Angst voor het onbekende
Heb jij angst voor het onbekende? Zie je op tegen situaties waarvan je nog niet weet hoe ze zullen verlopen? Misschien merk je dat je behoefte hebt aan duidelijkheid en controle en dat onzekerheid je snel onrustig maakt. Je probeert vooraf grip te krijgen op wat er kan gebeuren, maar juist dat lukt vaak niet. Daardoor kan er spanning ontstaan, vooral wanneer je geen overzicht hebt of geen zekerheid voelt. Deze vorm van angst en bang zijn gaat vaak over de toekomst, over verandering en over het niet kunnen voorspellen van wat komt.
Waarom zijn we bang voor het onbekende?
Ik denk dat veel in dit leven onbekend is. Morgen kan alles anders zijn immers. Jij en ik weten niet wat ons morgen overkomt. En daar kan je ook bang voor worden. Mensen zeggen soms: ‘we leven in onzekere tijden’. Ik denk dat we dat altijd doen. Maar wat bedoelen we daarmee? In ieder geval dat we niet weten wat er komt. En waar we tegenop zien, zijn vaak de negatieve dingen.
Bij de een krijgt die onzekerheid de vorm van angst voor succes, terwijl een ander vooral bang is dat er straks niet genoeg zal zijn en tekortangst ervaart.
Waarom geeft weten ons een gevoel van zekerheid?
Zodra we weten en meten, menen we dat we zekerheid hebben. Daarom maken we voorspellingen, prognoses, begrotingen, plannen, KPI’s, doelstellingen etc. En begrijp me goed, daar heb ik niks op tegen. Maar ik denk dat al die zaken bedoeld zijn als instrument, als richtsnoer, als kompas om een beetje benul te hebben over het verloop.
Weet wel dat wij het zelf zijn die ze gemaakt hebben? Een plan is hoe jij de toekomst graag voor je ziet. Maar daarmee heb je nog geen invloed op de omstandigheden.
Onverwachts dienen zich zaken aan. Denk eens aan de coronacrisis, de energiecrisis, de oorlog in Oekraïne! Maar ook in onze privéomgeving kan morgen alles anders zijn. Ziekte, verdriet, rouw, tegenslag: het kan ons allemaal overkomen.
Wat kun je doen bij angst voor het onbekende?
Jij begrijpt ook wel dat ik deze angst niet bij jou kan wegnemen. Maar ik denk dat er een behoefte achter zit. Een behoefte aan zekerheid. En ik denk ook dat we die zekerheid dan zoeken bij een bron waar je het niet zult vinden.
Vandaag maak ik me zorgen over morgen
en morgen over overmorgen
terwijl mijn zorgen van overmorgen
gaan over volgende week.
Achteraf zeg ik vaak: het viel me gisteren nogal mee.
De oplossing ligt in het leven in het hier en nu. Je leeft hier en je leeft nu. Voor we het weten zijn we bezig met hoe het gisteren had moeten zijn en hoe het morgen misschien tot ons komt. En in het hier en nu kun je ademhalen. Je kunt geen week vooruit inademen. Daar ligt de bewustwording.
Welke vraagstukken kunnen voortkomen uit angst voor het onbekende?
Angst voor het onbekende kan ervoor zorgen dat je situaties vermijdt die je nog niet kunt overzien. Misschien vind je het moeilijk om nieuwe situaties aan te gaan, omdat je vooraf niet weet wat er van jou wordt verwacht. Het kan ook zijn dat je liever op de achtergrond blijft en moeite hebt om uit je schulp te kruipen. Je kiest dan voor wat bekend en vertrouwd is, ook wanneer dat niet meer goed bij je past. Een persoonlijk ontwikkeldoel kan zijn dat je meer zelfvertrouwen ontwikkelt wanneer je iets nieuws aangaat. Een ander doel kan zijn dat je leert handelen vanuit eigen kracht, ook wanneer je de afloop niet kent. Het doel is niet dat alle onzekerheid verdwijnt, maar dat de angst niet langer bepaalt welke richting jij opgaat.
Veelgestelde vragen over angst voor het onbekende
Angst voor het onbekende kan zich op verschillende manieren laten zien. Hieronder vind je vijf aanvullende vragen over situaties waarin deze angst een rol kan spelen.
Kan angst voor het onbekende ervoor zorgen dat je beslissingen uitstelt?
Ja. Wanneer je vooraf zekerheid wilt hebben over de uitkomst, kun je lang blijven twijfelen. Je blijft informatie verzamelen, mogelijkheden vergelijken of wachten op het juiste moment. Daardoor neem je soms geen besluit, terwijl niets doen ook een keuze is.
Waarom wordt angst voor het onbekende sterker bij grote veranderingen?
Bij een grote verandering vallen bekende gewoonten, rollen of zekerheden weg. Je weet nog niet wat ervoor terugkomt. Daardoor kun je meer spanning ervaren, zelfs wanneer de verandering uiteindelijk positief kan uitpakken.
Hoe merk je angst voor het onbekende lichamelijk?
Je kunt spanning voelen in je buik, borst, nek of schouders. Ook kun je onrustig slapen, sneller ademen of voortdurend alert zijn. Het lichaam reageert dan alsof je je op iets moet voorbereiden, terwijl nog niet duidelijk is waarop.
Wat is het verschil tussen voorzichtigheid en angst voor het onbekende?
Voorzichtigheid helpt je om risico’s te bekijken en een bewuste keuze te maken. Angst kan ervoor zorgen dat je blijft vermijden, ook wanneer je voldoende informatie hebt. Het verschil zit vaak in de vraag of je nog kunt handelen of vooral probeert niets te laten veranderen.
Wanneer is hulp bij angst voor het onbekende verstandig?
Hulp kan verstandig zijn wanneer de angst jouw keuzes, werk, relaties of dagelijks leven sterk beperkt. Ook wanneer je situaties voortdurend vermijdt of veel lichamelijke spanning ervaart, kan het helpen om samen te onderzoeken wat er achter de angst zit.
Wat betekent dit voor jouw persoonlijke ontwikkeling?
Angst voor het onbekende kan zichtbaar maken hoeveel behoefte jij hebt aan zekerheid en controle. Door dat te onderzoeken, kun je bewuster omgaan met veranderingen, keuzes en situaties waarvan je de afloop nog niet kent.
Auteur en publicatiegegevens
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.
Publicatiedatum: 21-10-2022
Update: 3 augustus 2026.
