Vrijblijvend adviesgesprek
Contact opnemen
Google+ Facebook Twitter Linkedin YouTube
Direct informatie? 0528 23 60 30
Of mail naar: info@desteven.nl
zoeken

Leiderschap en zelfsturende teams

Leidinggevenden staan tegenwoordig een beetje onder druk.  Vooral bij zelfsturende teams worden soms vraagtekens gezet bij de noodzaak van leidinggeven. Als leidinggevende bent U echter overtuigd van het belang van uw vak maar merkt ook dat niet iedereen het meer met u eens is. Dat oude hiërarchische structuren en de ´command en controle´ methode niet meer werken weet u ook wel maar wat dan?

Leiderschap en zelfsturende teams

Leidinggevende 2.0

Nieuwe tijden vragen om nieuwe vormen van organiseren en leiden tot een andere taken en werkwijze voor leidinggevenden.  Om als leidinggevende te blijven functioneren moet u uw meerwaarde aantonen in een zelfsturende organisatie en wellicht uzelf ontwikkelen tot een leidinggevende 2.0

Die ontwikkeling bestaat niet uit het leren van nog meer modellen en systemen zoals kwaliteit en planning systemen, lean beheer mechanismen of business score cards. Basis management  vaardigheden op dit gebied zijn weliswaar noodzakelijk en moet u ook beheersen maar zijn niet meer voldoende bij het nieuwe werken en organiseren. Het gaat tegenwoordig om het toepassen van deze vaardigheden en wel op twee manieren: de juiste vaardigheid op het juiste moment en op de juiste wijze. De juiste vaardigheid op het juiste moment toepassen hangt sterk af van de ontwikkel fase van de organisatie. Op de juiste wijze toepassen gaat samen met uw authenticiteit, echtheid ofwel persoonlijkheid.

Ontwikkelfase van de organisatie

Afhankelijk van de organisatie en het ontwikkel niveau in de organisatie moet u uw leidinggevende kennis en vaardigheden kunnen aanpassen. Globaal kun je 3 verschillende vormen leidinggeven herkennen in organisaties:

  • Leiding geven als baas. De baas is gericht op macht en energie, geeft duidelijke opdrachten en zorgt ervoor dat het werk gedaan wordt. (Dominant of autoritair leidinggeven).
  • Leiding geven als manager. De manager is gericht op orde en het toepassen van regels. Zorgt ervoor dat kwaliteitsnormen gehaald worden en dat verantwoording kan worden afgelegd. (Leidinggeven gericht op doelmatigheid en beheersing)
  • Leiding geven als coach. Coachend leiderschap is gericht op verbinding en betrokkenheid. Zorgt voor afstemming tussen organisatiedoelen en medewerker doel. Geeft medewerkers de vrijheid om zelf invulling te geven aan hun werk. (Leidinggeven gericht op doeltreffendheid en synergie)

Vanuit deze 3 vormen van leiderschap kun je onderscheid zien in de wijze waarop:

  • uitvoering wordt gegeven aan de strategie van de organisatie
  • de organisatie wordt aangestuurd
  • besluiten worden genomen
  • communicatie plaats vindt
  • Leidinggeven en de strategie van de organisatie.

    Als de strategie vooral gericht is op het handhaven van traditionele werkwijze en invloed verwerven, dan is een baas nodig. Als het gaat om vergroten van omzet dan kan de manager zorgen voor grotere concurrentie kracht door optimale efficiëntie in het werkproces in te voeren of door fusie en overname de concurrenten op te kopen. Als het gaat om vernieuwing en innovatie dan is leiderschap nodig gericht op verbinding en samenwerking waarbij medewerkers medezeggenschap krijgen en autonomie.

  • Aansturing van de organisatie en corrigeren

    • Bij  de baas gaat het om werving en doen wat gezegd wordt. Aansturing en correctie vindt plaats op basis van autoriteit.
    • Bij de manager gaat het om personeelsadministratie en systemen. Aansturing en correctie op basis van protocollen, regels en afspraken.
    • Bij de coachend leider gaat om afstemming tussen het organisatie- en medewerkersdoel. Aansturing en correctie op basis van groepsbesluit en consensus.
  • Communicatie en besluit vorming:

    • De baas: communiceert middels mededeling en neemt zelf de besluiten.
    • De manager: communiceert middels mededeling en geeft richtlijnen. Besluitvorming vindt plaats op basis van hiërarchische procedures.
    • De coachend leider; communiceert op basis van consent principe, wie betrokken is praat mee en wordt betrokken bij de besluitvorming.

Zelfsturing

Zelfsturing gaat niet werken als je leiding geeft vanuit de baas of managers rol.  Toch zijn deze rollen niet overbodig. Sterker nog; als ze niet goed ingevuld worden gaat zelfsturing niet werken.

De vraag is of u ze als leidinggevende zelf moet uitvoeren of dat u ze in een zelfsturend team kunt beleggen.Klantbehoefte, effectiviteit, efficiëntie, taak duidelijkheid, kwaliteit gerichtheid, marktherkenning, verbinding, betrokkenheid, sociale steun. Het moet allemaal geregeld zijn.

Uw rol als leidinggevende in een zelfsturende team is ervoor te zorgen dat het geregeld is. Taken die vroeger zonder discussie bij de leidinggevende lagen, (vooral taken op baas en manager niveau) kunnen prima door leden van een team zelf worden uitgevoerd.

Een belangrijke voorwaarde is dat u veiligheidsmaatregelen invoert. Taken delegeren levert meer betrokkenheid op van het team en meer werkplezier. Als leidinggevende wordt u echter nog steeds wel afgerekend op het teamresultaat. De veiligheidsmaatregel die u moet invoeren is afspraak maken en vastleggen wat er gaat gebeuren als het resultaat niet wordt behaald. Het kan zijn dat  u soms toch als baas of manager moet optreden, maar dat optreden is dan wel in consensus afgesproken.

Zelfsturende teams ontwikkelen

Authenticiteit

Naast management vaardigheden en inzicht in wat de organisatie nodig heeft is authenticiteit het  derde en meest belangrijke punt om als leidinggevende goed te functioneren. Soms moet u als baas, soms als manager en vaak als coach optreden. Dat zijn verschillende rollen van leiderschap waar verschillend gedrag bij hoort. Als u die verschillende rollen niet vanuit uw eigen authenticiteit uitvoert wordt dit zondermeer door uw teamleden geconstateerd. U speelt dan de rol van baas of manager maar u bent hem niet. Wat u uitstraalt wordt opgepikt door uw medewerkers en maakt hoe  u gezien wordt als leidinggevende. Authenticiteit is echter geen techniekje wat je kunt leren. Je kunt je wel bewust worden van je drijfveren en motivatie. Als je die naadloos kunt toepassen bij leidinggeven bent u authentiek en wordt u erkend en gewaardeerd.

Uzelf ontwikkelen als leidinggevende in een zelfsturende organisatie vergt dus:

  • management kennis en vaardigheden,
  • inzicht in organisatieontwikkeling
  • inzicht in eigen drijfveren.

Leiderschapsvorm

Dit artikel is geschreven in de serie over leiderschapsvormen.

Leiderschapsvormen

Leiderschapsprogramma

Wilt u meer weten over onze leiderschapsprogramma’s?

Leiderschapsprogramma

Auteur

Dit artikel is geschreven door: Peter Weustink

Peter Weustink trainer - coach