home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / serieus ernstig / beren op de weg

Beren op de weg zien: zie jij problemen die er niet zijn?

Zie je vaak beren op de weg? Lastig is dat soms, hè? Want in feite zie je altijd problemen of dingen die kunnen misgaan. Als jij aan de toekomst denkt, ben je snel bang dat het verkeerd gaat. En voor jou is het lastig om met onzekerheden om te gaan. Wanneer serieus en ernstig zijn bij jou past, kan daar een prachtige kwaliteit liggen. Maar je kunt daarin doorslaan en overal gevaren, problemen en bezwaren gaan zien die er helemaal niet zijn.

Wat is het verschil tussen serieus zijn en beren op de weg zien?

Serieus zijn is een kwaliteit. Je neemt zaken niet te gemakkelijk op, kijkt goed naar wat er speelt en denkt na over mogelijke gevolgen. Je wilt niet zomaar ergens instappen zonder te onderzoeken wat verstandig is. Daar is niets mis mee. Het kan juist voorkomen dat je onbezonnen of lichtvaardig handelt.

Beren op de weg zien begint wanneer jouw serieuze blik steeds naar de verkeerde kant doorslaat. Je ziet niet alleen de risico's die er werkelijk zijn, maar bedenkt ook allerlei problemen die er misschien nooit komen. Je denkt vooruit, maar vooral naar wat er fout kan gaan. Het mogelijke gevaar krijgt meer gewicht dan de mogelijkheid dat het gewoon goed gaat.

Dat kan ook overgaan in pessimistisch denken. Je verwacht niet alleen problemen maar kijkt steeds somberder naar wat komen gaat. Terwijl jouw oorspronkelijke kracht juist was dat je serieus en zorgvuldig naar de werkelijkheid wilde kijken.

Wanneer is beren op de weg zien een valkuil?

De valkuil "beren op de weg zien" heeft te maken met jouw realistische en serieuze instelling. Je bent realistisch en nuchter. Je staat met beide benen op de grond. Ook dat is een kracht. Maar wanneer je doorslaat wordt het negatief inderdaad.

Gekscherend zeg ik weleens: wie met beide benen op de grond staat, springt nooit een gat in de lucht van blijdschap. En dansen wordt ook moeilijk.

Je ziet dus niet alleen wat er werkelijk speelt, maar probeert ook vooraf elk mogelijk probleem uit te sluiten. Je wilt zekerheid voordat je in beweging komt. Alleen is die zekerheid er vaak helemaal niet. Het leven laat zich nu eenmaal niet vooraf volledig dichttimmeren.

Waarom zoek je vooraf zoveel mogelijk zekerheid?

Omdat onzekerheid lastig voor je is. Wanneer je vooraf alle risico's kunt bedenken, voelt het misschien alsof je meer grip hebt. Je onderzoekt wat fout kan gaan, bedenkt oplossingen voor problemen die nog niet bestaan en probeert verrassingen zoveel mogelijk uit te sluiten. Je hoopt daarmee te voorkomen dat je onderweg wordt overvallen door iets waar je geen rekening mee had gehouden.

Alleen kan die zoektocht naar zekerheid zichzelf behoorlijk in de weg gaan zitten. Want voor ieder antwoord kun je weer een nieuwe vraag bedenken. Voor ieder opgelost risico is er misschien nog een ander risico. Je kunt blijven rekenen, onderzoeken, vergelijken en nadenken terwijl de weg voor je nog gewoon leeg is.

Dan wordt voorzichtigheid een rem. Niet omdat er werkelijk een beer staat, maar omdat jij alvast rekening houdt met alle mogelijke beren die ooit zouden kunnen verschijnen. Voor je het weet ben je drukker met de beren dan met de weg.

Hoe helpt relativeren wanneer je beren op de weg ziet?

Het leerdoel dat erbij hoort heet relativeren. Dat betekent: de zaken in de juiste proporties zien.

Relativeren betekent niet dat je risico's moet ontkennen of moet doen alsof alles vanzelf goed komt. Het betekent dat je onderscheid leert maken tussen wat werkelijk aan de hand is en wat jij er in jouw hoofd allemaal bij hebt bedacht. Hoe groot is het risico werkelijk? Hoe waarschijnlijk is het dat dit gebeurt? En als het gebeurt, is het dan werkelijk zo rampzalig als je nu denkt?

Daarmee haal je de ernst niet uit jouw karakter. Je brengt de ernst terug naar de juiste verhouding. Niet ieder mogelijk probleem verdient vandaag al jouw volledige aandacht.

Hoe onderscheid je een reëel risico van een beer die er niet is?

Begin met de eenvoudige vraag: wat weet ik werkelijk? Welke feiten zijn er? Wat gebeurt er nu daadwerkelijk en welk deel bestaat uit mijn verwachting van wat er misschien zou kunnen gebeuren? Daar zit vaak al een behoorlijk verschil tussen.

Vraag jezelf daarna eens af welke kleur de beer heeft. Dat klinkt flauw, maar het raakt precies de kern. Kun je het gevaar werkelijk aanwijzen? Is het concreet? Is er een gebeurtenis, feit of signaal waarop jouw zorg gebaseerd is? Of voel je vooral onzekerheid en krijgt die onzekerheid vervolgens de vorm van allerlei mogelijke rampscenario's?

Een werkelijk risico kun je onderzoeken. Je kunt inschatten hoe groot het is en maatregelen nemen wanneer dat nodig is. Een ingebeelde beer blijft daarentegen voortdurend van vorm veranderen. Zodra je de ene mogelijkheid hebt opgelost, verschijnt de volgende alweer.

Leer daarom risico's serieus te nemen zonder iedere mogelijkheid als werkelijkheid te behandelen. Dat is iets anders dan naïef zijn. Het is jouw realiteitszin gebruiken waarvoor die bedoeld is: kijken naar wat er werkelijk is.

Waarom irriteert overdreven optimisme je?

Je kunt je snel ergeren als mensen overmatig optimistisch zijn en wanneer de toekomst rooskleuriger wordt voorgesteld dan de werkelijkheid laat zien. Jij ziet immers precies wat er allemaal mis kan gaan en begrijpt niet waarom een ander daar zo gemakkelijk overheen stapt.

Misschien denk je: die ziet de risico's gewoon niet. Die denkt dat alles vanzelf goed komt. En wanneer jij zelf voortdurend bezig bent met mogelijke problemen, kan zo'n houding behoorlijk onverantwoordelijk op je overkomen.

Maar daar zit ook jouw spiegel. De ander kan te rooskleurig kijken en jij kunt te donker kijken. De werkelijkheid zit niet automatisch aan één van beide kanten. Jouw leerpunt blijft daarom niet om zorgeloos te worden, maar om jouw ernst en realiteitszin in verhouding te houden.

Ontwikkeldoelen wanneer je vaak beren op de weg ziet

• Werkelijke risico's leren onderscheiden van problemen en gevaren die vooral in jouw gedachten bestaan.
• Leren relativeren zodat mogelijke problemen weer in de juiste verhouding komen te staan.
• Onzekerheid leren verdragen zonder vooraf ieder risico te willen uitsluiten voordat je in beweging komt.

Veelgestelde vragen over beren op de weg zien

Beren op de weg zien gaat over problemen en gevaren verwachten die er nog niet zijn. Daarbij kan jouw serieuze en realistische instelling doorschieten, waardoor mogelijke risico's steeds meer ruimte krijgen dan de werkelijkheid rechtvaardigt.

Wat betekent de uitdrukking beren op de weg zien?

Beren op de weg zien betekent dat je problemen, bezwaren of gevaren ziet die er niet zijn. Je denkt vooruit naar wat allemaal fout kan gaan en maakt je zorgen over mogelijke gebeurtenissen die misschien nooit plaatsvinden.

Is beren op de weg zien hetzelfde als realistisch zijn?

Nee. Realistisch zijn betekent dat je kijkt naar wat werkelijk aan de hand is. Beren op de weg zien betekent juist dat je ook problemen en gevaren meeneemt die niet werkelijk aanwezig zijn.

Waarom zie ik steeds wat er mis kan gaan?

Omdat je onzekerheden moeilijk kunt verdragen en vooraf zoveel mogelijk zekerheid probeert te krijgen. Door alle mogelijke risico's te bedenken probeer je grip te krijgen op wat er in de toekomst kan gebeuren.

Is beren op de weg zien hetzelfde als pessimistisch zijn?

Het ligt dicht bij elkaar maar het accent verschilt. Bij beren op de weg zien ben je vooral gericht op mogelijke problemen en risico's. Bij pessimisme verwacht je breder dat zaken ongunstig of verkeerd zullen verlopen.

Wat is het belangrijkste leerdoel als je vaak beren op de weg ziet?

Relativeren. Leer zaken in de juiste proporties zien en onderscheid wat werkelijk een risico is van wat alleen een mogelijk probleem in jouw gedachten is. En vraag zo nu en dan eens welke kleur die beer eigenlijk heeft.