home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / golflengte

Communiceren op verschillende golflengten: waarom praten we langs elkaar heen?

Communiceren op verschillende golflengten. Dat is precies waar het in de praktijk zo vaak misgaat. Ik merk het dagelijks in gesprekken: jij zegt iets vanuit jouw beleving en de ander reageert alsof hij een heel ander gesprek voert. Alsof jullie op twee verschillende radiozenders zijn afgestemd. Jij voelt je niet begrepen, de ander snapt niet waarom jij zo reageert. En zo ontstaat er ruis, irritatie of zelfs afstand. Je praat volkomen langs elkaar heen. 

Ik neem je in dit artikel stap voor stap mee in wat communiceren op verschillende golflengten betekent, waarom het zo vaak schuurt en wat jij kunt doen om jezelf beter te verstaanbaar te maken zonder jezelf kwijt te raken.

Welke golflengten spelen een rol in communicatie?

Ik werk met zeven verschillende golflengten die ik in gesprekken steeds weer tegenkom. Vaak beweeg jij je vanzelf op een paar van deze golflengten. Andere golflengten voelen voor jou onnatuurlijk of zelfs leeg.

• Wat is de feitelijke golflengte?

  De feitelijke golflengte is gericht op concrete informatie. Wat is er afgesproken? Wat zijn de cijfers? Wat staat er op papier? Er is weinig ruimte voor gevoel of context. Deze manier van communiceren zie je veel in organisaties, vergaderingen en rapportages. Wanneer jij vanuit gevoel spreekt en de ander blijft op dit niveau reageren, kun je het idee krijgen dat je wordt genegeerd. Terwijl de ander denkt: laten we het bij de feiten houden.

  Voorbeelden van de feitelijke golflengte

  • “Dit zijn de afspraken die we hebben gemaakt, daar wijk ik niet van af.”
  • “Volgens het verslag is dit zo besloten.”
  • “De cijfers laten iets anders zien dan wat jij nu zegt.”

• Wat is de rationeel-analytische golflengte?

  Op deze golflengte draait het om verklaren, onderbouwen en logisch redeneren. Waarom is dit zo? Waar baseer je dat op? Emotie wordt hier vaak gezien als storend of niet relevant. Als jij iets deelt wat je raakt en de ander meteen analyseert of relativeert, voel jij je al snel niet serieus genomen. Terwijl de ander oprecht denkt behulpzaam te zijn.

  Voorbeelden van de rationeel-analytische golflengte

  • “Kun je uitleggen waarom je dit zo voelt? Wat is de oorzaak?”
  • “Laten we het even logisch bekijken en de feiten op een rij zetten.”
  • “Als je het zo analyseert, is deze reactie eigenlijk niet nodig.”

• Wat is de relationele golflengte?

  De relationele golflengte gaat over verbinding. Hoe is het voor jou? Zijn we nog afgestemd? De sfeer en de relatie zijn belangrijker dan de inhoud. Veel mensen die gevoelig zijn, bewegen zich vanzelf op deze golflengte. Jij voelt haarfijn aan wanneer de relatie onder druk staat, ook als daar geen woorden aan worden gegeven.

  Voorbeeldzinnen op de relationele golflengte

  • “Voor mij is het belangrijk dat we even afstemmen hoe dit gesprek voor ons is.”
  • “Ik wil graag verbinding houden terwijl we hierover praten.”
  • “Ik merk spanning tussen ons en wil dat niet laten liggen.”

• Wat is de emotionele golflengte?

  Hier gaat het over gevoel, beleving en innerlijke reacties. Je benoemt wat iets met je doet. Dit raakt me. Ik voel spanning. Ik word hier verdrietig van. Voor sommige mensen is deze golflengte vertrouwd, voor anderen intens of zelfs ongemakkelijk. Dat verschil kan grote misverstanden opleveren.

  Voorbeeldzinnen op de emotionele golflengte

  • “Ik deel dit niet om een oplossing te krijgen, maar om te laten weten wat het met me doet.”
  • “Wat ik nu zeg komt uit gevoel, niet uit analyse.”
  • “Ik merk dat dit mij raakt en dat wil ik dat je dat weet.”

• Wat is de intuïtieve golflengte?

  De intuïtieve golflengte speelt zich af in de onderstroom. Je voelt dat er iets niet klopt, zonder dat je het direct kunt uitleggen. Er zijn weinig woorden, maar veel aanvoelen. Wanneer jij dit benoemt en de ander vraagt om bewijs of uitleg, kun jij jezelf gaan twijfelen. Terwijl jouw waarneming vaak messcherp is.

  Voorbeeldzinnen op de intuïtieve golflengte

  • “Ik kan het nog niet helemaal uitleggen, maar ik voel dat er iets schuurt.”
  • “Mijn ervaring zegt me dat dit aandacht nodig heeft, ook al heb ik er nog geen woorden voor.”
  • “Wil je me even volgen in mijn gevoel, zonder het meteen te verklaren?”

• Wat is de pragmatische golflengte?

  De pragmatische golflengte is gericht op actie. Wat gaan we nu doen? Hoe lossen we dit op? Minder praten, meer doen. Dit kan botsen wanneer jij eerst wilt begrijpen, voelen of verwerken voordat je in actie komt.

  Voorbeeldzinnen

  • “Ik ben er nog niet aan toe om het praktisch te maken.”
  • “Zou je eerst willen luisteren voordat we naar oplossingen gaan?”
  • “Het verhaal klopt wel, maar ik vind het te theoretisch”

• Wat is de existentiële of betekenisgolflengte?

  Deze golflengte gaat over zin, waarden en bedoeling. Waar gaat dit eigenlijk over? Waarom doen we dit? Wat betekent dit voor mij? Als jij hier spreekt en de ander reageert alleen praktisch of feitelijk, kun je je diep onbegrepen voelen. Terwijl jij juist zoekt naar betekenis en samenhang.

  Voorbeelden van de existentiële of betekenisgolflengte

  • “Waar gaat dit voor mij nu eigenlijk over?”
  • “Waarom is dit belangrijk, los van wat er moet gebeuren?”
  • “Wat zegt deze situatie over wat ik waardevol vind?”

Hoe verschillen in gevoeligheid en waarneming miscommunicatie versterken

Mensen verschillen in hoe zij waarnemen, verwerken en betekenis geven. De één is vooral gericht op inhoud en actie, de ander op sfeer, gevoel of onderstroom. Dat verschil is geen probleem, zolang het herkend wordt.

De spanning ontstaat wanneer jij onbewust verwacht dat de ander communiceert zoals jij dat doet. En wanneer je jezelf vervolgens gaat aanpassen, inslikken of uitleggen om de verbinding maar te behouden. Dat kost energie en vergroot de kans dat je jezelf kwijtraakt.

Wat kun jij doen om beter afgestemd te communiceren?

De oplossing zit niet in jezelf afleren wie je bent. De oplossing zit in bewustwording.

Hoe herken je jouw eigen voorkeur?

Sta eens stil bij de vraag: vanaf welk niveau communiceer ik meestal? Waar voel ik me thuis? En waar loop ik steeds vast? Wanneer jij dit helder hebt, hoef je jezelf minder te verdedigen. Je snapt beter waarom bepaalde gesprekken je zoveel energie kosten.

Hoe benoem je de golflengte waarop jij spreekt?

Je kunt veel ruis voorkomen door expliciet te maken vanaf welk niveau je spreekt. Bijvoorbeeld: “Ik ga dit niet rationeel uitleggen, maar delen wat het met me doet.” Of: “Ik zoek nu geen oplossing, maar afstemming.”

Dat vraagt moed, maar het schept duidelijkheid.

Afstemming: weten met wie je praat

Afstemming begint met een simpele maar vaak vergeten vraag: met wie praat ik eigenlijk, en vanaf welk niveau spreekt deze persoon?

Ik merk hoe vaak gesprekken mislopen omdat jij inhoudelijk sterk bent, gevoelig afstemt of betekenis zoekt, terwijl de ander vooral feitelijk, rationeel of pragmatisch communiceert. Zolang je dat verschil niet herkent, blijf je zenden op jouw eigen golflengte en hoop je dat de ander meekomt.

Afstemmen betekent niet dat je jezelf verlaat. Het betekent dat je inschat op welke golflengte de ander zit en daar bewust rekening mee houdt. Luistert iemand vooral naar cijfers, afspraken en structuur? Dan helpt het om kort en concreet te blijven. Is iemand gericht op actie en oplossingen? Dan kan het helpen om eerst aan te geven wat je nodig hebt voordat je je verhaal doet.

Hoe leer je schakelen zonder jezelf te verliezen?

Ik zie vaak dat gevoelige mensen dit onbewust al doen, maar zichzelf daarbij vergeten. Ze stemmen feilloos af op de ander, maar raken hun eigen golflengte kwijt. Gezonde afstemming werkt twee kanten op: jij ziet de ander, én jij blijft zichtbaar.

Afstemming kan ook betekenen dat je het verschil benoemt. Bijvoorbeeld door te zeggen: “Ik merk dat jij dit praktisch bekijkt, terwijl ik eerst wil delen wat het met me doet.” Of: “Zullen we eerst even stilstaan bij de betekenis, voordat we naar de oplossing gaan?”

Wanneer jij leert herkennen waar de ander zit en waar jij zit, ontstaat er keuzevrijheid. Dan hoef je niet meer te vechten om gehoord te worden, maar kun je bewust schakelen, begrenzen of juist verdiepen. Soms is het helpend om tijdelijk mee te bewegen naar de golflengte van de ander. Niet om jezelf te verloochenen, maar om elkaar te ontmoeten. Dat betekent niet dat jij altijd moet schakelen. Het betekent dat je kiest wanneer je dat doet.

Wat vraagt volwassen communiceren op verschillende golflengten?

Volwassen communiceren betekent dat je erkent dat verschillen bestaan. Dat jij anders waarneemt, voelt en betekenis geeft dan de ander. En dat dat oké is.

Zolang jij denkt dat jouw manier de enige juiste is, blijf je botsen. Zodra je leert herkennen wat er gebeurt, ontstaat er ruimte.

Op welke golflengte communiceer jij meestal?

Deze reflectievragen helpen je om zicht te krijgen op jouw voorkeursgolflengten in communicatie. Er zijn geen goede of foute antwoorden. Het gaat om herkennen, niet om beoordelen. Neem de tijd. Lees elke vraag rustig en voel wat het meest op jou van toepassing is.

De rationeel-analytische golflengte

• Stel jij vaak de waarom-vraag in gesprekken in de zin dat je een onderbouwing zoekt?
• Heb jij de neiging om gevoelens te verklaren of te analyseren?
• Voel jij je comfortabel wanneer alles logisch en onderbouwd is?

De relationele golflengte

• Let jij sterk op de sfeer en onderlinge afstemming in gesprekken?
• Merk jij snel wanneer er spanning of afstand ontstaat?
• Vind jij het belangrijker dat het goed voelt dan dat alles inhoudelijk klopt?

De emotionele golflengte

• Benoem jij gemakkelijk wat iets met je doet?
• Gebruik jij woorden als geraakt, gespannen, blij of verdrietig?
• Raak jij gefrustreerd wanneer anderen jouw gevoel wegredeneren?

De intuïtieve golflengte

• Voel jij vaak dat er iets speelt zonder het direct te kunnen uitleggen?
• Vertrouw jij op je onderbuikgevoel in gesprekken?
• Word jij onzeker wanneer de ander vraagt om bewijs of uitleg voor wat jij aanvoelt?

De pragmatische golflengte

• Wil jij in gesprekken het liefst snel naar een oplossing of actie?
• Word jij ongeduldig wanneer er veel wordt gepraat zonder concreet vervolg?
• Krijg jij energie van besluiten nemen en doorpakken?

De existentiële of betekenisgolflengte

• Stel jij vragen over zin, waarden en bedoeling?
• Zoek jij in gesprekken naar samenhang en betekenis?
• Voel jij je leeg wanneer gesprekken alleen praktisch of oppervlakkig blijven?

Tot slot

• Welke twee of drie golflengten herken jij het sterkst bij jezelf?
• Op welke golflengten bots jij het vaakst met anderen?
• Wat gebeurt er met jou wanneer jouw voorkeursgolflengte geen ruimte krijgt?

Deze vragenlijst is geen test, maar een uitnodiging tot bewustwording.

Veelgestelde vragen over communiceren op verschillende golflengten

Hier tref je enkele veelgestelde vragen.

Is communiceren op verschillende golflengten een vaardigheid?

Het is deels een vaardigheid, maar vooral een vorm van bewustzijn. Je kunt leren herkennen wat er gebeurt in gesprekken.

Waarom voel ik me zo vaak niet begrepen?

Waarschijnlijk omdat jij communiceert op een diepere of andere golflengte dan de meeste mensen om je heen.

Kan ik leren om rationeler te communiceren?

Je kunt het leren inzetten wanneer nodig, maar het hoeft niet jouw thuisbasis te worden.

Wat levert het op als ik mijn golflengte ken?

Meer rust, minder zelftwijfel en duidelijkere communicatie.

Kun je ook leren om op andere golflengten te communiceren?

Ja, dat kun je leren. Niet door jezelf te veranderen, maar door je repertoire te verbreden. Je leert herkennen wanneer een andere golflengte helpend is en hoe je daar tijdelijk op kunt afstemmen, zonder je eigen basis te verlaten.

Waarom is het belangrijk om ook de golflengte van de ander te herkennen?

Omdat communicatie nooit alleen over jou gaat. Zodra jij leert herkennen vanaf welk niveau de ander spreekt, snap je beter waarom bepaalde reacties komen. Je hoort sneller of iemand feitelijk, rationeel, emotioneel of pragmatisch luistert. Dat voorkomt misverstanden en maakt dat jij gerichter kunt kiezen: sluit ik aan, benoem ik het verschil of bewaak ik mijn eigen positie?