Nieuwe contacten aangaan: waarom is dat zo moeilijk?
Nieuwe contacten aangaan kan lastig zijn wanneer je bang bent dat je niet weet wat je moet zeggen of dat de ander je afwijst. Vind je het moeilijk om op mensen af te stappen die je niet kent, terwijl je jouw vrienden- of kennissenkring juist wilt uitbreiden? Dit artikel maakt deel uit van een serie over faalangst en sociale onzekerheid. In deze serie lees je waarom sociale situaties spanning kunnen oproepen en hoe die onzekerheid jouw gedrag beïnvloedt.
Laatst zei iemand: ‘Ik vind het ook moeilijk om een nieuwe relatie aan te gaan, terwijl ik er wel naar verlang. Ik vind het zelfs moeilijk om op zoek te gaan. Hoe kan dat toch?’
Waaraan merk je dat je nieuwe contacten aangaan moeilijk vindt?
Wanneer je herkent dat het aangaan van sociale contacten moeilijk voor je is, dan is de vraag welk gedrag bij jou past. Ik probeer wat voorbeelden te noemen:
- Je stelt uit, soms net zo lang tot het niet meer hoeft.
- Je hebt de neiging om contacten te vermijden.
- Wanneer mensen dichtbij komen, vind je dat soms lastig.
- Wanneer mensen zomaar op jou afstappen, schrik je een beetje.
- Wanneer je de buurman of buurvrouw naar buiten ziet komen, ga je gauw naar binnen.
- Je ziet ertegenop om zomaar een praatje te maken.
- Je weet je moeilijk een houding te geven als mensen zomaar het gesprek aangaan.
- Je weet vaak niet wat je moet zeggen of je voelt je onhandig bij het aangaan van gesprekken.
- Een gesprek gaande houden vind je lastig en vaak vallen er ongemakkelijke stiltes.
- Je bent bang om iets verkeerds te zeggen.
Wil je wel contact, maar durf je de eerste stap niet te zetten?
Misschien wil je graag nieuwe mensen leren kennen, maar stel je het moment waarop je iets moet zeggen steeds uit. Je wacht tot de ander begint, zoekt naar het juiste moment of denkt zo lang na over wat je moet zeggen dat de kans alweer voorbij is.
Dat betekent niet dat je geen behoefte hebt aan contact. Het betekent vooral dat de eerste stap voor jou te groot voelt. Je wilt wel, maar je onzekerheid houdt je tegen.
Misschien denk je dat je spontaan, grappig of interessant moet zijn voordat je op iemand afstapt. Daardoor maak je het contact groter en ingewikkelder dan nodig is. Een eerste contact begint meestal niet met een bijzonder gesprek, maar gewoon met een groet, een vraag of een korte opmerking.
Waarom zijn groepen en feestjes zo lastig?
Liesbeth vertelde: ‘Wanneer ik voor mijn werk naar een bijeenkomst of evenement moet, krijg ik het al warm. Mensen staan met elkaar te praten in een groep en wat moet ik doen? Op zo’n moment weet ik niet hoe ik me moet gedragen. Is het opdringerig als ik erbij ga staan? En wanneer ik erbij ga staan, moet ik dan iets zeggen? Hoe open ik het gesprek? Of hoe houd ik het gesprek gaande?’
Jaap vertelde: ‘Op verjaardagsfeestjes heb ik last van deze vorm van sociale angst. Hoe houd ik het gesprek gaande en hoe kun je die ongemakkelijke stiltes vermijden? Als ze mij iets vragen, ben ik veel te kort in mijn antwoorden. Wanneer ze bijvoorbeeld vragen: hoe was je vakantie? Dan geef ik als antwoord dat het leuk was. Anderen hebben dan een halfuur nodig om te vertellen waar ze geweest zijn. Maar mijn gesprek is weer ten einde. Volgend onderwerp. Tja.’
Waarom valt een gesprek zo snel stil?
Een gesprek valt vaak niet stil omdat je niets te vertellen hebt, maar omdat je te veel bezig bent met jezelf. Je denkt na over jouw houding, jouw woorden en de reactie van de ander. Daardoor luister je minder ontspannen en wordt het moeilijker om vanzelf te reageren. Misschien controleer je voortdurend wat je zegt. Is dit wel interessant? Klink ik niet vreemd? Praat ik te veel of juist te weinig? Door al dat nadenken raak je verder verwijderd van het gesprek zelf. Soms geef je een kort antwoord om geen fouten te maken. Daarmee bied je de ander weinig aanknopingspunten om verder te praten. Wanneer iemand vraagt hoe jouw vakantie was en jij alleen zegt dat het leuk was, ligt het gesprek snel stil. Niet omdat je niets hebt meegemaakt, maar omdat je uit onzekerheid weinig laat zien.
Wat wil je leren bij het aangaan van sociale contacten?
Wat je wilt leren, is:
- Een spontane, open houding richting andere mensen, ongeacht of ze jou kennen of niet.
- Een positieve houding waarbij je toegankelijkheid uitstraalt voor de ander.
- Op een gemoedelijke wijze contact maken.
- Afkomen van jouw gereserveerde, teruggetrokken houding die op anderen niet enthousiast overkomt.
Praktijkvoorbeeld: Annemarie durft niet te daten
Annemarie zit ’s avonds op de bank met haar telefoon in haar hand. Ze heeft een profiel aangemaakt op een datingsite en er staan drie nieuwe berichten voor haar klaar. Ze ziet de namen, leest de eerste regels en voelt meteen de spanning in haar buik.
Eén man schrijft vriendelijk dat hij haar profiel leuk vindt en vraagt of ze een keer koffie wil drinken. Precies waar Annemarie op hoopt. Ze verlangt naar iemand met wie ze kan praten, lachen en haar leven kan delen. Toch opent ze het bericht niet meteen.
Eerst denkt ze: straks vindt hij mij in het echt tegenvallen. Daarna vraagt ze zich af wat ze tijdens zo’n ontmoeting moet zeggen. Wat als het gesprek stilvalt? Wat als hij haar saai vindt? Wat als zij iets verkeerds zegt?
Ze legt haar telefoon weg, pakt hem even later opnieuw en begint aan een antwoord. Na twee zinnen wist ze alles weer. Ze probeert het nog een keer, maar ook dat bericht verstuurt ze niet. Uiteindelijk besluit ze dat ze morgen wel zal reageren.
De volgende dag is het bericht er nog. De spanning ook. Annemarie stelt haar antwoord opnieuw uit, totdat de man na een paar dagen niet meer reageert. Dat doet pijn. Ze zegt tegen zichzelf dat daten blijkbaar niets voor haar is, terwijl ze diep vanbinnen weet dat ze het contact zelf niet heeft durven aangaan. Annemarie wil wel daten. Het ontbreekt haar niet aan verlangen naar contact. Haar angst om afgewezen of negatief beoordeeld te worden, maakt de eerste stap alleen zo spannend dat ze zichzelf terugtrekt voordat er werkelijk iets kan gebeuren.
Waarom vind je het moeilijk om nieuwe contacten aan te gaan?
Ik noem een aantal mogelijke oorzaken waarom je het aangaan van contacten moeilijk zou kunnen vinden:
- Je kijkt de kat graag eerst uit de boom. Dat wil zeggen dat je niet zozeer vooraan hoeft te staan in de rij.
- Je vindt het gemakkelijker als een ander het initiatief neemt.
- Je bent van nature introvert, wellicht een beetje gereserveerd of terughoudend.
- Je moet eerst ontdooien in een gesprek en dat doe je zodra je vertrouwen ervaart.
- Je merkt dat je een gebrek hebt aan sociale vaardigheden. Je kunt soms gewoon niet bedenken wat je moet zeggen.
- Je hebt weinig zelfrespect. Je vindt dat je er niet goed uitziet of dat je moeilijk praat.
- Vanuit jouw opvoeding heb je niet geleerd om vlot contact te maken.
Het kan ook zijn dat je last hebt van sociale faalangst. Je bent dan bang dat anderen jou vreemd, ongemakkelijk of niet interessant vinden. Misschien ben je voortdurend bezig met de vraag hoe je overkomt, wat je moet zeggen en of je iets verkeerd doet.
Daardoor wordt contact maken geen ontspannen ontmoeting meer, maar een soort test waarvoor je kunt slagen of zakken. Je let sterk op jezelf, denkt lang na voordat je iets zegt en trekt je sneller terug wanneer je spanning voelt. Juist die angst voor beoordeling en afwijzing kan het moeilijk maken om spontaan op iemand af te stappen of een gesprek gaande te houden.
Hoe begin je een gesprek met iemand die je niet kent?
Je hoeft geen bijzondere of originele openingszin te bedenken. Een eenvoudige vraag over de situatie is vaak genoeg. Je kunt iets zeggen over de bijeenkomst, de omgeving, het werk of iets wat jullie op dat moment delen. Bijvoorbeeld:
- ‘Ken jij hier veel mensen?’
- ‘Hoe ben jij bij deze bijeenkomst terechtgekomen?’
- ‘Wat vond jij van het eerste onderdeel?’
- ‘Werk jij ook in deze omgeving?’
Het gaat niet om de perfecte vraag. Het belangrijkste is dat je de eerste opening maakt. De ander hoeft jouw vraag niet briljant te vinden. Meestal is het al prettig dat iemand belangstelling toont en contact maakt.
Wat zijn de gevolgen als je sociale contacten vermijdt?
Ik noem een paar gevolgen:
- Je bent ontevreden omdat je geen contacten aangaat, terwijl je dat wel zou willen.
- Je voelt je onhandig in het sociale verkeer.
- Als mensen je daarop aanspreken, schrik je.
- Jouw zelfbeeld wordt er niet positiever op.
- Je voelt je soms eenzaam en alleen.
- Je voelt je buitengesloten, terwijl je jezelf misschien ook wel buitensluit.
Hoe kun je makkelijker nieuwe contacten aangaan?
Voorafgaand aan de vraag ‘Wat is eraan te doen?’ is er een andere vraag. De vraag is: is er iets aan te doen? Mijn antwoord: jazeker. Het begint met het doorbreken van een vicieuze cirkel die doorgaans weinig met vaardigheden te maken heeft. Het is namelijk ook een gedragspatroon om op een bepaalde manier te reageren bij contacten. Wat die cirkel is? Door contact te vermijden, krijg je geen vertrouwen in jezelf. En hoe minder vertrouwen je hebt in jezelf, hoe moeilijker het voor jou wordt om contact te maken. Omgekeerd geldt het ook: door te doen, krijg je vertrouwen. Naarmate jouw vertrouwen groter wordt, zal contact maken gemakkelijker voor je worden.
Conclusie
Nieuwe contacten aangaan wordt gemakkelijker wanneer je niet van jezelf verwacht dat je meteen spontaan en ontspannen bent. De eerste stap hoeft niet groot te zijn. Een groet, een eenvoudige vraag of een korte opmerking kan al genoeg zijn om contact te maken.
Hoe vaker je toch die eerste stap zet, hoe minder het contact voelt als een test. Je hoeft niet vooraf te weten hoe het gesprek zal verlopen. Je hoeft alleen een opening te maken.
Ontdek hoe assertief jij bent
Wil je ontdekken hoe assertief je bent en in welke situaties je jezelf nog duidelijker kunt uitspreken? Doe dan de gratis assertiviteitstest. Je krijgt inzicht in jouw sterke kanten en ontdekt welke persoonlijke ontwikkelpunten jou helpen om steviger te staan.
Doe de assertiviteitstestLeer meer over assertiviteit (webinar)
Wil je beter omgaan met kritiek, duidelijker je grenzen aangeven en steviger voor jezelf opkomen? Met onze assertiviteitskit krijg je praktische uitleg en oefeningen waarmee je direct aan de slag kunt. De kit bestaat uit een e-book en een webinar.
Verdiep je in assertiviteit en zelfvertrouwen
Wil je leren om duidelijker voor jezelf op te komen en beter je grenzen aan te geven? Lees dan het e-book Word assertief: doorbreek de vicieuze cirkel.
Merk je dat kritiek je onzeker maakt of dat je te veel twijfelt aan jezelf? Dan helpt het e-book Mag ik er twee kilo zelfvertrouwen bij? je om meer inzicht te krijgen in zelfvertrouwen en onzekerheid.
Veelgestelde vragen - FAQ
Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over het aangaan van nieuwe contacten.
Waarom vind ik nieuwe contacten aangaan zo moeilijk?
Dat kan komen door onzekerheid, angst voor afwijzing, weinig ervaring met sociale situaties of de neiging om eerst af te wachten. Je kunt zo sterk bezig zijn met hoe je overkomt dat contact maken steeds spannender wordt.
Wat kan ik zeggen tegen iemand die ik niet ken?
Begin eenvoudig. Stel een vraag over de situatie waarin jullie je bevinden, bijvoorbeeld over de bijeenkomst, het werk of de omgeving. Je hoeft geen originele openingszin te bedenken.
Waarom valt een gesprek bij mij snel stil?
Misschien geef je uit onzekerheid korte antwoorden of ben je vooral bezig met wat je zelf moet zeggen. Daardoor ontstaan minder aanknopingspunten voor een vervolg.
Wat kan ik doen bij een ongemakkelijke stilte?
Een stilte betekent niet meteen dat het gesprek mislukt. Je kunt een nieuwe vraag stellen, terugkomen op iets wat de ander eerder zei of kort iets over jezelf vertellen.
Kan sociale faalangst het aangaan van contacten bemoeilijken?
Ja. Bij sociale faalangst ben je bang om negatief beoordeeld, afgewezen of vreemd gevonden te worden. Daardoor kun je contacten vermijden, weinig zeggen of voortdurend controleren hoe je overkomt.
Wil jij assertiever worden?
In onze individuele training assertiviteit werk je aan situaties die jij in jouw dagelijks leven of werk tegenkomt. Samen onderzoeken we wat jou belemmert om duidelijk te zijn, grenzen aan te geven en met vertrouwen voor jezelf op te komen. Je krijgt persoonlijke begeleiding, praktische handvatten en gerichte oefeningen die aansluiten bij jouw vragen, leerdoelen, tempo en situatie, zodat je merkbaar steviger staat en met meer vertrouwen handelt.
Online training autonomie
Speciaal voor jou wanneer je assertiever wilt worden, heb ik een online training ontwikkeld over autonomie en persoonlijk leiderschap. Misschien verwacht je bij assertiviteit een training met een andere naam, maar autonomie en persoonlijk leiderschap gaan precies over assertief zijn: luisteren naar jezelf, duidelijke keuzes maken, grenzen aangeven en minder afhankelijk zijn van wat anderen van je vinden.
Met deze training werk je dus rechtstreeks aan jouw assertiviteit.
Auteur
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.
Publicatiedatum: 10-10-2017
Update: 27 juni 2026.
