home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / serieus ernstig

Serieus is een kwaliteit

Ben je serieus? Wist je dat dit een kwaliteit is? Dat betekent namelijk dat je niet lichtvaardig bent, dat mensen op jou aan kunnen, dat je verantwoordelijkheidsgevoel hebt en dat je eerst bezint en daarna pas begint. Het is echt een kwaliteit in hoe je op situaties reageert. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten gaat serieus zijn over gewicht geven aan wat belangrijk is zonder dat alles zwaar hoeft te worden.

Waar komt het woord serieus vandaan?

Het woord serieus kwam via het Frans in onze taal en gaat terug op het Latijnse serius, met betekenissen als ernstig en gewichtig. Dat vind ik een mooie gedachte bij deze kwaliteit. Wanneer je serieus bent, geef je gewicht aan een zaak. Je ziet dat iets ertoe doet en je behandelt het ook zo.

Daar zit meteen de valkuil verstopt. Je kunt iets het gewicht geven dat het verdient, maar je kunt er ook te veel gewicht aan geven. Dan verandert serieus zijn langzaam in zwaar op de hand worden.

Wat is de kracht van serieus zijn?

De kracht van serieusheid vind ik dat je doordrongen en doordrenkt bent van de ernst en verantwoordelijkheid die je in jouw functie hebt. Je neemt er geen loopje mee, je speelt er niet mee, maar je gaat maar door en je gaat ervoor. Wanneer je verantwoordelijkheid hebt genomen, voel je ook dat die verantwoordelijkheid iets van je vraagt.

Daarmee raakt serieusheid aan verantwoordelijkheidsgevoel, maar het is niet precies hetzelfde. Verantwoordelijkheidsgevoel gaat vooral over verantwoordelijkheid dragen en je daarop aanspreekbaar voelen. Serieusheid is breder. Je neemt ook mensen, afspraken, problemen, levensvragen en situaties serieus omdat je vindt dat ze aandacht en gewicht verdienen.

Wat betekent het om serieus in het leven te staan?

Serieus in het leven staan zie je vaak terug in heel gewone dingen. Je maakt een afspraak en probeert die na te komen. Je krijgt een verantwoordelijkheid en loopt er niet voor weg. Wanneer iemand iets belangrijks aan je vertelt, maak je er niet meteen een grap van. Wanneer een probleem aandacht vraagt, kijk je ernaar in plaats van het onder het tapijt te schuiven.

Je denkt ook na over gevolgen. Wat betekent mijn besluit voor mijzelf en voor anderen? Wat vraagt deze situatie van mij? Waar moet ik echt aandacht aan besteden? Dat betekent niet dat je alles eindeloos moet overdenken. Bezonnen zijn is immers: eerst bezinnen, daarna beginnen. Er komt dus ook een moment waarop je gewoon moet beginnen.

Is serieus zijn ook een levensinstelling?

Enerzijds is serieusheid een kernkwaliteit of persoonskenmerk. Anderzijds kan het ook een overtuiging zijn die je van huis uit meekrijgt. En soms spelen beide een rol: jouw overtuigingen en jouw persoonlijke eigenschappen. Misschien heb je geleerd dat je hard moet werken, afspraken moet nakomen, verantwoordelijkheid moet dragen en niet zomaar iets moet doen.

Dat kan jouw natuurlijke serieusheid versterken. Maar het is goed om verschil te blijven zien tussen een kwaliteit en een aangeleerde overtuiging. Wanneer je jezelf voortdurend voorhoudt dat alles nuttig, verantwoordelijk en goed doordacht moet zijn, kan er ook onnodige zwaarte ontstaan.

Wanneer slaat serieus zijn door?

Wat is de valkuil van serieusheid? Dat is wanneer je doorslaat. Soms ben je te zwaar op de hand, zie je het te donker in, zie je te veel beren op de weg of word je pessimistisch.

Daar zie je mooi hoe een kwaliteit kan doorschieten. Eerst neem je een risico terecht serieus. Vervolgens zie je vooral nog risico's. Eerst bereid je je goed voor op wat fout kan gaan. Vervolgens verwacht je eigenlijk al dat het fout zal gaan. Eerst geef je een probleem de aandacht die nodig is. Vervolgens krijgt het zo veel gewicht dat het jouw hele blik op de situatie bepaalt.

De kunst is dus niet om minder serieus te worden. De kunst is om zaken het gewicht te geven dat ze werkelijk verdienen.

Hoe houd je serieus zijn in balans?

Je hebt ook een leerdoel wanneer je soms de neiging hebt om te serieus te zijn. Humor kan je helpen om te relativeren. Of zoals mijn vriend Ton het altijd uitlegde: "Humor is doorleefde ernst." Het kan voorkomen dat je te diep afzakt in de existentiële waarde van dit leven.

Ook relativeringsvermogen kan tegenwicht geven. Relativeren betekent niet dat je een probleem wegwuift. Het betekent dat je probeert de zaak in de juiste proporties te blijven zien. Is dit werkelijk zo groot? Hoeveel invloed heb ik hierop? En verdient dit probleem werkelijk alle ruimte die ik het momenteel geef?

Waar erger je je aan als je serieus bent?

De irritatie bij serieus en ernstig zijn zit vaak bij gemakzucht, weinig verantwoordelijkheidsgevoel, overmatig grappig zijn of mensen die voortdurend de lolbroek uithangen. Ook lichtvaardigheid en onbezonnenheid kunnen je behoorlijk irriteren. Zeker wanneer jij ziet dat een situatie aandacht vraagt en een ander zegt: "Ach, het komt wel goed."

Die irritatie zegt ook iets over jouw eigen kwaliteit. Jij vindt dat bepaalde zaken op waarde geschat moeten worden. Maar let op dat je niet automatisch iedere vorm van luchtigheid als gemakzucht ziet. Soms kan een ander juist iets losser bekijken zonder zijn verantwoordelijkheid te ontlopen.

Is serieus zijn voor jou een uitdaging?

Misschien is serieus zijn voor jou juist een leerdoel. Dat kan wanneer je gemakkelijk bent ingesteld en soms in de valkuil zit van lichtvaardigheid of lichtzinnigheid. Je zou ook kunnen zeggen: de valkuil van onbezonnenheid. Je bent al begonnen voordat je je bezonnen hebt.

Dan hoef je niet ineens zwaar of ernstig te worden. Het gaat erom dat je beter leert herkennen wat werkelijk aandacht vraagt. Welke afspraak moet je serieus nemen? Waar moet je eerst even over nadenken? Welke verantwoordelijkheid kun je niet zomaar naast je neerleggen? Zo voeg je iets meer gewicht toe waar dat nodig is zonder jouw luchtigheid kwijt te raken.

Welke ontwikkeldoelen passen bij serieus zijn?

Wanneer serieus zijn sterk bij jou past, hoef je jouw betrokkenheid, degelijkheid en verantwoordelijkheidsgevoel niet kleiner te maken. De ontwikkeling zit vooral in voorkomen dat serieusheid onnodige zwaarte wordt.

• Zaken het gewicht geven dat ze verdienen zonder ze groter of zwaarder te maken dan nodig is.
• Humor en relativering toelaten zonder verantwoordelijkheden of problemen weg te wuiven.
• Bezonnen blijven zonder zo lang stil te staan bij risico's dat je vooral nog beren op de weg ziet.

Veelgestelde vragen over serieus zijn

Serieus zijn betekent niet dat je voortdurend ernstig moet zijn. Het gaat vooral om de vraag welk gewicht jij aan situaties, mensen en verantwoordelijkheden geeft. Daarom nog vijf aanvullende vragen.

Is serieus zijn hetzelfde als geen humor hebben?

Nee. Je kunt heel serieus zijn en tegelijkertijd veel gevoel voor humor hebben. Juist humor kan helpen om moeilijke situaties draaglijker te maken zonder de ernst ervan te ontkennen.

Waarom worden serieuze mensen soms als zwaar ervaren?

Omdat hun aandacht gemakkelijk uitgaat naar verantwoordelijkheid, risico's en mogelijke gevolgen. Wanneer daar weinig relativering of luchtigheid tegenover staat, kan serieusheid voor anderen zwaar aanvoelen.

Is serieus zijn hetzelfde als betrouwbaar zijn?

Nee. Betrouwbaarheid gaat vooral over de vraag of mensen op jou kunnen rekenen. Serieusheid gaat breder over de manier waarop je gewicht geeft aan verantwoordelijkheden, afspraken, mensen en vraagstukken. De twee kwaliteiten kunnen natuurlijk wel sterk samengaan.

Kun je serieus zijn zonder pessimistisch te zijn?

Zeker. Je kunt risico's en problemen serieus nemen en tegelijkertijd vertrouwen houden in een goede afloop. Pessimisme ontstaat pas wanneer jouw aandacht steeds sterker uitgaat naar wat waarschijnlijk verkeerd zal gaan.

Wanneer is serieus zijn goed in balans?

Wanneer je belangrijke zaken werkelijk aandacht geeft, verantwoordelijkheid neemt en tegelijkertijd kunt relativeren. Je wuift problemen niet weg, maar maakt ze ook niet groter dan ze zijn.