home / leiderschapsontwikkeling / past een leidinggevende functie bij mij / type manager leidinggevende / strategisch manager

Strategisch manager

Een strategisch manager heeft oog voor de grote lijn, denkt vooruit en houdt zich bezig met visie, strategie en doelstellingen voor de middellange en lange termijn. Deze pagina valt onder het thema type manager of leidinggevende. De strategisch manager voelt zich doorgaans thuis bij vraagstukken over richting, beleid, ontwikkeling en de toekomst van een organisatie.

Dat betekent niet dat een strategisch manager alleen plannen maakt. Goed strategisch management vraagt juist dat je ontwikkelingen kunt vertalen naar keuzes en duidelijk kunt maken wat die keuzes voor de organisatie betekenen. Je kijkt vooruit, maar moet tegelijkertijd contact houden met wat er vandaag in de organisatie gebeurt.

Wat doet een strategisch manager?

Een strategisch manager houdt zich minder bezig met iedere afzonderlijke activiteit en meer met de samenhang tussen ontwikkelingen, doelen en keuzes. Waar moeten we over twee of drie jaar staan? Welke veranderingen zien we aankomen? Waar liggen kansen en risico's? En welke keuzes moeten we vandaag maken om daar straks goed op voorbereid te zijn?

Daarbij gaat het niet alleen om analyseren. Een strategie heeft weinig waarde wanneer niemand begrijpt waar de organisatie naartoe wil. De strategisch manager moet daarom ook richting kunnen geven, besluiten kunnen uitleggen en anderen kunnen meenemen in de gekozen koers.

Welke kwaliteiten heeft een strategisch manager?

De strategisch manager is doorgaans analytisch ingesteld en kan op een behoorlijk abstractieniveau nadenken. Helicopterview, analyseren, vooruitdenken en verbanden leggen zijn kwaliteiten die goed bij deze manier van managen passen. Je kunt afstand nemen van de dagelijkse hectiek zonder het uiteindelijke doel uit het oog te verliezen.

Belangrijke kwaliteiten zijn bijvoorbeeld:

• Analytisch vermogen.
• Helicopterview.
• Visie ontwikkelen.
• Vooruitdenken.
• Hoofd- en bijzaken onderscheiden.
• Besluitvaardigheid.
• Ondernemerschap.
• Marktgerichtheid.
• Klantgerichtheid.
• Netwerken.
• Overtuigingskracht.

Ook verbale vaardigheden kunnen belangrijk zijn. Een strategische koers moet niet alleen goed doordacht zijn, maar ook zo worden uitgelegd dat anderen begrijpen waarom bepaalde keuzes noodzakelijk zijn.

Waar ligt de kracht van een strategisch manager?

De kracht van de strategisch manager ligt vooral in vooruitkijken en overzicht houden. Waar anderen volledig worden opgeslokt door de dagelijkse praktijk, kan de strategisch manager afstand nemen en zich afvragen wat ontwikkelingen op langere termijn betekenen.

Dat vermogen is vooral waardevol wanneer een organisatie voor belangrijke keuzes staat. Denk aan groei, krimp, veranderende markten, technologische ontwikkelingen, een nieuwe positionering of fundamentele veranderingen in de organisatie. De strategisch manager probeert niet alleen te reageren op wat vandaag gebeurt, maar denkt na over wat morgen nodig is.

Wat zijn de valkuilen van een strategisch manager?

Zoals ieder type manager heeft ook de strategisch manager valkuilen. Een kwaliteit kan doorschieten wanneer de dagelijkse werkelijkheid te ver uit beeld raakt.

Mogelijke valkuilen zijn:

• Te sterk gericht zijn op de lange termijn en daardoor de korte termijn uit het oog verliezen.
• Veel plannen ontwikkelen, maar te weinig aandacht hebben voor de uitvoering.
• Te abstract communiceren voor medewerkers die vooral praktisch naar het werk kijken.
• Te weinig oog hebben voor de menselijke kant van veranderingen en besluiten.
• De dagelijkse praktijk onvoldoende kennen.
• Te snel aannemen dat anderen dezelfde verbanden of ontwikkelingen zien.

Ik zeg met nadruk mogelijke valkuilen. Een strategisch manager die goed in zijn of haar kracht staat, hoeft daar helemaal geen last van te hebben. Bovendien kun je mensen om je heen verzamelen die juist sterk zijn op de gebieden waar jouw natuurlijke aandacht minder ligt.

Waarom moet een strategisch manager contact houden met de werkvloer?

Strategie ontstaat niet alleen in vergaderkamers en beleidsstukken. Besluiten moeten uiteindelijk ergens worden uitgevoerd. Wanneer je onvoldoende contact houdt met medewerkers, klanten en de dagelijkse praktijk, kun je een strategie ontwikkelen die op papier logisch lijkt maar in werkelijkheid moeilijk uitvoerbaar is.

Luisteren naar de werkvloer betekent niet dat iedere strategische beslissing vanuit de werkvloer moet komen. Het betekent wel dat je weet wat er speelt, begrijpt welke gevolgen jouw keuzes hebben en signalen serieus neemt die iets zeggen over de haalbaarheid van plannen.

Juist daar kan samenwerking met een operationeel manager waardevol zijn. De operationeel manager zit doorgaans dichter op de dagelijkse uitvoering en ziet daardoor eerder waar een strategische keuze praktisch vastloopt.

Strategisch manager versus operationeel manager

Een strategisch manager en een operationeel manager kijken vanuit een ander perspectief naar de organisatie. De strategisch manager richt zich sterker op richting, ontwikkeling en de langere termijn. De operationeel manager richt zich vooral op de vraag hoe het dagelijkse werk goed georganiseerd en uitgevoerd wordt.

De een is niet beter dan de ander. Een organisatie heeft beide perspectieven nodig. Zonder strategie kan een organisatie heel efficiënt de verkeerde kant op bewegen. Zonder goede uitvoering blijft een sterke strategie vooral een plan.

Strategisch management en de menselijke kant

Strategische keuzes hebben vrijwel altijd gevolgen voor mensen. Een nieuwe koers kan andere werkzaamheden, verantwoordelijkheden of verwachtingen met zich meebrengen. Daarom is het onvoldoende om alleen rationeel uit te leggen waarom een verandering verstandig is.

Medewerkers willen ook weten wat een besluit voor hen betekent. De strategisch manager hoeft niet dezelfde natuurlijke aandacht voor mensen te hebben als een people manager, maar moet de menselijke gevolgen van strategische keuzes wel serieus nemen.

Welke leerdoelen passen bij een strategisch manager?

Een belangrijk leerdoel voor de strategisch manager is contact houden met de dagelijkse praktijk en gang van zaken. Juist wanneer je gemakkelijk op abstract niveau denkt, kan het nodig zijn om bewust informatie op te halen bij medewerkers, klanten en operationele leidinggevenden.

Andere mogelijke leerdoelen zijn:

• Strategische keuzes concreter vertalen naar de uitvoering.
• Complexe plannen eenvoudiger uitleggen.
• Meer aandacht geven aan gevolgen voor medewerkers.
• Regelmatig toetsen of plannen nog aansluiten bij de werkelijkheid.
• Ruimte maken voor kritische geluiden en tegenspraak.
• De korte en lange termijn beter met elkaar verbinden.
• Niet alleen richting bepalen, maar ook de uitvoering blijven volgen.

Kun je strategisch management leren?

Een deel van strategisch management bestaat uit vaardigheden die je kunt ontwikkelen. Je kunt leren om analyses te maken, scenario's uit te werken, doelstellingen te formuleren, ontwikkelingen te onderzoeken en strategische keuzes beter te onderbouwen.

Maar niet iedereen denkt van nature even gemakkelijk op abstract niveau of over een lange termijn. Sommige leidinggevenden voelen zich veel prettiger bij concrete vraagstukken, dagelijkse uitvoering of directe begeleiding van medewerkers. Dat hoeft geen tekortkoming te zijn. Het zegt vooral iets over waar jouw natuurlijke kracht en voorkeur liggen.

Daarom is het nuttig om onderscheid te maken tussen vaardigheden die je kunt oefenen en kwaliteiten die meer met jouw natuurlijke manier van denken en werken samenhangen. Meer over dat onderscheid lees je bij managementvaardigheden.

Ben jij een strategisch manager?

Je hoeft jezelf niet volledig in één type manager te herkennen. In de praktijk combineren leidinggevenden vaak verschillende kwaliteiten. Toch kan het helpen om te onderzoeken waar jouw natuurlijke aandacht naartoe gaat. Ben je vooral bezig met de toekomst en de grote lijn? Zie je snel patronen en ontwikkelingen? Vind je het interessant om richting te bepalen en keuzes voor de langere termijn te maken? Dan kan strategisch management goed bij jouw natuurlijke voorkeuren passen.

Let daarbij ook op wat je minder vanzelfsprekend vindt. Misschien denk je gemakkelijk strategisch, maar kost het je meer moeite om dicht bij de dagelijkse uitvoering te blijven. Juist het herkennen van die combinatie geeft inzicht in jouw ontwikkeling als manager.

Veelgestelde vragen over de strategisch manager

Hieronder vind je antwoorden op vijf veelgestelde vragen over strategisch management, de kwaliteiten die daarbij horen en het verschil met andere typen managers.

Wat is een strategisch manager?

Een strategisch manager richt zich vooral op de richting en ontwikkeling van een organisatie of organisatieonderdeel. De aandacht ligt bij visie, strategie, doelstellingen en keuzes voor de middellange en lange termijn.

Welke kwaliteiten heeft een strategisch manager nodig?

Belangrijke kwaliteiten zijn analytisch vermogen, helicopterview, vooruitdenken, verbanden leggen en hoofd- en bijzaken kunnen onderscheiden. Daarnaast moet een strategisch manager keuzes kunnen uitleggen en anderen kunnen meenemen in de gekozen richting.

Wat is het verschil tussen een strategisch en operationeel manager?

De strategisch manager richt zich sterker op de langere termijn en de richting van de organisatie. De operationeel manager richt zich vooral op de dagelijkse uitvoering, organisatie van het werk en het realiseren van concrete resultaten. Beide rollen vullen elkaar aan.

Wat is de grootste valkuil van een strategisch manager?

Een belangrijke valkuil is dat de afstand tot de dagelijkse praktijk te groot wordt. Een strategie kan inhoudelijk sterk zijn, maar werkt alleen wanneer zij ook uitvoerbaar is en aansluit bij wat er werkelijk in de organisatie speelt.

Kun je leren om strategischer te denken?

Ja. Je kunt vaardigheden ontwikkelen zoals analyseren, scenario's uitwerken, vooruitdenken en strategische keuzes onderbouwen. De mate waarin abstract denken en lange termijnvraagstukken je van nature gemakkelijk afgaan, verschilt wel van persoon tot persoon.