home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / ta / volwassen

Volwassenheid

Wat is volwassenheid of wanneer ben je volwassen? Daarvoor moeten we teruggaan in de tijd. Van oudsher werd met het werkwoord ‘wassen’ gedoeld op groei, rijping en ontwikkeling. Voor mij ligt daar de kern van het begrip volwassenheid. Dit artikel is geschreven in de serie over de ouderrol, volwassenrol en kindrol.

Wat is volwassen zijn?

Volwassen zijn betekent dat je volgroeid bent, dat je je voldoende ontwikkeld hebt om in je eigen behoeften te voorzien. Volwassen zijn betekent ook dat je in staat bent om verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen leven, voor de keuzes die je maakt, voor het vervullen van je behoeften en ook voor het omgaan met je gevoelens.

Je bent rijp genoeg om het leven aan te gaan op fysiek, sociaal, emotioneel en mentaal vlak. Dat betekent niet dat je geen hulp meer nodig hebt, maar dat je in staat bent om hulp te vragen en je hulpvraag te formuleren.

Hoe herken je communicatie vanuit de volwassenrol?

Je communiceert vanuit de volwassenrol wanneer je waarneemt wat er gebeurt, vragen stelt en probeert te begrijpen voordat je reageert. Je laat je niet direct leiden door een oordeel, een impuls of een emotionele reactie.

Je herkent communicatie vanuit de volwassenrol aan de volgende kenmerken:

• Je blijft bij de feiten zonder gevoelens te ontkennen.
• Je stelt vragen voordat je conclusies trekt.
• Je luistert naar wat de ander werkelijk zegt.
• Je neemt verantwoordelijkheid voor jouw eigen behoeften, keuzes en reacties.
• Je spreekt de ander aan zonder hem of haar kleiner te maken.
• Je geeft ruimte aan een andere mening.
• Je zoekt naar een gelijkwaardig gesprek.

Wat is het verschil tussen de ouderrol, volwassenrol en kindrol?

Vanuit de ouderrol ga je sneller corrigeren, beschermen, voorschrijven of beoordelen. Vanuit de kindrol reageer je eerder afhankelijk, aangepast, opstandig of impulsief. Vanuit de volwassenrol onderzoek je wat er feitelijk gebeurt en welke reactie op dat moment passend is.

Dat betekent niet dat iedere uiting vanuit de ouderrol of kindrol verkeerd is. Het gaat erom dat je herkent vanuit welke rol je reageert en dat je bewust kunt kiezen voor een gelijkwaardige, onderzoekende reactie wanneer de situatie daarom vraagt.

Wat zijn kenmerken van volwassenheid?

• De eerste is al genoemd: je kunt in je eigen behoeften voorzien en neemt verantwoordelijkheid voor je leven, levensonderhoud, keuzes, enzovoort.
• Je kunt jezelf beheersen en leiding geven aan jezelf. Je laat je niet leiden door impulsen, maar ook niet door prikkels vanuit je omgeving. Je leidt jezelf!
• Je kunt op jezelf reflecteren. Je kijkt kritisch naar jezelf, maar je weet dat je niet alles op jezelf hoeft te betrekken.
• Je hebt empathie voor je medemens en begrijpt dat andere mensen soms een andere mening hebben dan jij. Je begrijpt dat je medemens, net als jij, in zijn eigen behoeften voorziet en je kunt daar op een volwassen manier over communiceren.
• Je hebt een gezond gevoel van eigenwaarde, in plaats van dat je altijd externe validatie nodig hebt.
• Je bent emotioneel stabiel. Je onderdrukt je emoties niet, maar laat ze ook niet exploderen.
• Je communiceert vanuit de volwassenrol.

Hoe kom je tijdens spanning terug in de volwassenrol?

Tijdens spanning kun je gemakkelijk in een automatische reactie schieten. Je gaat corrigeren, verdedigen, pleasen, aanvallen of trekt je terug. Terugkeren naar de volwassenrol begint met vertragen en herkennen wat er bij jou gebeurt.

Deze stappen kunnen daarbij helpen:

• Stop even voordat je reageert.
• Onderzoek welke feiten je werkelijk kent.
• Maak onderscheid tussen feiten, gedachten en gevoelens.
• Vraag jezelf af vanuit welke rol je reageert.
• Stel een open vraag aan de ander.
• Benoem jouw behoefte zonder de ander te beschuldigen.
• Kies bewust welke reactie bij de situatie past.

Terugkeren naar de volwassenrol betekent niet dat je geen gevoelens meer hebt. Het betekent dat jouw gevoelens er mogen zijn zonder dat zij automatisch bepalen wat je zegt of doet.

Is iemand ooit volledig volwassen?

Mooi verhaal, toch? Nou, zeg je: een prachtig verhaal. Maar wie is nu volledig volwassen? Ik denk dat het belangrijk is op te merken dat niemand volledig volwassen is in alle aspecten van zijn of haar leven en dat onvolwassen gedrag soms nog steeds kan voorkomen, zelfs bij mensen die over het algemeen als volwassen worden beschouwd.

Volwassenheid betekent daarom niet dat je altijd rustig, redelijk en evenwichtig reageert. Het betekent ook dat je kunt terugkijken op jouw reactie, verantwoordelijkheid neemt voor wat je deed en waar nodig een andere keuze maakt.

Veelgestelde vragen over volwassenheid en de volwassenrol

Hieronder beantwoord ik veelgestelde vragen over volwassenheid en communicatie vanuit de volwassenrol.

Wat betekent volwassenheid?

Volwassenheid betekent dat je voldoende ontwikkeld bent om verantwoordelijkheid te nemen voor jouw leven, behoeften, gevoelens en keuzes. Dat betekent niet dat je alles alleen moet kunnen.

Wat is de volwassenrol binnen transactionele analyse?

De volwassenrol is de rol waarin je waarneemt, vragen stelt, luistert, analyseert en bewust reageert. Je probeert bij de feiten te blijven en communiceert op basis van gelijkwaardigheid.

Hoe communiceert iemand vanuit de volwassenrol?

Iemand die vanuit de volwassenrol communiceert, stelt open vragen, luistert, onderzoekt aannames en neemt verantwoordelijkheid voor de eigen reactie. De ander wordt niet kleiner gemaakt of afhankelijk gehouden.

Wat is het verschil tussen volwassen zijn en volwassen reageren?

Iemand kan lichamelijk en juridisch volwassen zijn en toch in bepaalde situaties onvolwassen reageren. Volwassen reageren gaat over de manier waarop je met gevoelens, verantwoordelijkheid, keuzes en andere mensen omgaat.

Kun je altijd vanuit de volwassenrol communiceren?

Nee. Iedereen schiet soms in de ouderrol of kindrol. Het gaat erom dat je dit leert herkennen en dat je kunt terugkeren naar een bewuste, gelijkwaardige reactie.

Is hulp vragen een teken van onvolwassenheid?

Nee. Volwassenheid betekent niet dat je niemand nodig hebt. Hulp kunnen vragen en duidelijk kunnen formuleren wat je nodig hebt, horen juist bij verantwoordelijkheid nemen.