home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / willen kunnen zijn / willen / hoop

Hoop is belangrijk: wat doet hoop met je?

Hoop betekent dat je iets goeds verwacht en dat je ondanks onzekerheid mogelijkheden blijft zien. Het heeft te maken met jouw wensen, idealen, dromen en verwachtingen. Ik noem hoop ook wel brandstof voor de ziel. De volksmond zegt niet voor niets: 'Hoop doet leven.' Hoop kan moed, wilskracht, spirit, vitaliteit en doorzettingsvermogen geven en hoort daarom bij jouw persoonlijke bezieling. Want zolang je ergens op hoopt, blijft er iets in jou geloven in een toekomst die mogelijk, waardevol of de moeite waard is.

Wat bedoel ik met goedkoop hopen?

Met goedkoop hopen bedoel ik de oppervlakkige manier waarop we het woord vaak gebruiken zonder dat er werkelijk iets op het spel staat. 'Ik hoop dat het postpakketje vandaag wordt bezorgd' of 'Hopelijk wordt het volgende week mooi weer.' Prima natuurlijk, maar daar heb ik het hier niet over. Ook de uitspraak 'we zullen er het beste maar van hopen' is vaak weinig actief. Het beste hopen is dan bijna hetzelfde als het ergste vrezen en vervolgens afwachten wat er gebeurt.

Echte hoop is voor mij veel actiever. Van passief hopen komt gemakkelijk ophopen en uiteindelijk misschien zelfs wanhopen. Van dat soort hoop ligt het bos vol, zeker in de steden. Hoop in diepere zin raakt juist de slagader van jouw bestaan. Wie werkelijk hoopt op een betere toekomst, kan daardoor worden aangezet om iets te doen wat die toekomst dichterbij brengt.

Waarom geeft hoop energie?

Hoop geeft energie omdat je nog mogelijkheden ziet en daardoor een reden hebt om verder te gaan. Ze brengt verbinding met jouw dromen, wensen en verwachtingen en kan het vlammetje opnieuw aansteken wanneer het leven tegenzit. Hoop houdt mensen soms letterlijk op de been. Ze kan het incasseringsvermogen vergroten, positief denken stimuleren en ervoor zorgen dat je na een teleurstelling toch opnieuw in beweging komt.

Dat maakt hoop voor mij tot een belangrijke bron van wilskracht. Wanneer je nergens meer op hoopt, wordt het ook moeilijk om ergens voor te willen gaan. Maar wanneer er ergens aan de horizon nog iets is waarnaar je verlangt of waarin je gelooft, ontstaat er gemakkelijker moed om een volgende stap te zetten.

Is hoop hetzelfde als positief denken?

Nee. Hoop is meer dan jezelf vertellen dat alles wel goed zal komen. Positief denken kan helpen om mogelijkheden te blijven zien, maar hoop hoeft de werkelijkheid niet mooier te maken dan zij is. Je kunt heel goed weten dat een situatie moeilijk is en toch hopen dat er iets mogelijk blijft. Hoop sluit verdriet, onzekerheid of angst dus niet uit. Zij voorkomt vooral dat die gevoelens automatisch het laatste woord krijgen.

Wanneer is hoop een actieve kracht?

Hoop wordt een actieve kracht wanneer jouw verwachting invloed krijgt op jouw keuzes en gedrag. Wie hoopt op ander werk kan gaan onderzoeken welke mogelijkheden er zijn. Wie hoopt op een betere relatie kan een gesprek aangaan. Wie hoopt op persoonlijke ontwikkeling kan een opleiding volgen, hulp zoeken of bewust ander gedrag oefenen. Dan zit je niet lijdelijk in een stoel te wachten op een wonder, maar laat jouw hoop zien welke toekomst jij de moeite waard vindt om iets voor te doen.

Bestaat er ook valse hoop?

Ja. Valse hoop ontstaat wanneer er eigenlijk geen redelijke grond meer is voor de verwachting die je vasthoudt. Een man die ernstig ziek was zei eens tegen mij: 'Soms hoop ik tegen beter weten in dat ik toch nog kan genezen.' Die uitspraak laat precies het spanningsveld zien. Hoop kan enorm belangrijk zijn, maar ze hoeft niet te betekenen dat je de werkelijkheid ontkent. Je kunt hopen en tegelijkertijd erkennen dat niet iedere gewenste uitkomst nog mogelijk is.

Dat betekent ook dat hoop soms van vorm moet veranderen. Misschien kun je niet meer hopen op herstel, maar nog wel op een goede dag, een betekenisvol gesprek, minder pijn of tijd met mensen die belangrijk voor je zijn. De grond voor hoop kan veranderen zonder dat hoop volledig hoeft te verdwijnen.

Wat gebeurt er wanneer je alle hoop verliest?

Wanneer je alle hoop verliest, verdwijnt ook het uitzicht op een toekomst waarvoor je nog in beweging wilt komen. Dat is de kern van wanhopig zijn en wanhopen. Je ziet geen mogelijkheid meer, verliest verwachting en soms ook de moed om nog iets te ondernemen. Een hopeloze blik in iemands ogen zegt vaak meer dan duizend woorden.

Wat hebben hoop en dromen met elkaar te maken?

Hoop houdt dromen levend wanneer de werkelijkheid nog niet overeenkomt met wat je graag zou willen. Een droom geeft een beeld van een mogelijke toekomst, terwijl hoop ervoor zorgt dat je die toekomst nog niet opgeeft. Dat betekent niet dat iedere droom werkelijkheid wordt. Wel geeft hoop ruimte om te onderzoeken wat mogelijk is voordat je bij voorbaat besluit dat het toch niets wordt.

Wat heeft hoop met zingeving te maken?

Hoop en zingeving raken elkaar omdat hoop uitzicht geeft op iets waarvoor het de moeite waard is om verder te leven, kiezen en handelen. Wie een toekomstbeeld, ideaal of betekenisvol verlangen heeft, beschikt over iets waar naartoe geleefd kan worden. Daarom kan hoop zo krachtig zijn in perioden van tegenslag. Ze maakt het probleem niet kleiner, maar kan wel voorkomen dat het probleem jouw hele horizon vult.

Kan hoop jouw loopbaan beïnvloeden?

Ja. Ook in jouw loopbaan heb je een beeld nodig van wat nog mogelijk zou kunnen zijn. Wie ervan overtuigd raakt dat het toch nooit meer beter wordt, zal weinig onderzoeken of veranderen. Hoop kan juist ruimte geven om opnieuw na te denken over een volgende stap, ander werk of een andere invulling van jouw talenten. Een persoonlijke visie ontwikkelen helpt om die gewenste toekomst scherper te krijgen zonder te doen alsof je vooraf precies weet hoe de route zal lopen.

Veelgestelde vragen over hoop

De volgende vragen helpen om hoop te onderscheiden van wensdenken, geloof en passief afwachten.

Is hoop hetzelfde als geloof?

Nee. Geloof gaat sterker over overtuiging en vertrouwen, terwijl hoop gericht is op de verwachting dat iets goeds of wenselijks nog mogelijk is. Ze liggen dicht bij elkaar en kunnen elkaar versterken.

Is hopen hetzelfde als afwachten?

Nee. Hoop kan juist tot actie aanzetten. Wanneer je werkelijk hoopt op verandering, kan dat een reden zijn om keuzes te maken en zelf invloed uit te oefenen op wat nog mogelijk is.

Kun je hoop houden als de situatie slecht is?

Ja. Hoop hoeft niet te betekenen dat je ontkent hoe ernstig of moeilijk een situatie is. Je kunt de werkelijkheid onder ogen zien en toch blijven zoeken naar iets wat nog mogelijk, waardevol of betekenisvol is.

Kun je te veel hopen?

Ja, wanneer hoop verandert in het hardnekkig vasthouden aan een uitkomst waarvoor geen enkele grond meer bestaat. Dan kan hoop voorkomen dat je de werkelijkheid accepteert en andere mogelijkheden gaat zien.

Kun je leren om weer hoop te krijgen?

Ja, al kun je hoop niet eenvoudig afdwingen. Het kan helpen om opnieuw te onderzoeken waar je naar verlangt, welke mogelijkheden nog aanwezig zijn en welke kleine stap binnen jouw invloed ligt. Soms begint hoop niet met een groot toekomstbeeld, maar met het besef dat er nog iets mogelijk is.