home / persoonlijke ontwikkeling / life coaching / relatieproblemen / narcist werkwijze / partner manipuleert

Mijn partner manipuleert

Heb je het gevoel dat jouw partner jou manipuleert? Misschien vind je dat zelf een groot woord en twijfel je of je het wel zo mag noemen. Je merkt dat gesprekken regelmatig een vreemde wending krijgen, dat afspraken achteraf anders blijken te zijn dan jij dacht of dat je na een gesprek met een schuldgevoel achterblijft terwijl je daarvoor niet eens precies weet waarvoor je je schuldig zou moeten voelen. Je ziet iets gebeuren, maar tegelijkertijd zoek je voortdurend naar verklaringen waardoor het allemaal toch wel meevalt.

Bij het thema Narcist werkwijze gaat het onder andere over patronen die kunnen voorkomen wanneer iemand sterk manipulerend, controlerend of egocentrisch met zijn partner omgaat. Dat betekent niet dat ik jouw partner op basis van een artikel tot narcist verklaar. Daar gaat deze pagina ook niet over. De vraag die voor jou veel belangrijker is, luidt: wat gebeurt er eigenlijk in mijn relatie en durf ik serieus te nemen wat ik steeds opnieuw ervaar?

Je hebt vaak eerder een gevoel dan een verklaring

Wanneer manipulatie heel openlijk zou gebeuren, was herkennen waarschijnlijk een stuk gemakkelijker. Maar zo werkt het vaak niet. Er wordt niet altijd rechtstreeks gezegd: jij moet doen wat ik wil. Je merkt eerder dat gesprekken steeds een bepaalde kant op bewegen. Je gaat ergens mee naar jouw partner omdat je iets wilt bespreken en een halfuur later ben jij degene die zich moet verantwoorden. Je dacht dat jullie een duidelijke afspraak hadden, maar wanneer je erop terugkomt blijkt die afspraak ineens anders te liggen. Of je stelt een grens en merkt dat het gesprek vervolgens vooral gaat over wat jouw grens de ander aandoet.

Dat is verwarrend omdat iedere situatie afzonderlijk nog verklaarbaar kan lijken. Iedereen schiet weleens in de verdediging, iedereen begrijpt een afspraak weleens verkeerd en iedereen zegt tijdens een ruzie wel iets waarvan hij later denkt dat het niet handig was. Daarom gaat herkennen niet over één incident. Het gaat over het terugkerende patroon en vooral over de vraag wat dat patroon langzaam met jou doet.

Misschien ben je steeds voorzichtiger gaan praten. Misschien bereid je gesprekken van tevoren in jouw hoofd voor omdat je bang bent dat één verkeerd woord opnieuw tot een enorme discussie leidt. Misschien controleer je achteraf berichten om te kijken of je het werkelijk goed hebt onthouden. Of je merkt dat je steeds sneller denkt: laat maar, ik begin er niet meer over. Dan is er meer aan de hand dan een gewoon verschil van mening.

Je wilt het misschien helemaal geen manipulatie noemen

Dat begrijp ik heel goed. Dit is jouw partner. Je hebt deze persoon niet leren kennen als iemand tegen wie jij je moest beschermen. Je hebt waarschijnlijk liefde, vertrouwen, verbondenheid en mooie momenten ervaren. Misschien hebben jullie samen kinderen, een huis en een heel leven opgebouwd. Dan is het nogal wat om tegen jezelf te zeggen dat er patronen in jouw relatie spelen die manipulatief kunnen zijn.

Daarom ga je vaak eerst verklaren. Jouw partner heeft het zwaar. Er is stress op het werk. Hij heeft een moeilijke jeugd gehad. Zij is bang om verlaten te worden. Hij bedoelt het waarschijnlijk niet zo. Zij is gewoon onzeker. Al die verklaringen kunnen zelfs waar zijn. Alleen verandert een verklaring niet automatisch wat bepaald gedrag met jou doet. Je kunt begrijpen waar gedrag vandaan komt en tegelijkertijd erkennen dat het jou in de knel brengt.

Juist daar zit voor mij een belangrijk verschil tussen herkennen en erkennen. Herkennen betekent dat je langzamerhand ziet wat er gebeurt. Erkennen betekent dat je niet iedere keer opnieuw een reden zoekt waarom je jouw eigen waarneming toch maar niet serieus hoeft te nemen.

Zes patronen die je in jouw relatie kunt herkennen

Er zijn veel manieren waarop mensen elkaar kunnen beïnvloeden en algemene manipulatie heeft daarom een eigen pagina bij het thema communicatie. Op deze pagina beperk ik mij bewust tot een aantal patronen die kunnen helpen wanneer jij probeert te begrijpen wat er in jouw partnerrelatie gebeurt. Het zijn geen etiketten waarmee je jouw partner moet diagnosticeren. Zie ze vooral als verschillende vormen waarin hetzelfde probleem zichtbaar kan worden: jij probeert helderheid te krijgen, maar raakt gaandeweg steeds verder van die helderheid verwijderd.

Triangulatie: ineens staan er anderen tussen jullie

Bij triangulatie blijft een probleem dat eigenlijk tussen jou en jouw partner speelt niet tussen jullie beiden. Andere mensen worden erbij gehaald. Je hoort bijvoorbeeld dat zijn moeder jou ook egoïstisch vindt, dat haar vriendinnen allemaal zeggen dat jij moeilijk bent of dat iedereen in de familie vindt dat jouw partner veel te veel van jou pikt. Daarmee verandert het gesprek. Je hoeft je niet meer alleen te verhouden tot wat jouw partner vindt, maar krijgt ineens het gevoel dat een compleet gezelschap een oordeel over jou heeft.

Dat kan bijzonder ontregelend zijn, zeker wanneer je de neiging hebt jezelf uit te leggen of wanneer harmonie belangrijk voor je is. Je wilt weten wie wat heeft gezegd, waarom mensen zo over jou denken en welke informatie zij hebben gekregen. Voor je het weet probeer je jezelf te verdedigen tegenover mensen die helemaal niet bij het oorspronkelijke gesprek aanwezig waren. Ondertussen raakt steeds verder uit beeld waar jij en jouw partner het eigenlijk over hadden.

Het is natuurlijk normaal dat iemand weleens met een vriend, vriendin of familielid praat over zijn relatie. Dat is nog geen triangulatie. Het wordt iets anders wanneer derden terugkerend worden gebruikt om druk uit te oefenen, jouw positie te verzwakken of een beeld te creëren waarin jij tegenover een groep komt te staan.

Schuldverschuiving: jij begon met een vraag en eindigt als schuldige

Schuldverschuiving herken je aan gesprekken waarin de verantwoordelijkheid ongemerkt van plaats verandert. Stel dat jouw partner een afspraak niet is nagekomen. Jij kaart dat aan en vraagt wat er is gebeurd. In plaats van dat jullie bij die afspraak blijven, verschuift het gesprek naar jouw toon, jouw wantrouwen, jouw gebrek aan begrip of iets wat jij vorige maand hebt gedaan. Een tijdje later ben je uitgebreid aan het uitleggen dat je jouw partner echt wel vertrouwt, dat je helemaal geen ruzie wilde en dat je misschien inderdaad wat vriendelijker had kunnen beginnen.

Het ingewikkelde is dat daar best iets waars in kan zitten. Misschien was jouw toon inderdaad niet ideaal. Misschien reageerde je uit frustratie. Maar dat maakt de oorspronkelijke vraag niet ongedaan. Wanneer iedere poging om jouw partner ergens op aan te spreken eindigt bij jouw tekortkomingen, kan er een patroon ontstaan waarin jij steeds meer verantwoordelijkheid naar je toe trekt en de ander steeds minder hoeft te kijken naar het eigen aandeel.

Na verloop van tijd kun je daarom al vooraf gaan twijfelen of je iets überhaupt moet bespreken. Je denkt eerst na over jouw toon, vervolgens over het juiste moment en daarna over de woorden die je gaat gebruiken. Wanneer het gesprek vervolgens opnieuw bij jou eindigt, kan de conclusie ontstaan dat jij blijkbaar gewoon niet goed kunt communiceren. Dat hoeft helemaal niet de juiste conclusie te zijn.

DARVO: de rollen draaien volledig om

Bij DARVO gaat die omkering nog verder. Jij benoemt gedrag waar je last van hebt, maar het gedrag wordt eerst ontkend. Daarna komt er een aanval op jou en uiteindelijk wordt jouw partner degene die zich slachtoffer voelt van jouw gedrag. Je zegt bijvoorbeeld dat een opmerking jou gisteren heeft geraakt. Jouw partner zegt eerst dat die woorden helemaal niet zo zijn gevallen. Vervolgens krijg je te horen dat jij altijd alles uit zijn verband trekt en daarna ontstaat boosheid of verdriet omdat jij jouw partner alweer ten onrechte beschuldigt.

En daar zit je dan. Je begon een gesprek omdat iets jou pijn deed en ondertussen probeer je jouw partner gerust te stellen. Misschien bied je zelfs excuses aan omdat je het gesprek bent begonnen. Wat jou oorspronkelijk bezighield is nagenoeg verdwenen. De hele aandacht ligt inmiddels bij de vraag wat jouw beschuldiging de ander heeft aangedaan.

Ook hierbij geldt dat jouw partner natuurlijk geraakt mag worden door iets wat jij zegt. Relaties zijn geen rechtbank waarin maar één persoon gevoelens mag hebben. Waar je op moet letten is de terugkerende beweging. Is het werkelijk mogelijk om gedrag van jouw partner te bespreken zonder dat jij uiteindelijk degene bent die terechtstaat? Wanneer dat bijna nooit lukt, zou ik dat serieus nemen.

Double bind: wat je ook doet, het lijkt verkeerd

Een double bind is bijzonder verwarrend omdat je tussen tegenstrijdige verwachtingen terechtkomt. Jouw partner zegt dat je zelfstandiger moet zijn, maar wanneer je zelf een keuze maakt krijg je te horen dat je overal alleen over beslist. Je moet duidelijker aangeven wat je voelt, maar wanneer je dat doet ben je ineens te emotioneel. Je moet beter jouw grenzen aangeven, maar wanneer jouw grens jouw partner niet uitkomt krijg je het verwijt dat je egoïstisch bent.

Het gevolg is dat je steeds harder gaat zoeken naar de juiste manier om het goed te doen. Misschien moet je het beter uitleggen. Misschien moet je minder direct zijn. Misschien moet je wachten op een rustiger moment. Misschien moet je jouw behoefte anders formuleren. Je probeert steeds opnieuw iets te veranderen aan jouw kant, maar de uitkomst blijft min of meer hetzelfde. Achteraf blijkt opnieuw dat jouw keuze verkeerd was.

Daar zit precies de ontregeling. Je denkt dat je de oplossing nog niet hebt gevonden, terwijl de tegenstrijdige verwachtingen misschien maken dat er helemaal geen oplossing bestaat waarmee je aan beide kanten tegelijk kunt voldoen. Wanneer dat lang duurt, kun je gaan geloven dat het probleem vooral jouw onvermogen is. Je denkt: wat ik ook doe, ik doe het kennelijk verkeerd. Dat kan jouw vertrouwen in jezelf behoorlijk aantasten.

Future faking: de betere relatie ligt steeds in de toekomst

Future faking draait om beloften over wat er straks gaat gebeuren. Je krijgt te horen dat het echt anders wordt zodra deze drukke periode voorbij is, wanneer de verhuizing achter de rug is, nadat jullie vakantie hebben gehad of wanneer jouw partner eindelijk wat meer rust heeft. Misschien is er na een stevig conflict een prachtige belofte: vanaf nu ga ik het echt anders doen. Je wilt die belofte graag geloven, juist omdat je zoveel behoefte hebt aan verbetering.

Daar is op zichzelf niets verkeerd aan. Mensen kunnen oprecht besluiten iets te veranderen en soms lukt dat niet meteen. Daarom gaat het opnieuw om herhaling. Hoe vaak heb je dezelfde belofte inmiddels gehoord? Hoe vaak heb jij jouw grens, beslissing of conclusie uitgesteld omdat het binnenkort beter zou worden? En wanneer je terugkijkt naar de afgelopen maanden of jaren, wat is er dan werkelijk veranderd?

Je kunt heel lang leven met een relatie die vooral in de toekomst goed zal worden. Vandaag is moeilijk, maar straks komt er rust. Vandaag krijg je niet wat je nodig hebt, maar na de volgende verandering komt er ruimte. Vandaag moet jij nog even volhouden. Wanneer die betere toekomst steeds opnieuw opschuift, kan de belofte zelf een reden worden waarom jij blijft investeren in iets wat feitelijk nauwelijks verandert.

Moving the goalposts: de eindstreep blijft verschuiven

Bij moving the goalposts verandert niet zozeer de toekomst, maar vooral de norm waaraan jij vandaag moet voldoen. Jouw partner geeft aan wat er van jou nodig is en jij probeert daaraan tegemoet te komen. Je bent bijvoorbeeld te weinig thuis. Dus blijf je vaker thuis. Daarna blijkt dat het probleem niet jouw aanwezigheid was, maar dat je tijdens die avonden onvoldoende aandacht geeft. Je geeft meer aandacht en vervolgens krijg je te horen dat het geforceerd voelt en niet uit jezelf komt.

Je denkt iedere keer dat er duidelijkheid is over wat er nodig is om iets te verbeteren, maar zodra je daar aankomt verschijnt een nieuwe voorwaarde. Natuurlijk mogen behoeften veranderen en mogen mensen nieuwe inzichten krijgen. Het wordt iets anders wanneer eerder gemaakte afspraken achteraf nauwelijks nog lijken te tellen en jij voortdurend opnieuw moet bewijzen dat je goed genoeg jouw best doet.

Op den duur kan dat behoorlijk aan jouw eigenwaarde knagen. Je denkt dat je steeds net tekortschiet en probeert nog harder. Maar wanneer de doelpalen voortdurend verschuiven, ligt het probleem misschien niet alleen in hoe hard jij rent. Het probleem kan juist zijn dat er geen stabiele eindstreep is.

Je hoeft de Engelse woorden niet te onthouden

Misschien vind je termen als DARVO, future faking of moving the goalposts ingewikkeld of heb je er helemaal niets mee. Dat is prima. De naam is niet het belangrijkste. De vraag is of je de beweging herkent. Worden andere mensen tussen jullie gezet? Komt de verantwoordelijkheid steeds bij jou terecht? Draait het gesprek om totdat jouw partner slachtoffer is? Krijg je tegenstrijdige verwachtingen? Wordt verbetering steeds naar de toekomst verschoven? Of verandert de norm telkens wanneer jij denkt dat je eraan hebt voldaan?

Wanneer je één van deze patronen een enkele keer ziet, hoeft dat niet meteen iets groots te betekenen. Wanneer je verschillende patronen steeds opnieuw terugziet en merkt dat jij daardoor steeds onzekerder wordt, is het verstandig om niet alleen naar ieder incident afzonderlijk te blijven kijken. Juist de herhaling vertelt iets.

En gaslighting dan?

Gaslighting kan eveneens voorkomen wanneer iemand zijn partner manipuleert. Daarbij wordt jouw vertrouwen in jouw eigen waarneming, herinnering of interpretatie steeds verder ondergraven. Omdat dit onderwerp een eigen zoekintentie en een eigen pagina heeft, ga ik het hier niet opnieuw volledig uitleggen. Lees daarvoor verder bij gaslighting.

Wel is de verbinding duidelijk. Wanneer jij na verloop van tijd voortdurend controleert of je iets werkelijk goed hebt onthouden, steeds minder vertrouwt op wat je hebt gezien of gehoord en steeds vaker de versie van jouw partner nodig hebt om te bepalen wat er is gebeurd, raakt dat rechtstreeks aan de herkenning waar deze pagina over gaat.

Wat doet het patroon met jou?

Voor mij is dat misschien nog belangrijker dan de vraag welke techniek jouw partner precies gebruikt. Kijk eens naar wat er in de loop van de tijd met jou is gebeurd. Ben je voorzichtiger geworden in wat je zegt? Denk je voortdurend na over de reactie van jouw partner? Pas je jouw keuzes alvast aan om gedoe te voorkomen? Ga je gesprekken in met een helder punt en kom je eruit terwijl je nauwelijks meer weet waarom je ze bent begonnen?

Sommige mensen merken dat hun wereld langzaam kleiner wordt. Je spreekt minder af met vrienden omdat daar thuis opmerkingen over komen. Je stelt een keuze uit omdat je geen zin hebt in de reactie. Je vertelt bepaalde dingen niet meer omdat je weet dat er anders een discussie ontstaat. Dat gaat soms heel geleidelijk. Iedere afzonderlijke aanpassing lijkt klein, maar na verloop van tijd kun je ontdekken dat jouw gedrag voor een groot deel wordt bepaald door de vraag hoe jouw partner waarschijnlijk zal reageren.

Daar raakt manipulatie aan autonomie in relaties. Je bent samen en houdt natuurlijk rekening met elkaar, maar je blijft ook een zelfstandig mens met eigen gevoelens, behoeften, grenzen en keuzes. Wanneer jij steeds minder ruimte ervaart om die serieus te nemen, ontstaat er een probleem dat verder gaat dan een paar moeilijke gesprekken.

Je kunt jezelf langzaam kwijtraken

Wanneer jij voortdurend moet afstemmen op de stemming, verwachtingen en reacties van jouw partner, kan jouw aandacht steeds meer naar de ander gaan. Wat bedoelt hij hiermee? Waarom reageert zij zo? Hoe kan ik voorkomen dat dit opnieuw escaleert? Wat moet ik anders doen? Die vragen kunnen zoveel ruimte innemen dat een andere vraag bijna verdwijnt: wat vind ik zelf eigenlijk?

Je kunt daardoor steeds verder verwijderd raken van jouw eigen behoeften en grenzen. Niet omdat iemand jou letterlijk verbiedt om een eigen mening te hebben, maar omdat je hebt geleerd wat er gebeurt wanneer jouw mening afwijkt. Dan raakt dit thema aan jezelf verliezen in een relatie. Je bent er nog wel, maar je neemt steeds minder ruimte in.

Waarom blijf je zo lang naar jouw eigen aandeel kijken?

Misschien ben je iemand die gewend is aan zelfreflectie. Je vraagt jezelf snel af wat jij anders had kunnen doen en op zichzelf vind ik dat een goede eigenschap. In een relatie kun je niet alleen maar naar de ander wijzen. Maar zelfreflectie kan ook doorschieten wanneer jij de enige bent die voortdurend reflecteert en ieder probleem uiteindelijk terugbrengt naar jouw eigen gedrag.

Je mag erkennen dat jouw toon een keer niet goed was en tegelijkertijd vasthouden aan het onderwerp dat je wilde bespreken. Je kunt zeggen dat je achteraf anders had willen reageren zonder daarmee de verantwoordelijkheid over te nemen voor wat jouw partner deed. Je kunt naar jouw eigen aandeel kijken zonder van jezelf de hoofdoorzaak van ieder probleem te maken.

Dat onderscheid is belangrijk wanneer je te maken hebt met schuldverschuiving of DARVO. Juist iemand die gemakkelijk naar zichzelf kijkt kan steeds opnieuw worden meegenomen naar de vraag wat hij of zij verkeerd heeft gedaan. Dan lijkt zelfreflectie gezond, maar wordt het in de praktijk een eindeloze zoektocht naar fouten bij jezelf.

Misschien gebeurt het helemaal niet bewust

Een vraag die vaak opkomt is of jouw partner dit bewust doet. Weet iemand precies dat hij jou manipuleert of gebeurt het automatisch? Ik weet niet of je daar altijd achter kunt komen. Sommige mensen weten heel goed waar de gevoelige plekken van hun partner zitten en gebruiken die bewust. Andere mensen hebben patronen ontwikkeld die zo vanzelfsprekend zijn geworden dat ze nauwelijks reflecteren op de manier waarop ze invloed uitoefenen.

Voor jouw eerste erkenning hoef je die intentie niet op te lossen. Je kunt namelijk niet in het hoofd van jouw partner kijken, maar je kunt wel kijken naar gedrag, herhaling en effect. Wanneer jij structureel verward raakt, jouw grenzen steeds verder opschuiven of verantwoordelijkheid naar je toe trekt die niet alleen van jou is, dan mag je dat serieus nemen zonder eerst te bewijzen wat de bedoeling van de ander was.

Wanneer is het nog een gewoon relatieprobleem?

In iedere relatie ontstaan misverstanden en iedere partner reageert weleens defensief. Ook kan iemand tijdens een ruzie de aandacht naar de ander verschuiven omdat hij zich aangevallen voelt. Daarom zou ik een moeilijk gesprek of een vervelende ruzie niet meteen het etiket manipulatie geven. Belangrijker is wat daarna mogelijk is.

Kunnen jullie terugkijken en zeggen dat iets niet goed ging? Kan jouw partner erkennen dat een afspraak anders was dan hij later beweerde? Kun jij aangeven dat iets jou heeft geraakt zonder dat jouw hele karakter onderwerp van discussie wordt? Is er ruimte voor jouw nee? Mag jij een andere mening houden zonder dat je daarvoor emotioneel moet betalen? En kan een patroon werkelijk worden besproken zonder dat precies hetzelfde patroon tijdens dat gesprek opnieuw ontstaat?

Wanneer die ruimte er is, kun je samen iets leren van een conflict. Wanneer ieder gesprek over het probleem opnieuw eindigt in verwarring, schuldverschuiving of een verschoven norm, wordt het een ander verhaal.

De algemene uitleg over manipulatie staat ergens anders

Manipulatie is natuurlijk veel breder dan de partnerrelatie. Het speelt ook in gezinnen, vriendschappen, communicatie en werksituaties. Daarom ga ik op deze pagina niet opnieuw uitgebreid uitleggen welke algemene vormen van manipulatie er zijn, waarom iemand er gevoelig voor kan zijn of hoe je in gesprekken met manipulatieve druk kunt omgaan. Daar is een andere pagina eigenaar van. Lees daarvoor manipulatie herkennen en vermijden.

Hier blijft de persoonlijke levenssituatie leidend. Jij leeft met iemand samen, houdt of hield van die persoon en juist binnen die nabijheid ontstaan patronen die jou steeds meer aan jezelf laten twijfelen. Dat maakt manipulatie in een partnerrelatie anders dan een losse vervelende ontmoeting of een lastig gesprek op het werk.

Erkennen is niet hetzelfde als jouw partner veroordelen

Misschien houd je jezelf tegen omdat je bang bent dat je jouw partner direct tot slecht mens verklaart wanneer je het woord manipulatie gebruikt. Dat hoeft helemaal niet. Erkennen wat er gebeurt betekent eerst dat jij jouw eigen ervaring serieus neemt. Je kunt zeggen dat een gesprek steeds dezelfde draai krijgt. Je kunt constateren dat afspraken voortdurend verschuiven. Je kunt merken dat je na bijna ieder conflict met schuldgevoel achterblijft.

Daar hoef je nog geen complete theorie over jouw partner aan vast te plakken. Juist daarom vind ik het belangrijk om gedrag en persoon uit elkaar te houden. Het gaat eerst om het patroon dat je ziet. Wanneer je dat patroon meteen weer wegredeneert omdat je de ander niet wilt veroordelen, raak je ook jouw eigen waarneming kwijt.

Herkennen kan nog redelijk veilig voelen, erkennen niet altijd

Het kan confronterend zijn wanneer je steeds meer van deze patronen herkent. Zolang je zegt dat jullie gewoon verkeerd communiceren, kun je blijven hopen dat het volgende gesprek de oplossing brengt. Wanneer je erkent dat er structureel iets gebeurt waardoor jij steeds opnieuw wordt klemgezet, roept dat andere vragen op. Hoe lang speelt dit al? Waarom heb ik het zo vaak goedgepraat? Kan dit veranderen? Wat betekent dit voor onze relatie?

Misschien wil je die vragen nog helemaal niet beantwoorden. Dat hoeft ook niet onmiddellijk. Erkennen hoeft niet te beginnen met een beslissing over blijven of vertrekken. Het kan veel kleiner beginnen: dit gebeurt vaker. Dit gesprek liep opnieuw op dezelfde manier. Ik merk wat het met mij doet. Ik ga niet langer automatisch aannemen dat het allemaal aan mij ligt.

Dat is misschien geen spectaculaire stap, maar wel een belangrijke. Want zolang jij jouw eigen waarneming steeds opnieuw intrekt, kun je nauwelijks onderzoeken wat er werkelijk in jouw relatie gebeurt.

Wanneer je je onveilig voelt

Manipulatie kan samengaan met ernstiger controlerend of grensoverschrijdend gedrag. Wanneer jouw partner jou bedreigt, jouw geld of contacten controleert, jouw bewegingsvrijheid beperkt, jou bang maakt of wanneer je vreest wat er gebeurt zodra jij een grens stelt of de relatie wilt beëindigen, gaat het niet meer alleen om herkenning van een communicatiepatroon. Neem jouw veiligheid dan serieus en zoek passende professionele hulp buiten de relatie.

Wat wil jouw gevoel jou vertellen?

Misschien kun je tijdens een gesprek helemaal niet precies volgen wat er gebeurt. Dat hoor ik vaker bij dit soort patronen. Pas naderhand komt het gevoel. Je bent leeg, onrustig, schuldig, kwaad of verward. Je probeert het gesprek terug te halen en denkt: waar ging dit eigenlijk mis? Soms weet je zelfs niet meer precies hoe je van jouw oorspronkelijke punt bent terechtgekomen bij de conclusie dat jij degene bent die iets moet herstellen.

Dat gevoel is geen sluitend bewijs dat iemand jou manipuleert. Maar wanneer het steeds terugkomt, is het wel informatie. Kijk daarom eens naar het begin en het einde van gesprekken. Waar wilde je het over hebben? Waar ging het uiteindelijk over? Wie moest zich aan het einde verantwoorden? Werd de oorspronkelijke kwestie opgelost of verdween die ergens onderweg?

Door daar zonder haast naar te kijken, kun je soms veel beter zien wat er gebeurt dan wanneer je midden in het conflict probeert alle argumenten bij te houden.

Herkennen en erkennen voordat je verdergaat

Het doel van deze pagina is niet dat jij na het lezen concludeert: mijn partner is een narcist of mijn partner is een manipulator. Het doel is dat je beter kunt herkennen wat er tussen jullie gebeurt en dat je jouw eigen ervaring niet meteen opnieuw wegdrukt. Misschien herken je weinig en blijkt er vooral sprake van gewone relatieproblemen. Misschien herken je één patroon dat jullie allebei zo nu en dan gebruiken. Maar misschien ontdek je dat verschillende patronen al lange tijd terugkomen en dat jij daardoor steeds minder vertrouwen hebt in jouw eigen oordeel.

Dan begint erkenning niet met een etiket voor de ander, maar met duidelijkheid voor jezelf. Ik zie dit gebeuren. Ik merk dat het zich herhaalt. Ik zie wat het met mij doet. En ik wil mijn eigen waarneming niet langer automatisch terzijde schuiven.