bij ons anders. Altijd staat jouw praktijk centraal! Ik zeg heel vaak: “met weinig woorden veel zeggen is een grotere kunst dan met veel woorden weinig zeggen”. Tot de kern komen is doorslaggevend in communicatie, bij gesprekken, presentaties en spreekbeurten. Kernachtig communiceren is overigens niet hetzelfde als te kort van stof zijn. De kern moet duidelijk zijn, maar noodzakelijke informatie mag niet ontbreken.
Wat wil je eigenlijk vertellen?
Een vraag die bij de kernboodschap hoort is: wat wil je eigenlijk vertellen? En misschien nog beter om je af te vragen: waarom wil je dat vertellen? Wat wil je bereiken met jouw betoog? Wat is het doel? Deze vragen kunnen je verder helpen om de kernboodschap te formuleren.
Hoe formuleer je een kernboodschap?
Bepaal eerst wat de ander na afloop moet weten, begrijpen of onthouden. Stel daarna vast wat je met jouw boodschap wilt bereiken. Wil je informeren, overtuigen, waarschuwen, motiveren of een besluit vragen? Wanneer het doel niet duidelijk is, wordt het lastig om de kern scherp te formuleren.
Probeer de essentie vervolgens in één of twee zinnen te verwoorden. Schrap details, voorbeelden en bijzaken die niet nodig zijn om de hoofdgedachte te begrijpen. De kernboodschap vormt daarna de basis waarop je jouw toelichting, argumenten en voorbeelden kunt laten aansluiten.
Controleer ook of jouw kernboodschap concreet genoeg is. Vermijd algemene formuleringen waar de ander zelf nog betekenis aan moet geven. Benoem waar het over gaat, waarom het belangrijk is en wat je van de ander verwacht. Zo blijft jouw boodschap niet hangen in vaagheid.
Hoe voorkom je dat de kernboodschap te algemeen wordt?
Een kernboodschap wordt te algemeen wanneer je woorden gebruikt die veel kunnen betekenen maar weinig richting geven. Zinnen als ‘de communicatie moet beter’, ‘we moeten klantgerichter worden’ of ‘er moet iets veranderen’ klinken belangrijk, maar vertellen nog niet wat er precies moet gebeuren.
Maak daarom duidelijk wat je bedoelt. Welke communicatie moet beter? Wat moet er veranderen? Voor wie is dat belangrijk? Wat moet de ander na jouw verhaal weten of doen? Door deze vragen te beantwoorden, wordt de kernboodschap concreter en beter bruikbaar.
Wat is het verschil tussen een kernboodschap en een onderwerp?
Het onderwerp vertelt waar jouw verhaal over gaat. De kernboodschap vertelt wat jij daarover wilt zeggen. ‘Ziekteverzuim’ is bijvoorbeeld een onderwerp. ‘Het ziekteverzuim op de afdeling logistiek moet binnen zes maanden worden teruggebracht van 15 naar 8 procent’ is een kernboodschap.
Een onderwerp is dus vaak maar één woord of een korte aanduiding. De kernboodschap bevat jouw bedoeling, richting of standpunt. Dat verschil is belangrijk, want alleen een onderwerp geeft de luisteraar nog niet mee wat jij werkelijk wilt overbrengen.
Gevoel overbrengen
Wanneer je de kern raakt, breng je een gevoel over op anderen. Stel je voor: een directeur van een bedrijf spreekt de medewerkers toe. Wat is dan van belang? Is het dan belangrijk dat het verhaal tot in detail klopt wat hij overbrengt? Of is het juist belangrijk dat hij het gevoel weet over te brengen: ‘vanaf volgende week gaat er echt iets ten goede veranderen in ons bedrijf’. Zie je het verschil? Wanneer je de kern weet te raken in jouw betoog dan kan het zijn dat je mensen meekrijgt, inspireert en meeneemt. Als dat niet het geval is, dan mist jouw verhaal ieder doel.
Hoe test je of jouw kernboodschap duidelijk is?
Lees jouw kernboodschap terug en vraag jezelf af of de ander direct begrijpt waar het over gaat. Is duidelijk wat jij wilt zeggen, waarom dit belangrijk is en wat je wilt bereiken? Wanneer je daar nog veel uitleg voor nodig hebt, is de kern waarschijnlijk nog niet scherp genoeg.
Je kunt de kernboodschap ook aan iemand anders voorleggen. Vraag die persoon wat hij of zij uit jouw boodschap haalt. Wanneer het antwoord overeenkomt met wat jij bedoelt, zit je goed. Komt er een heel andere uitleg terug, dan moet je jouw formulering aanscherpen.
Leerdoel: de kern van jouw boodschap formuleren
Is jouw leerdoel om de kernboodschap te formuleren? Dit leerdoel komt voor in tal van varianten. Bij de training communicatie en gesprekstechnieken maar ook bij de training presenteren en spreken in het openbaar. En in tal van andere situaties waar je moet communiceren.
Doe de gratis communicatietest
Wil je inzicht krijgen in jouw sterke punten en valkuilen wanneer het over communicatie gaat? Doe dan de gratis communicatietest.
Bekijk het webinar over communicatie
Wil je meer inzicht in jouw manier van communiceren? Bekijk dan het webinar over communicatiepatronen, valkuilen en ontwikkelmogelijkheden.
Veelgestelde vragen over de kernboodschap
Hieronder lees je aanvullende antwoorden over het gebruik en de afbakening van een kernboodschap.
Hoe lang mag een kernboodschap zijn?
Een kernboodschap bestaat meestal uit één of twee heldere zinnen. Lang genoeg om de essentie te benoemen, maar kort genoeg om direct te begrijpen en te onthouden.
Kan een verhaal meerdere kernboodschappen hebben?
Dat kan, maar het vergroot de kans op verwarring. Kies bij voorkeur één hoofdboodschap. Onderliggende punten kunnen die boodschap ondersteunen, maar mogen niet met de hoofdgedachte concurreren.
Wat is het verschil tussen een kernboodschap en een samenvatting?
Een samenvatting geeft verkort weer wat in het hele verhaal staat. Een kernboodschap benoemt vooral wat de ander moet onthouden en waarom dat belangrijk is.
Wanneer formuleer je de kernboodschap?
Bij voorkeur voordat je jouw presentatie, brief, gesprek of voorstel verder uitwerkt. De kernboodschap helpt je daarna bepalen welke informatie relevant is en welke details je kunt schrappen.
Kan een kernboodschap veranderen tijdens de voorbereiding?
Ja. Tijdens het uitwerken kun je ontdekken dat het werkelijke doel anders ligt of dat bepaalde informatie belangrijker is dan je eerst dacht. Pas de kernboodschap dan aan, maar zorg dat de rest van jouw verhaal daarop blijft aansluiten.
E-book over authentiek communiceren
Wil je je verder verdiepen in persoonlijke communicatie? Bekijk dan het e-book over authentiek communiceren.
Auteur
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.
Publicatiedatum: 28-10-2018
Update: 29 juli 2026.
