home / persoonlijke ontwikkeling / life coaching / leven zonder kinderen

Is je leven ook compleet zonder kinderen?

Bij het thema levensvragen en herstel kijken we naar situaties waarin het leven anders loopt dan je had gedacht en naar wat dat vraagt van jouw persoonlijke ontwikkeling. Leven zonder kinderen kan zo'n levensvraag zijn. Misschien wilde je heel graag vader of moeder worden en is die wens niet uitgekomen. Misschien dacht je dat je jouw kinderloosheid inmiddels had geaccepteerd, maar merk je dat het verdriet ineens weer volop aanwezig kan zijn. Dan ontstaat een moeilijke vraag: kan mijn leven ook compleet en betekenisvol zijn zonder kinderen?

De confrontatie met wat je mist

Een babyfoto op Facebook kan voldoende zijn. Je geeft een like, legt de telefoon weg en ineens komen de tranen. Of iemand vraagt tijdens een verjaardag of je de baby even wilt vasthouden. Misschien breekt het zweet je al uit bij de gedachte. Niet omdat je niets met dat kind hebt, maar omdat je op dat moment heel direct wordt geconfronteerd met jouw eigen verlangen. Dat kleine kindje laat je voelen wat jij zelf zo graag had willen meemaken.

Wanneer een kinderwens onvervuld blijft, kan dat een vorm van rouw om een onvervulde kinderwens zijn. Je rouwt dan niet om iemand die er was en overleden is. Je rouwt om een toekomst die je voor je zag en die niet werkelijkheid wordt.

Je verliest meer dan alleen het krijgen van een kind

Bij kinderloosheid gaat het vaak om meer dan alleen het ontbreken van een zoon of dochter. Je kunt ook rouwen om een hele levensfase die er niet komt. Je ziet misschien voor je hoe je samen een kind zou opvoeden, verjaardagen zou vieren, naar school zou brengen of later kleinkinderen zou krijgen. Het zijn beelden van een toekomst die misschien jarenlang vanzelfsprekend leken.

Juist daarom kan de pijn op onverwachte momenten terugkomen. Wanneer vrienden kinderen krijgen. Wanneer jouw broer of zus opa of oma wordt. Wanneer collega's vertellen over de middelbare school van hun kinderen. Iedere levensfase kan opnieuw zichtbaar maken: dit stukje van het leven loopt bij mij anders.

Is je leven dan minder compleet?

Dat is misschien de moeilijkste vraag. Want kinderen krijgen wordt maatschappelijk vaak gekoppeld aan volwassen worden, gezin vormen en een compleet leven leiden. Daardoor kun je gemakkelijk het gevoel krijgen dat jij iets essentieels mist of dat jouw leven minder waardevol is.

Maar jouw eigenwaarde mag niet afhankelijk worden van de vraag of je wel of geen kinderen hebt. Je bent niet minder vrouw omdat je geen moeder bent en niet minder man omdat je geen vader bent. Dat klinkt misschien vanzelfsprekend, maar wanneer een kinderwens diep zat, kan het emotioneel heel anders voelen. Persoonlijke ontwikkeling betekent dan ook opnieuw onderzoeken wie jij bent wanneer een belangrijk toekomstbeeld wegvalt.

Acceptatie is niet hetzelfde als nooit meer verdriet

Soms denken mensen dat ze iets pas geaccepteerd hebben wanneer het geen pijn meer doet. Zo werkt het volgens mij niet. Je kunt accepteren dat jouw leven zonder kinderen verdergaat en toch geraakt worden door een zwangerschap in jouw omgeving. Je kunt een betekenisvol leven leiden en tegelijkertijd af en toe denken: ik had zo graag gewild dat het anders was.

Acceptatie betekent eerder dat je niet voortdurend meer in gevecht bent met de werkelijkheid. Dit is niet wat ik gekozen zou hebben, maar dit is wel mijn leven. Vanuit die werkelijkheid kun je langzaam weer gaan kijken naar wat er wél is en wat je zelf wilt vormgeven.

Niet blijven hangen in de vraag waarom

Misschien heb je jezelf eindeloos afgevraagd waarom dit jou overkomt. Waarom lukt het bij anderen wel? Waarom moet uitgerekend jij dit missen? Dat zijn begrijpelijke vragen, maar vaak leveren ze geen antwoord op waarmee je verder kunt. Op enig moment verschuift de vraag misschien van waarom naar hoe: hoe wil ik verder met een leven dat anders loopt dan ik had gehoopt?

Dat is geen gemakkelijke beweging. Je laat niet alleen een verlangen los, maar soms ook een stuk identiteit. Misschien zag je jezelf altijd als toekomstige moeder of vader. Wanneer dat beeld wegvalt, moet je opnieuw ontdekken welke rollen, relaties en waarden jouw leven betekenis geven.

Je eigen weg vinden

Belangrijk is dat je jouw eigen weg vindt. Een leven zonder kinderen in een wereld waarin veel mensen wel kinderen en kleinkinderen krijgen. Dat betekent niet dat je een alternatief moet bedenken dat jouw kinderloosheid zogenaamd compenseert. Je hoeft niet te bewijzen dat jouw leven geweldig is zonder kinderen. Wel mag je ontdekken waar voor jou verbinding, plezier, liefde en betekenis zitten.

Misschien in jouw relatie, familie, vriendschappen of werk. Misschien in creativiteit, reizen, zorgen voor anderen of iets bijdragen aan de samenleving. Voor iedereen ligt dat anders. Daar raakt het onderwerp aan zingeving: wat maakt jouw leven voor jou de moeite waard, los van het levenspad waarvan je ooit dacht dat je het zou volgen?

Autonomie betekent ook jouw eigen levensverhaal schrijven

Een deel van de pijn kan ontstaan doordat jouw leven niet aansluit bij het plaatje dat je om je heen ziet. Mensen krijgen een relatie, kinderen, later kleinkinderen en dat lijkt het vanzelfsprekende verloop. Wanneer jouw leven anders loopt, kun je je gemakkelijk afwijkend of buitengesloten voelen.

Daar raakt het aan autonomie. Kun jij steeds meer jouw eigen leven vormgeven zonder jouw waarde af te meten aan het leven van anderen? Dat betekent niet dat het gemis verdwijnt. Wel dat jouw leven niet uitsluitend wordt gedefinieerd door wat er niet is.

Wat doe je met pijnlijke momenten?

Je hoeft jezelf niet voortdurend bloot te stellen aan situaties die op dat moment te pijnlijk zijn. Misschien wil je een babyshower een keer overslaan. Misschien houd je een bezoek korter of vertel je een goede vriendin eerlijk dat je blij voor haar bent en het tegelijkertijd moeilijk vindt. Dat is iets anders dan je volledig terugtrekken uit het leven.

Jouw grens kan bovendien veranderen. Wat vandaag te veel is, kan over een jaar anders voelen. Rouw beweegt. Je hoeft daarom niet één definitieve manier te vinden waarop je voor altijd met kinderloosheid omgaat.

Je hoeft jouw verdriet niet kleiner te maken

Misschien hoor je opmerkingen als: ‘Je hebt toch een goed leven?’ Of: ‘Dan heb je tenminste veel vrijheid.’ Het kan allemaal waar zijn en toch niets afdoen aan jouw verdriet. Vrijheid vervangt geen kind wanneer dat jouw verlangen was. Een mooie relatie, goede baan of fijne vrienden wissen dat gemis evenmin uit.

Je mag dus dankbaar zijn voor wat je hebt en verdrietig zijn om wat je mist. Het ene gevoel hoeft het andere niet weg te drukken. Juist wanneer je beide kunt toelaten, ontstaat vaak meer ruimte dan wanneer je jezelf voortdurend vertelt dat je niet verdrietig mag zijn.

Van een verloren toekomstbeeld naar een eigen toekomst

Misschien komt er uiteindelijk een moment waarop je weer vooruit kunt kijken zonder dat iedere toekomstgedachte automatisch begint bij het kind dat er niet kwam. Dan verschuift er iets. Niet omdat jouw verlangen onbelangrijk is geworden, maar omdat jouw leven opnieuw groter wordt dan dat ene gemis.

Je kunt opnieuw plannen maken, relaties verdiepen en ontdekken waar jij jouw tijd, aandacht en liefde aan wilt geven. Dat is voor mij een belangrijk onderdeel van herstel: het verdriet hoeft niet weg voordat jij weer verder mag leven.