home / carriere / sollicitatietraining / jezelf verkopen sollicitatiegesprek

Jezelf verkopen tijdens een sollicitatiegesprek

Vind je het moeilijk om jezelf te verkopen tijdens een sollicitatiegesprek? Dan ben je niet de enige. Een belangrijk onderdeel van sollicitatietraining is juist leren om helder te vertellen wat je kunt, waar jouw kwaliteiten liggen en waarom een bepaalde functie bij je past. Dat betekent wat mij betreft niet dat je jezelf mooier moet maken dan je bent. Integendeel. Hoe beter jij jezelf kent, hoe minder je hoeft te verkopen. Die basis hebben we tijdens een outplacementtraject vaak al gelegd. We hebben dan onderzocht wie je bent, wat je kunt en wat je wilt. Daardoor kun je tijdens een sollicitatie veel gerichter vertellen waar een werkgever jou voor moet hebben, maar ook welke werkzaamheden of omgeving juist minder goed bij je passen.

Waarom vinden mensen het zo moeilijk om zichzelf te verkopen?

Vaak ligt het probleem helemaal niet bij verkoopvaardigheden. Mensen weten onvoldoende wat hun eigen kracht is. Ze zeggen dat ze bescheiden zijn, maar kunnen ondertussen nauwelijks benoemen waar ze goed in zijn, welke bijdrage zij in eerdere functies hebben geleverd en waarom juist zij voor bepaald werk geschikt zijn. Als je dat zelf niet scherp hebt, wordt het tijdens een sollicitatiegesprek bijna onmogelijk om het overtuigend aan een ander uit te leggen. Het tegenovergestelde komt ook voor. Iemand durft nauwelijks een zwak punt of valkuil te noemen omdat hij denkt dat een werkgever alleen maar sterke kanten wil horen. Daardoor ontstaat een glad verhaal dat niet geloofwaardig is. Een werkgever zoekt geen kandidaat zonder beperkingen, maar iemand die voldoende zelfkennis heeft om te weten waar zijn kracht ligt en waar niet.

Weet waar jouw kracht ligt

Wanneer iemand vraagt waarom een werkgever jou zou moeten aannemen, hoef je niet op zoek naar een reclametekst. Je wilt kunnen terugvallen op concrete kennis over jezelf. Welke kwaliteiten gebruik je steeds opnieuw? Waarvoor kwamen collega's of leidinggevenden bij jou? Welke resultaten heb je bereikt en welke eigenschappen of vaardigheden hebben daaraan bijgedragen? Hoe concreter jouw voorbeelden, hoe minder je hoeft te roepen dat je goed bent. Dat geldt ook voor woorden die gemakkelijk op een cv terechtkomen. "Ik ben klantgericht, flexibel en resultaatgericht" zegt op zichzelf bijna niets. Kun je vertellen waaruit jouw klantgerichtheid blijkt, wanneer jouw flexibiliteit nodig was en welk resultaat je daadwerkelijk hebt bereikt, dan wordt jouw verhaal veel sterker.

Vertel ook wat jou motiveert

Een werkgever wil niet alleen weten of je het werk kunt. Hij wil ook begrijpen waarom je het wilt doen. Daarom horen jouw drijfveren en interesses bij het verhaal dat je over jezelf vertelt. Wat spreekt je aan in deze functie? Welke werkzaamheden geven je energie? Waarom trekt juist deze organisatie of omgeving je aan? Wanneer je daar geen antwoord op hebt, ontstaat gemakkelijk een algemeen verhaal dat bij vrijwel iedere vacature zou kunnen horen. Heb je vooraf goed nagedacht over wat voor jou belangrijk is, dan wordt jouw motivatie veel persoonlijker en geloofwaardiger.

Hier moet je mij voor hebben en daarvoor niet

Zelfkennis betekent ook dat je grenzen kunt benoemen. Je hoeft niet te doen alsof iedere taak bij je past. Misschien ben je uitstekend in het analyseren van complexe vraagstukken, maar krijg je weinig energie van langdurig routinematig werk. Misschien ben je sterk in persoonlijk contact, maar ligt acquisitie je minder. Dat soort verschillen zeggen iets over waar jij het beste tot je recht komt. Dat hoeft tijdens een sollicitatiegesprek geen zwaktebod te zijn. Het kan juist krachtig zijn wanneer je duidelijk kunt vertellen wat bij jou past en wat niet. Daarmee help je niet alleen de werkgever om jou te beoordelen, maar beoordeel je zelf ook of de functie werkelijk een goede volgende stap is.

Gebruik voorbeelden in plaats van etiketten

Het is gemakkelijk om jezelf allerlei kwaliteiten toe te dichten. Veel overtuigender is het wanneer je kunt laten zien waar een kwaliteit in jouw werk zichtbaar werd. Vertel bijvoorbeeld over een lastige situatie, wat jouw rol was, wat je hebt gedaan en wat het resultaat daarvan was. Zo krijgt de gesprekspartner een concreet beeld van hoe jij werkt. Dat helpt ook wanneer je moeite hebt met opscheppen. Je hoeft niet te zeggen dat je een geweldige leider bent. Je kunt vertellen over een team dat je hebt begeleid, een verandering die je hebt doorgevoerd of een probleem dat je samen met anderen hebt opgelost. De ander kan vervolgens zelf beoordelen welke kwaliteiten daarin zichtbaar zijn.

Praat ook eerlijk over minder succesvolle situaties

Een loopbaan bestaat niet alleen uit successen. Er zijn ook functies, projecten of samenwerkingen die minder goed zijn verlopen. Daar hoef je tijdens een sollicitatiegesprek niet omheen te draaien. Belangrijker is dat je kunt uitleggen wat er gebeurde, welke rol jij daarin had en wat je ervan hebt geleerd. Juist dat kan veel zeggen over jouw zelfreflectie. Een kandidaat die van ieder probleem de schuld bij een vorige werkgever, leidinggevende of collega legt, roept andere vragen op dan iemand die genuanceerd kan vertellen wat goed ging, wat niet goed ging en wat hij een volgende keer anders zou aanpakken.

Jezelf verkopen is niet hetzelfde als jezelf presenteren

De twee worden gemakkelijk door elkaar gehaald. Bij jezelf presenteren tijdens een sollicitatiegesprek gaat het vooral over de manier waarop je binnenkomt, contact maakt, spreekt en jouw verhaal brengt. Op deze pagina gaat het om de inhoud van dat verhaal: wat moet een werkgever over jou begrijpen nadat het gesprek is afgelopen? Beide moeten natuurlijk wel bij elkaar passen. Wanneer je inhoudelijk een sterk verhaal hebt maar het nauwelijks durft uit te spreken, komt jouw kracht onvoldoende over. Andersom helpt een zelfverzekerde uitstraling weinig wanneer je niet duidelijk kunt maken wat je werkelijk te bieden hebt.

Overtuigend zijn zonder jezelf te overschreeuwen

Overtuigend overkomen betekent niet dat je harder moet praten of voortdurend moet benadrukken hoe goed je bent. Vaak zit overtuigingskracht juist in rust en duidelijkheid. Je kent jouw kwaliteiten, kunt ze onderbouwen met voorbeelden en weet waarom de functie bij je past. Daardoor hoef je jezelf niet voortdurend te bewijzen. Wanneer vooral onzekerheid ervoor zorgt dat jouw verhaal niet uit de verf komt, ligt de verdieping meer bij overtuigend solliciteren. Daar gaat het specifiek over de vraag hoe je met voldoende vertrouwen jouw verhaal vertelt.

Een goed sollicitatiegesprek werkt twee kanten op

Soms lijkt het alsof jij als sollicitant alles moet doen om de werkgever te overtuigen. Maar een sollicitatiegesprek is ook jouw kans om te onderzoeken of je daar wilt werken. Past de functie werkelijk bij je? Spreekt de werkomgeving je aan? Kun je jouw kwaliteiten daar gebruiken? En sluiten de verwachtingen van de werkgever aan bij wat jij zoekt? Dat verandert ook de manier waarop je naar "jezelf verkopen" kijkt. Je hoeft niet koste wat kost gekozen te worden. Het doel is dat beide partijen een eerlijk beeld krijgen en kunnen beoordelen of er werkelijk een goede match is.

Oefenen met jouw eigen verhaal

Je kunt dit leren door jouw verhaal hardop te oefenen. Niet door standaardantwoorden uit het hoofd te leren, maar door te oefenen met vragen als: waar ben je trots op, wat zijn jouw sterkste kwaliteiten, welke fout heb je gemaakt, waarom wil je deze functie en waarom zouden wij juist jou moeten uitnodigen voor een volgende ronde? Hoe vaker je jouw eigen voorbeelden scherp hebt, hoe gemakkelijker je tijdens een echt gesprek kunt reageren zonder ingestudeerd te klinken. Heb je een concreet sollicitatiegesprek voor de boeg, dan kunnen we dat individueel met je oefenen. We kijken vooraf naar de vacature, jouw cv en eventueel jouw brief en werken vervolgens met jouw eigen achtergrond en voorbeelden. Zo train je niet op algemene kunstjes, maar op het verhaal dat jij straks daadwerkelijk moet vertellen.

Veelgestelde vragen over jezelf verkopen tijdens een sollicitatiegesprek

De term jezelf verkopen roept gemakkelijk weerstand op. Deze vijf vragen helpen om duidelijk te maken wat er tijdens een sollicitatiegesprek werkelijk van je wordt gevraagd.

Moet ik mezelf echt verkopen tijdens een sollicitatiegesprek?

Nee, niet in de letterlijke betekenis. Je hoeft jezelf niet mooier voor te doen dan je bent. Wel moet je duidelijk kunnen vertellen wat je kunt, welke ervaring je meebrengt en waarom jij denkt dat de functie bij je past.

Wat als ik bescheiden ben en moeilijk over mijn kwaliteiten praat?

Begin dan niet met grote woorden, maar met concrete voorbeelden uit jouw werk. Vertel wat je hebt gedaan, welk probleem je hebt opgelost of welk resultaat je hebt bereikt. Daarmee maak je jouw kwaliteiten zichtbaar zonder dat je hoeft op te scheppen.

Mag ik tijdens een sollicitatiegesprek ook zwakke punten noemen?

Ja. Niemand verwacht dat je overal goed in bent. Belangrijker is dat je jezelf voldoende kent om een realistisch beeld te geven en kunt vertellen hoe je met jouw ontwikkelpunten of beperkingen omgaat.

Hoe weet ik welke kwaliteiten ik moet benadrukken?

Kijk eerst naar de functie en vervolgens naar jouw eigen ervaring. Welke kwaliteiten en voorbeelden zijn voor dit werk relevant? Je hoeft niet alles over jezelf te vertellen. Kies vooral wat helpt om duidelijk te maken waarom jouw profiel bij deze functie aansluit.

Kan ik oefenen met het vertellen over mezelf?

Ja. Een concreet sollicitatiegesprek kan individueel worden geoefend. We gebruiken dan jouw eigen cv, de vacature en jouw ervaringen, zodat je leert om jouw verhaal helder en geloofwaardig te vertellen in plaats van standaardantwoorden uit het hoofd te leren.