home / carriere / sollicitatietraining / paniek solliciteren

In paniek solliciteren

Je bent ontslagen of jouw arbeidsovereenkomst wordt niet verlengd. De schrik slaat toe en je wilt zo snel mogelijk weer een baan. Voor je het weet zit je iedere avond vacatures te bekijken en reageer je op functies waar je een paar weken eerder nooit naar zou hebben gekeken. Bij onze sollicitatietraining zien we regelmatig dat de druk om werk te vinden zo groot wordt dat de vraag welk werk werkelijk bij je past naar de achtergrond verdwijnt. 

Tijdens een outplacementtraject probeer ik daarom eerst rust en richting te creëren. Natuurlijk kunnen er financiële zorgen zijn en natuurlijk wil je weer aan het werk. Maar zomaar op alles reageren omdat je bang bent zonder baan te blijven, is meestal geen sterke sollicitatiestrategie.

Welke gedachten kunnen de paniek versterken?

Na baanverlies kunnen allerlei gedachten door je hoofd schieten. Sommige zijn heel praktisch, andere raken direct aan jouw zelfvertrouwen en gevoel van zekerheid.

• Zal ik ooit weer een baan vinden?
• Als ik maar iets heb, het maakt bijna niet uit wat.
• Hoe moet ik straks mijn vaste lasten betalen?
• Wie zit er eigenlijk nog op mij te wachten?
• Ben ik niet te oud om opnieuw te beginnen?
• Wat als het maanden duurt voordat ik weer werk heb?

Die zorgen kunnen reëel voelen en soms zijn ze dat ook. Maar wanneer angst de belangrijkste reden wordt om op een vacature te reageren, verlies je gemakkelijk uit het oog of die functie daadwerkelijk bij jou past.

Waarom solliciteren vanuit paniek vaak niet helpt

Wanneer je vooral denkt dat je móét worden aangenomen, verandert jouw houding. Je gaat jezelf misschien kleiner maken, probeert te voldoen aan wat je denkt dat de werkgever wil horen of reageert op banen waarvoor je zelf nauwelijks enthousiasme voelt. Dat merk je vaak ook tijdens het gesprek.

Een werkgever wil niet alleen weten of jij het werk technisch kunt uitvoeren. Hij wil ook ervaren waarom jij juist deze functie wilt en waarom jij denkt dat de organisatie bij je past. Wanneer jouw werkelijke motivatie vooral is dat je zo snel mogelijk weer een baan nodig hebt, wordt overtuigend solliciteren een stuk lastiger.

Eerst terug naar de basis

Daarom ga ik liever eerst terug naar een paar eenvoudige vragen: wie ben je, wat kun je en wat wil je? Welke werkzaamheden geven je energie? Waar ben je goed in? Wat wil je uit jouw vorige baan meenemen en wat juist niet meer? En in welke omgeving kom jij het beste tot je recht?

Dat klinkt misschien alsof je tijd verliest terwijl je juist haast hebt. Mijn ervaring is eerder het tegenovergestelde. Wanneer je meer richting hebt, hoef je niet meer op iedere vacature te reageren. Je kunt veel sneller beoordelen welke functies wel en niet interessant zijn.

Je financiële zorgen verdwijnen niet door ze te negeren

De reactie ligt voor de hand: mooi verhaal, maar ondertussen moet de hypotheek of huur wel betaald worden. Dat klopt. Rust nemen betekent dan ook niet dat je financiële werkelijkheid er niet toe doet. Het betekent vooral dat je niet iedere loopbaankeuze volledig door angst laat bepalen.

Soms moet je op korte termijn pragmatische keuzes maken. Maar ook dan helpt het om bewust te weten waarom je dat doet. Er is verschil tussen tijdelijk een praktische oplossing kiezen en vanuit paniek in een volgende baan stappen waarvan je diep vanbinnen al weet dat die niet bij je past.

Van zoveel mogelijk solliciteren naar gericht solliciteren

Wanneer de eerste paniek wat is gezakt, kun je veel gerichter kijken naar vacatures en organisaties. Dan wordt de vraag niet meer: waar kan ik zo snel mogelijk terecht? Maar: welke functies sluiten aan bij mijn ervaring, kwaliteiten en wensen en waar maak ik werkelijk een goede kans?

Dat is de stap naar gericht solliciteren. Op die pagina gaan we verder in op het kiezen van passende vacatures en het voorkomen dat solliciteren vooral een kwestie wordt van zoveel mogelijk reacties versturen.

Wat als je wel wordt uitgenodigd voor een gesprek?

Dan kan de druk opnieuw oplopen. Misschien denk je: dit móét hem worden. Daardoor ga je ieder antwoord overdenken, ben je bang iets verkeerds te zeggen of probeer je jezelf beter voor te doen dan je bent. Ook dan helpt het om terug te gaan naar jouw eigen verhaal.

Je hoeft tijdens een sollicitatiegesprek niet de perfecte kandidaat te spelen. Je moet helder kunnen vertellen wat je kunt, waarom de functie je aanspreekt en wat je nodig hebt om goed tot je recht te komen. Wanneer spanning je daarbij in de weg zit, kan het zinvol zijn om het gesprek vooraf individueel te oefenen.

Afwijzingen kunnen de paniek verder vergroten

Wanneer je vanuit onrust veel solliciteert, krijg je vaak ook veel afwijzingen. Dat kan een vervelende spiraal veroorzaken. Eerst denk je dat je snel werk moet vinden, daarna krijg je verschillende afwijzingen en vervolgens ga je nog harder solliciteren omdat je bang wordt dat niemand je wil hebben.

Op dat moment is het verstandig om niet alleen naar aantallen sollicitaties te kijken. Onderzoek ook wat er precies gebeurt. Word je nauwelijks uitgenodigd? Dan kan jouw selectie van vacatures, cv of brief een rol spelen. Kom je wel regelmatig op gesprek maar word je niet aangenomen? Dan ligt de vraag ergens anders. Op de pagina over omgaan met afwijzing tijdens het solliciteren gaan we daarop verder in.

Sollicitatiebegeleiding binnen outplacement

Binnen outplacement beginnen we daarom meestal niet met het oefenen van standaard sollicitatievragen. We willen eerst begrijpen waar je vandaan komt en waar je naartoe wilt. Wanneer jouw profiel en richting duidelijker zijn, wordt ook solliciteren concreter.

Blijkt vervolgens dat je moeite hebt om jouw verhaal overtuigend te vertellen of heb je een belangrijk gesprek waar je tegenop ziet, dan kunnen we daar gericht mee oefenen. Sollicitatiebegeleiding is dan geen los trucje, maar een onderdeel van jouw route naar nieuw werk.

Veelgestelde vragen over in paniek solliciteren

Na ontslag ontstaat gemakkelijk het gevoel dat je onmiddellijk in actie moet komen. Dit zijn vijf vragen die daarbij regelmatig spelen.

Moet ik na ontslag meteen beginnen met solliciteren?

Dat hoeft niet per se. Het kan verstandig zijn om eerst kort stil te staan bij wat er is gebeurd en welke richting je nu wilt kiezen. Hoeveel tijd daarvoor nodig is, verschilt per persoon en situatie.

Is het verkeerd om snel weer een baan te willen?

Nee. Het is begrijpelijk dat je behoefte hebt aan financiële zekerheid en structuur. Het wordt vooral lastig wanneer snelheid belangrijker wordt dan iedere andere afweging en je daardoor zonder richting op functies reageert.

Hoe weet ik of ik vanuit paniek solliciteer?

Een aanwijzing kan zijn dat je op vrijwel alles reageert, nauwelijks meer kijkt of een functie bij je past en vooral denkt dat je zo snel mogelijk ergens aangenomen moet worden. Dan kan het zinvol zijn om jouw aanpak opnieuw te bekijken.

Wat als ik financieel helemaal geen tijd heb om rustig na te denken?

Dan kunnen praktische keuzes noodzakelijk zijn. Toch helpt het om onderscheid te maken tussen wat je op korte termijn nodig hebt en wat je op langere termijn in jouw loopbaan wilt. Die twee hoeven niet altijd dezelfde keuze op te leveren.

Kan sollicitatietraining helpen als ik erg gespannen ben?

Ja, wanneer de spanning vooral zichtbaar wordt tijdens het sollicitatieproces. Een concreet sollicitatiegesprek kan individueel worden geoefend. Binnen een outplacementtraject kunnen we daarnaast eerst werken aan jouw profiel en loopbaanrichting.