home / persoonlijke ontwikkeling / hsp / leerdoelen hsp

Kernkwaliteiten, valkuilen en uitdagingen van hoogsensitieve personen

Binnen het thema HSP op de werkvloer zie ik dat hoogsensitieve personen vaak tegen specifieke uitdagingen aanlopen. Denk aan overprikkeling, stress, perfectionisme, moeite met grenzen aangeven of jezelf te veel aanpassen aan anderen. Tegelijkertijd beschikken veel HSP-ers juist over sterke kwaliteiten zoals empathie, intuïtie, creativiteit en een groot inlevingsvermogen. Binnen het thema HSP op de werkvloer bieden wij daarom specifieke coaching en training voor hoogsensitieve personen. Lees ook de andere artikelen binnen deze reeks:

• HSP en loopbaan: waar kom jij tot je recht?
• HSP en timemanagement: omgaan met tijd, energie en prikkels
• Assertiviteitstraining voor HSP-ers
• HSP en presenteren: zichtbaar zijn zonder jezelf te verliezen
• HSP en communicatie: afstemmen zonder jezelf kwijt te raken
• HSP en conflicten en spanningen: omgaan met onderhuidse druk
• Er is toekomst voor HSP-ers

In dit artikel ga ik in op kwaliteiten, valkuilen en leerdoelen voor hoogsensitieve personen. Het kan je helpen in de speurtocht naar leerdoelen voor training en coaching.

Wat is de kracht van hoogsensitiviteit?

Wanneer je de kenmerken van hooggevoeligheid herkent, ervaar je misschien niet altijd direct de kracht ervan. Veel HSP-ers lopen namelijk eerst tegen de schaduwkant aan: overprikkeling, stress, perfectionisme of het gevoel anders te zijn dan anderen. Toch is hoogsensitiviteit veel meer dan alleen gevoeligheid. Hoogsensitieve personen beschikken vaak over sterke kwaliteiten die juist op de werkvloer enorm waardevol kunnen zijn. Veel HSP-ers hebben een sterk inlevingsvermogen, voelen sfeer en spanningen goed aan en merken vaak snel op wat er onder de oppervlakte speelt.

Daarnaast zijn veel hoogsensitieve personen zorgvuldig, betrokken en sterk gericht op kwaliteit. Je denkt diep na, legt verbanden en voelt vaak goed aan wat mensen nodig hebben. Ook creativiteit, intuïtie en betekenisgerichtheid zijn kwaliteiten die regelmatig terugkomen. Veel HSP-ers willen niet zomaar werk doen om het werk. Je wilt voelen dat wat je doet ergens over gaat en waarde heeft. Juist daardoor kunnen hoogsensitieve personen heel bevlogen zijn wanneer ze op de juiste plek zitten.

Tegelijkertijd zorgt die gevoeligheid ervoor dat je intenser reageert op jouw omgeving. Dat kan een kracht zijn, maar ook een valkuil wanneer je jezelf voortdurend aanpast, over jouw grenzen heen gaat of te veel prikkels verwerkt. De kunst is daarom niet om jouw hoogsensitiviteit kwijt te raken. De kunst is om ermee te leren omgaan.

Wanneer je jouw kwaliteiten leert begrijpen en jouw valkuilen leert herkennen, ontstaat er meer balans. Dan wordt hoogsensitiviteit niet alleen een kwetsbaarheid, maar juist ook een bron van kracht, diepgang en verbinding.

Welke valkuilen hebben HSP-ers?

Ook zijn er valkuilen. Ik noem er een paar. Hoogsensitieve personen herkennen vaak de volgende valkuilen:

• Ze zijn perfectionistisch (kwalitatief perfectionistisch en sociaal perfectionisme: het goed willen doen en het voor iedereen goed willen doen). Lees ook: HSP en perfectionisme.
• Ze hebben moeite met verandering en met de snelheid of hardheid van de maatschappij.
• Uit onderzoek blijkt dat hooggevoelige personen sneller last hebben van angst en depressie maar ook stressgevoeliger zijn: verhoogde kwetsbaarheid door werkdruk en werkstress.
• Ze zijn sneller overprikkeld.
• Soms hebben ze last van overdrive: emotionele en explosieve uitbarstingen.
• Ze nemen zaken te hoog op als ze kritiek krijgen.
• Ze vinden het weleens moeilijk om te communiceren met meer rationeel ingestelde mensen.
• Ze hebben snel de neiging zichzelf te verloochenen of zichzelf ondergeschikt op te stellen.
• Grenzen aangeven vinden ze moeilijk.
• Ze zijn soms te inlevend en gaan er met de ellende van een ander vandoor.
• Ze zijn vatbaar voor emotionele besmettingen en daardoor nemen ze de pijn of de boosheid (rancune, wrok) van anderen op de rug.
• Ze voelen zo onder de radar dat ze daar zelf last van krijgen.

Waarom moeten HSP-ers leren begrenzen?

Eén van de belangrijkste leerdoelen voor HSP-ers is begrenzing van een teveel. Veel hoogsensitieve personen beschikken over sterke kwaliteiten. Maar juist die kwaliteiten kunnen doorschieten wanneer er onvoldoende begrenzing is. 

• Betrokkenheid is een mooie kwaliteit. Totdat het overbetrokkenheid wordt. 
• Verantwoordelijkheid nemen is een kwaliteit. Totdat oververantwoordelijkheid ontstaat.
• Loyaliteit is een kwaliteit. Totdat je te loyaal wordt en jezelf vergeet.
• Afstemmen op de ander is een kwaliteit. Totdat je alleen nog maar bezig bent met de behoeften van anderen.
• Inlevingsvermogen is een kwaliteit. Totdat je de pijn, spanning of emoties van anderen gaat dragen.

Veel HSP-ers hebben niet zozeer te weinig kwaliteiten, maar juist een teveel aan bepaalde kwaliteiten zonder voldoende begrenzing. Juist daarom is leren begrenzen voor veel hoogsensitieve personen een belangrijk ontwikkelpunt. Niet door minder sensitief te worden, maar door beter te leren doseren.

Waarom moeten HSP-ers leren ruimte innemen?

Veel hoogsensitieve personen zijn sterk gericht op afstemming. Je voelt de ander goed aan, houdt rekening met behoeften van anderen en beweegt gemakkelijk mee met wat er in jouw omgeving gebeurt. Dat is op zichzelf een mooie kwaliteit. Het probleem ontstaat pas wanneer je daarin doorschiet en jezelf onderweg steeds verder kwijtraakt.

Veel HSP-ers maken zichzelf ongemerkt kleiner dan nodig is. Je cijfert jezelf weg, verliest de focus op jouw eigen behoeften en bent vooral bezig met wat anderen nodig hebben of verwachten. Daardoor kan het gebeuren dat jouw eigen gevoelens, grenzen en verlangens langzaam naar de achtergrond verdwijnen.

Juist daarom is leren ruimte innemen een belangrijk ontwikkelpunt voor veel hoogsensitieve personen. Niet door harder, dominanter of minder sensitief te worden, maar juist door aanwezig te blijven bij jezelf. Door beter te voelen wat jij nodig hebt, waar jouw behoeften liggen en wanneer je jezelf te veel aanpast aan de verwachtingen van anderen.

Afstemmen is een kwaliteit. Maar wanneer afstemmen betekent dat jij jezelf voortdurend wegcijfert, verlies je langzaam het contact met jezelf. Ruimte innemen betekent daarom ook dat je leert luisteren naar jouw eigen behoeften en jezelf serieus leert nemen, zonder dat je daarbij de verbinding met anderen verliest.

Waarom is trouw blijven aan jezelf belangrijk voor HSP-ers?

Veel hoogsensitieve personen zijn sterk gericht op hun omgeving. Je voelt veel aan, houdt rekening met anderen en beweegt gemakkelijk mee met wat er om je heen gebeurt. Dat maakt dat veel HSP-ers betrokken, loyaal en invoelend zijn. Mooie kwaliteiten, maar juist daarin schuilt ook een risico.

Juist daarom is trouw blijven aan jezelf zo’n belangrijk ontwikkelpunt voor hoogsensitieve personen. Dat begint met jezelf serieus nemen. Jouw gevoelens serieus nemen. Jouw grenzen, behoeften en verlangens niet voortdurend naar de achtergrond schuiven om de harmonie te bewaren of anderen tevreden te houden.

Persoonlijke ontwikkeling betekent voor veel hoogsensitieve personen daarom ook dat je dichter bij jezelf leert blijven. Dat je niet alleen leeft vanuit afstemming op anderen, maar ook leert luisteren naar jouw eigen binnenwereld. Want juist wanneer je trouw blijft aan jezelf, ontstaat er meer rust, stevigheid en balans.

Leerdoelen voor hooggevoelige personen

Wil je leren om met hooggevoeligheid om te gaan? Ervaar je onbalans in jouw leven? Merk je dat jij je te veel aanpast aan jouw omgeving? Hooggevoelige personen hebben soms specifieke leerdoelen en soms zijn er leerdoelen die voor hooggevoelige personen anders zijn dan voor anderen. Ik noem er een aantal:

• Vermijden van situaties die jou belasten of van streek maken.
• Voorkomen dat jij je in alle bochten wringt om het een ander naar de zin te maken.
• Zorgen dat je energetisch op niveau bent (vermijden van energievreters).
• Bewustwording: vaak zijn hoogsensitieve personen zich onvoldoende bewust van de eigenschap waardoor ze meer stress ervaren of gevoeliger zijn voor burn-out.
• Overtuigingskracht ontwikkelen: zich niet uit het veld laten slaan door negatieve energie van anderen.
• Voorkomen dat jij je te veel schikt en aanpast naar de wensen van anderen en het ontwikkelen van zelfregie en persoonlijk leiderschap.
• Focus op eigen behoeften.
• Anders leren omgaan met tijd (timemanagement voor hoogsensitieve personen).
• Anders leren communiceren.
• Hulp bij presenteren.

Veelgestelde vragen - FAQ

Veel hoogsensitieve personen lopen tegen dezelfde vragen aan als het gaat over hun kwaliteiten, valkuilen en persoonlijke ontwikkeling. Hieronder geef ik antwoord op een aantal veelgestelde vragen.

Is hoogsensitiviteit een kwaliteit of een valkuil?

Hoogsensitiviteit is een kwaliteit. Veel HSP-ers beschikken over sterke kwaliteiten zoals inlevingsvermogen, intuïtie, betrokkenheid en diepgang. Tegelijkertijd kunnen diezelfde kwaliteiten doorschieten wanneer er onvoldoende begrenzing is.

Waarom raak ik mezelf soms kwijt als HSP-er?

Veel HSP-ers stemmen zich sterk af op hun omgeving. Daardoor kun je ongemerkt te veel bezig zijn met de behoeften, gevoelens en verwachtingen van anderen. Het risico is dat jouw eigen behoeften naar de achtergrond verdwijnen.

Waarom voelen HSP-ers zich vaak anders dan anderen?

Veel hoogsensitieve personen nemen meer waar, verwerken prikkels dieper en denken intensiever na over situaties. Daardoor kun je het gevoel hebben dat je anders kijkt naar mensen, werk of het leven.

Wat is een belangrijk leerdoel voor HSP-ers?

Eén van de belangrijkste leerdoelen is leren begrenzen. Bijvoorbeeld voorkomen dat betrokkenheid overbetrokkenheid wordt of dat verantwoordelijkheid verandert in oververantwoordelijkheid.

Waarom vinden veel HSP-ers het moeilijk om ruimte in te nemen?

Veel hoogsensitieve personen zijn sterk gericht op afstemming en harmonie. Daardoor maken ze zichzelf soms kleiner dan nodig is of cijferen ze zichzelf weg. Juist daarom is leren ruimte innemen een belangrijk ontwikkelpunt.

Kun je leren beter omgaan met hoogsensitiviteit?

Ja. Persoonlijke ontwikkeling draait niet om minder gevoelig worden, maar om beter leren omgaan met jouw gevoeligheid, kwaliteiten, energie en grenzen.

Waarom is bewustwording zo belangrijk voor HSP-ers?

Veel HSP-ers lopen jarenlang rond zonder goed te begrijpen waarom ze zo sterk reageren op prikkels, spanningen of mensen. Bewustwording helpt om jezelf beter te begrijpen en betere keuzes te maken.