Vrijblijvend adviesgesprek
Contact opnemen
Google+ Facebook Twitter Linkedin YouTube
Direct informatie? 0528 23 60 30
Of mail naar: info@desteven.nl
zoeken

Verantwoordelijkheidsgevoel, verantwoord en verantwoorden

Verantwoordelijkheidsgevoel: is dat een kernkwaliteit of kernwaarde? Wat is het kenmerk van verantwoordelijkheidsgevoel? In dit artikel gaan we in op verantwoordelijkheidsgevoel. Wat is dit en wat betekent dit? De volgende aspecten komen aan bod:

Verantwoordelijkheidsgevoel

Wat is verantwoord?

Voor we kijken naar verantwoordelijkheidsgevoel bekijken we wat het betekent wat verantwoord is. Vaak wordt daarmee bedoeld dat het weloverwogen, doordacht en veilig is. Wie zich verantwoordelijk gedraagt, doet geen ondoordachte dingen, heeft geen impulsieve uitspattingen maar is serieus, maakt keuzes op basis van logische redeneringen. U kunt daarbij denken aan:

  • verantwoord omgaan met de bedrijfswagen of gereedschappen
  • keuzes maken die verantwoord zijn
  • verantwoorde financiële uitgaven doen
  • de verantwoording nemen richting uw werkgever
  • verantwoordelijkheid nemen voor uw gezin
  • verantwoordelijk omgaan met het milieu
  • etc.

De definitie: gevoel voor verantwoordelijkheid

Wanneer u zich verantwoordelijk weet dan:

  • laat u de zaken niet snel op zijn beloop
  • u onderschat situaties niet snel en u laat het er niet gauw op aankomen
  • zult u doen wat in uw vermogen ligt om de zaak of taak tot een goed einde te brengen
  • bent u waarschijnlijk ijverig en hebt u een hoog plichtsbesef
  • bent u betrouwbaar en kunnen mensen op u aan
  • staat u voor wat u zegt
  • zult u zorgen dat u de taken die u moet doen goed en zorgvuldig uitvoert
  • bent u zorgvuldig, consciëntieus of gewetensvol
  • loopt u een stap harder wanneer iets fout gaat
  • meldt u misstanden en knelpunten en neemt u maatregelen om deze op te lossen

Verantwoordelijkheid nemen betekent dat u niet wegkijkt. Ook niet wanneer u een fout hebt gemaakt of wanneer u bepaalde zaken verkeerd hebt ingeschat. Maar verantwoordelijkheid nemen gaat verder dan: taken en werkzaamheden. Daarover hebben we een artikel geschreven. Wilt u dat lezen?

Verantwoordelijkheid nemen

Voorwaarden die erbij horen

Voorwaarden verantwoordelijkheidsgevoelMensen die verantwoordelijk zijn voor een bepaalde taak dienen deze taak  tot een goed einde te brengen. Dat zou u van ze mogen verwachten. Echter: verantwoordelijk zijn voor bepaalde werkzaamheden is nog wat anders dan je verantwoordelijk voelen voor deze werkzaamheden. En dat wordt nog wel eens vergeten. Er zijn dus bepaalde voorwaarden verbonden aan verantwoordelijkheid zoals:

  • Bereidheid om te verantwoorden

    Verantwoorden hoort bij verantwoordelijkheid. Wie met verantwoordelijkheden kan omgaan is bereid om verantwoording af te leggen zoals:

    • Uitleggen waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt
    • Voortgang melden
    • Informeren
    • Knelpunten melden en bijzonderheden rapporteren
  • Draagvlak en commitment

    Wat nogal eens vergeten wordt is dat verantwoordelijkheidsgevoel ontwikkeld wordt binnen teams en organisaties wanneer er draagvlak en commitment is. Dat zullen mensen alleen maar doen wanneer ze de gelegenheid hebben gehad om ermee in te stemmen. Zodra men verantwoordelijk wordt gesteld voor doelen en taken zonder inspraak, ruggenspraak en betrokkenheid, is de kans groot dat men sociaal wenselijk gedrag gaat vertonen maar dat de intrinsieke motivatie ontbreekt voor het dragen van verantwoordelijkheden.

  • Aanspreekbaar

    Wie bereid is om te verantwoorden is aanspreekbaar op zijn verantwoordelijkheid. Ook als er vragen zijn over de voortgang of over de werkwijze die gekozen is in bepaalde zaken. Of als er kritiek is of twijfel bij anderen. Aanspreekbaar zijn vraagt dus een open mindset van diegene  die verantwoordelijk is. U bent controleerbaar en traceerbaar voor anderen.

  • Bevoegdheid

    Een belangrijk issue is ook: u kunt alleen verantwoordelijk zijn voor zaken waar u invloed op hebt. U dient dus ook over de juiste bevoegdheden te beschikken om bijbehorende verantwoordelijkheden te kunnen dragen of uitvoeren. We onderscheiden een paar situaties:

    • U bent verantwoordelijk en bevoegd: dan kunt u de juiste maatregelen nemen die u nodig hebt om uw verantwoordelijkheden goed uit te voeren
    • U bent verantwoordelijk en niet bevoegd: dan wordt u wel verantwoordelijk gesteld voor het resultaat (tenminste dat kan) terwijl u niet in staat bent om verbeteringen of wijzigingen door te voeren
    • U bent bevoegd en niet verantwoordelijk: dat zijn bevoegdheden waar u niets aan heeft.

Té hoog verantwoordelijkheidsgevoel

Een te hoog verantwoordelijkheidsgevoel: bestaat dat? Zeker bestaat dat. In dat geval vindt u het moeilijk om verantwoordelijkheden bij de ander te alten liggen. Kenmerken:

  • Zaken moeilijk los kunnen laten of zaken moeilijk aan een ander over kunnen laten
  • Situaties erg snel serieus nemen of soms te zwaar inschatten
  • Graag de regie willen hebben in bepaalde situaties
  • U snel schuldig voelen wanneer er iets mis dreigt te gaan en alles op alles zetten om het toch nog tot een goed einde te brengen

We hebben er een apart artikel aan  gewijd. Wilt u het lezen?

Over-verantwoordelijk: valkuil

Gemakzucht: gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef

Mensen die gemakzuchtig zijn, hebben in feite te weinig verantwoordelijkheidsgevoel. Kenmerken:

  • ze gaan onverantwoord met bepaalde taken om
  • voelen zich niet geroepen om een keer een stap harder te zetten
  • laten al te gauw de regie over aan een ander
  • laten het er snel op aankomen en zijn reactief ingesteld
  • worden niet koud of warm als er iets fout gaat
  • schatten situaties te rooskleurig in
  • zijn onzorgvuldig
  • u kunt er niet op aan
  • zullen zich voor 1 ding zeker inspannen: voorkomen dat ze te hard moeten lopen

Gezamenlijke verantwoordelijkheden bevorderen binnen teams

Gezamenlijke verantwoordelijkheid binnen teamsGezamenlijke verantwoordelijkheden ontwikkelen doe je samen. Gezamenlijk verantwoordelijkheidsgevoel bevorderen doet u ook samen. Lijkt heel logisch maar daar komt nogal wat bij kijken. In de wandelgangen wordt het door leidinggevenden vaak snel gezegd: voor wat betreft de veiligheid binnen ons bedrijf hebben we ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Dat kan ook gaan over onderwerpen als hygiëne, werksfeer, kwaliteitseisen. Wat vaak niet gezegd wordt is wat dat nu precies betekent. Kortom: het is onduidelijk en het is een open eindje. Hoe ontwikkelt u gezamenlijkheid? Een paar opmerkingen:

  • Je committeren aan verantwoordelijkheden

    Uw medewerkers zullen zich alleen maar aan verantwoordelijkheden committeren wanneer er voldoende vertrouwen is in het team. Verantwoordelijk zijn voor betekent is in feite fase 4 in  het teamontwikkelproces.

    Zoals hiervoor al gemeld dienen teamleden

    • Bereid zijn zich te verantwoorden
    • Aanspreekbaar te zijn op de eigen verantwoordelijkheden
    • Invloed hebben op het uitoefenen van de uitoefening van de verantwoordelijkheden (over de juiste bevoegdheden te beschikken)
  • Duidelijk zijn

    Als iedereen verantwoordelijk is, is niemand verantwoordelijk, zal niemand verantwoordelijkheid nemen of het gevoel hebben dat hij/zij verantwoordelijk is. Waarom niet? Omdat het geen duidelijke afspraak is. Iedereen bestaat niet. Iedereen is hetzelfde als niemand.  U zult dus duidelijker moeten zijn en heldere taken moeten verstrekken aan uw teamleden

    Wanneer iedereen verantwoordelijk is voor de orde en netheid in de bedrijfskantine dan moet u duidelijk maken wat dit precies betekent. U stelt een corveedienst in die per dag of per week wisselt of u maakt met de teamleden de afspraak dat zij hun koffiekopjes opruimen wanneer ze de kantine verlaten.

  • Individuele ontwikkeling

    Ook al betreft het gezamenlijke verantwoordelijkheden: het blijft individueel maatwerk. Uw teamleden moeten zich namelijk wel committeren aan de verantwoordelijkheid die u ze wil toewijzen. Doen ze dat niet, dan kunnen ze wel verantwoordelijk zijn maar ze zullen zich niet verantwoordelijk voelen.

Leerdoelen

Dit artikel is geschreven in de serie over leerdoelen voor de training autonomie.

Leerdoelen training Autonomie

Training en coaching

Bekijk onze trainingen gericht op:

Auteur

Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Voor andere publicaties kunt u ook terecht in onze webshop!

Coach Jan Stevens